{"id":31782,"date":"2026-05-03T08:57:48","date_gmt":"2026-05-03T06:57:48","guid":{"rendered":"http:\/\/info.sadowne.pl\/?p=31782"},"modified":"2026-05-03T08:57:48","modified_gmt":"2026-05-03T06:57:48","slug":"3-maja-i-sadowienska-konotacja","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/info.sadowne.pl\/?p=31782","title":{"rendered":"3 maja i sadowie\u0144ska konotacja"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Data 3 maja dla ka\u017cdego Polaka to \u015awi\u0119to Konstytucji, dla Katolik\u00f3w \u015awi\u0119to Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny Kr\u00f3lowej Polski, dla cz\u0119\u015bci to dzie\u0144 urodzin czy imienin, a Wam dzi\u015b przedstawiam dodatkowe odniesienie do tej kartki z kalendarza.<\/strong><\/p>\n

Z czas\u00f3w licealnych pami\u0119ta\u0142em, jak Profesor Mieczys\u0142aw Chmielewski wspomina\u0142 cudowne ocalenia ze zbombardowanego na morzu statku.<\/p>\n

Niedawno – dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Jego c\u00f3rki Pani Ma\u0142gorzaty<\/strong> – uzyskali\u015bmy dost\u0119p do niezwykle cennych dokument\u00f3w sprzed dziesi\u0105tk\u00f3w lat, kt\u00f3rych tre\u015b\u0107 zas\u0142uguje na ocalenie przed zapomnieniem.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d nich s\u0105 m.in. trzy numery pisma \u201eIdziemy razem\u201d Obozu Polskiego w Haffkrug z wrze\u015bnia i listopada 1945 r..<\/p>\n

Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Profesor M. Chmielewski by\u0142 redaktorem w\/w periodyku, a do Haffkruga trafi\u0142 prze\u017cywszy zbombardowanie w Zatoce Lubeckiej w\u0142a\u015bnie 3 maja 1945 r.<\/strong> przez my\u015bliwce RAF-u niemieckiego liniowca Cap Arcona. Na statku tym Niemcy wi\u0119zili ok. 7.000 je\u0144c\u00f3w wojennych, kt\u00f3rych wraz ze statkiem zamierzali zatopi\u0107. Prze\u017cy\u0142 zaledwie co dwudziesty jeniec.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d tych cudem ocalonych by\u0142 nasz Profesor, kt\u00f3remu inny jeniec pom\u00f3g\u0142 dop\u0142yn\u0105\u0107 do brzegu.<\/p>\n

Tych z Was bardziej dociekliwych zach\u0119cam do odnalezienia w \u201enecie\u201d bardzo okrutnych i ciekawych los\u00f3w wi\u0119\u017ani\u00f3w hitlerowskiego obozu koncentracyjnego Neuemgamme pod Hamburgiem, ich gehenny w czasie kolejowego transportu do Lubeki, perypetii zwi\u0105zanych z lokowaniem na statek i okrutn\u0105 pomy\u0142k\u0105 wojsk brytyjskich bombarduj\u0105cych na morzu statki pe\u0142ne je\u0144c\u00f3w, a nie nazistowskich \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do jednej z najwi\u0119kszych katastrof na morzu. Ciekawe s\u0105 te\u017c losy samego statku Cap Arcona, jego ostatniego kapitana, innych cudem ocala\u0142ych, kt\u00f3rych na brzegu czeka\u0142y hitlerowskie kule \u2026..<\/p>\n

Mnie niestety nie uda\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107 bli\u017cszych danych o losach obozu w Haffkrug.<\/p>\n

Jednym za\u015b z artyku\u0142\u00f3w, jakie odnalaz\u0142em w zniszczonych czasem pismach \u201eIdziemy razem\u201d jest opublikowane na stronie 5. numeru 3. z 1 wrze\u015bnia 1945 r. \u201eWspomnienie z wrze\u015bnia\u201d autorstwa M. Chmielewskiego.<\/p>\n

Z orygina\u0142u periodyku tekst zosta\u0142 przepisany, bowiem stan maszynopisu nie pozwala na czytelny przedruk.<\/p>\n

Trudno powy\u017cszy tekst uzna\u0107 za \u017ar\u00f3d\u0142o historyczne lub odnale\u017a\u0107 potwierdzenie opisanej potyczki. Jest za to pr\u00f3bk\u0105 literack\u0105 do\u015b\u0107 wiernie obrazuj\u0105c\u0105 ko\u0144cowe chwile kampanii wrze\u015bniowej. Pismo \u201eIdziemy razem\u201d by\u0142o kierowane do zmaltretowanych latami wojny, cudem ocalonych Polak\u00f3w, oczekuj\u0105cych na powr\u00f3t do Ojczyzny.<\/p>\n

Oto tekst \u201eWspomnienia\u2026\u201d<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>\u00a0\u00a0 \u201eJest nad Bugiem ma\u0142a, cicha wioska. Wok\u00f3\u0142 las sosnowy, podszyty g\u0119sto krzakami ja\u0142owca i leszczyny. Niskie, stare chaty s\u0142om\u0105 pokryte rozrzucone po obu stronach piaszczystego go\u015bci\u0144ca. Wiosek takich po zachodniej stronie Bugu jest wiele. Wszystkie s\u0105 do siebie podobne, wszystkie ciche, pogodne, jak pogodna jest jesie\u0144 w Polsce. Wie\u015b owa nad Bugiem zwa\u0142a si\u0119 Janowka.<\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0 Do tej to Janowki przyszli we wrze\u015bniowy wiecz\u00f3r 1939 roku dziwni \u017co\u0142nierze. By\u0142o ich kliku zaledwie. Jeden podoficer rezerwy, jeden marynarz, dw\u00f3ch z oznakami pu\u0142ku saper\u00f3w. Wyn\u0119dzniali, kurzem i b\u0142otem okryci, g\u0142odni i zm\u0119czeni. <\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0 Wojna z Niemcami na ziemiach polskich dobiega\u0142a ko\u0144ca. Warszawa dogorywa\u0142a w dymi\u0105cych gruzach. Lotne oddzia\u0142y niemieckie, jak psy go\u0144cze, obiega\u0142y wzd\u0142u\u017c i wszerz ziemie nasze likwiduj\u0105c ostatnie gniazda oporu. <\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u017bo\u0142nierze przybyli do Janowki wiedzieli o tym. Oddzia\u0142y ich zosta\u0142y dawno rozbite, towarzysze broni dostali si\u0119 do niewoli lub poszli w rozsypk\u0119. Oni jednak nie mieli ochoty ani na jedno, ani na drugie. Chcieli si\u0119 bi\u0107 jeszcze. Chcieli zgin\u0105\u0107, ale chcieli za \u017cycie swoje wzi\u0105\u0107 dobr\u0105 zap\u0142at\u0119. <\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W \u0142adownicach by\u0142o jeszcze po kilka naboi, a w chlebakach pobrz\u0119kiwa\u0142y z\u0142owrogo r\u0119czne granaty. Mieli fantazj\u0119 i jak\u0105\u015b zaci\u0119to\u015b\u0107, jaki\u015b up\u00f3r z ob\u0142\u0119dem granicz\u0105cy. Plutonowy Z. by\u0142 dow\u00f3dc\u0105 tej ma\u0142ej grupy zatraconej. Jako\u017c okazja nadarzy\u0142a si\u0119 wkr\u00f3tce. Od strony Brze\u015bcia, kt\u00f3ry od dw\u00f3ch dni p\u0142on\u0105\u0142, ukaza\u0142 si\u0119 patrol niemiecki na motocyklach, zmierzaj\u0105cy w stron\u0119 Jan\u00f3wki. Zab\u0142ys\u0142y z\u0142owrogo oczy plutonowego. Wi\u0119c jeszcze mo\u017cna co\u015b zniszczy\u0107, jeszcze dojdzie co\u015b do krwawego rachunku kampanii wrze\u015bniowej. Znikli w oka mgnieniu. Przyczaili si\u0119 jak wilcy poluj\u0105cy na zdobycz. Tylko spod ja\u0142owcowych krzak\u00f3w b\u0142yszcza\u0142y lufy karabinowe i z\u0142e, rozognione oczy \u017co\u0142nierskie.<\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0 Hukn\u0119\u0142o! Przodem jad\u0105cy motocyklista, jak gromem ra\u017cony, wypuszcza kierownic\u0119 z r\u0119ki i kozio\u0142kuj\u0105c wraz z maszyn\u0105 wpada bez\u0142adnie na przydro\u017cny p\u0142ot. Pozostali hamuj\u0105 gwa\u0142townie \u2013 zawracaj\u0105 i p\u0119dz\u0105 ku swoim. Znowu salwa i znowu ludzie i motory wykonuj\u0105 w powietrzu potworne, niesamowite ewolucje i zostaj\u0105. Jeden tylko umkn\u0105\u0142 \u015bmiertelnej kuli!<\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0 Ch\u0142opcy s\u0105 zadowoleni. Znowu maj\u0105 wi\u0119cej \u201ena rozk\u0142adzie\u201d.<\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0 Wiedz\u0105 jednak dobrze, \u017ce to nie koniec. Wiedz\u0105, \u017ce wr\u00f3g wr\u00f3ci po krwaw\u0105 zemst\u0119 za ten szale\u0144czy op\u00f3r.<\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 I wr\u00f3ci\u0142.<\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0 W niespe\u0142na godzin\u0119 rozlega si\u0119 w wieczornym, cichym powietrzu g\u0142uchy \u0142oskot sun\u0105cych czo\u0142g\u00f3w. <\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0 Ju\u017c wida\u0107 je nawet. Ju\u017c siej\u0105 ogniem dzia\u0142ek i karabin\u00f3w w stron\u0119 cichej, ma\u0142ej Janowki.<\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0 Id\u0105 wzi\u0105\u0107 odwet za \u015bmier\u0107 swoich. Ch\u0142opcy wiedz\u0105, \u017ce to zbli\u017ca si\u0119 \u015bmier\u0107. Musz\u0105 umrze\u0107, bo \u017cy\u0107 nie ma ju\u017c po co!… Ale mo\u017ce\u2026 mo\u017ce jeszcze uda si\u0119 utargowa\u0107 co\u015b za \u017cycie. <\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0 Plutonowy zostawia ch\u0142opc\u00f3w na stanowiskach, a sam wysuwa si\u0119 naprz\u00f3d. Jak kot skrada si\u0119 chy\u0142kiem w\u015br\u00f3d g\u0119stych krzew\u00f3w, pe\u0142za niepostrze\u017cenie i znika w ma\u0142ym krzaku g\u0142ogowym, tu\u017c przy drodze.<\/em><\/p>\n

\u00a0\u00a0 A czo\u0142gi sun\u0105 dalej wci\u0105\u017c strzelaj\u0105c. Jeden z nich jest ju\u017c na wysoko\u015bci g\u0142ogu, w kt\u00f3ry wr\u00f3s\u0142 Plutonowy. Zmia\u017cd\u017cy go swoim pot\u0119\u017cnym cielskiem. B\u0142ysn\u0119\u0142o nagle i huk pot\u0119\u017cny przyg\u0142uszy\u0142 szczekanie maszynowych karabin\u00f3w. Potw\u00f3r wzni\u00f3s\u0142 si\u0119 przodem do g\u00f3ry, jak nied\u017awied\u017a, gdy \u015bmiertelnie dostanie ran\u0105. Zako\u0142ysa\u0142 si\u0119 i run\u0105\u0142, nakrywaj\u0105c sob\u0105 g\u0142ogowy krzak. Po chwili jasne j\u0119zyki ognia obj\u0119\u0142y martwe cielsko, liza\u0142y po g\u0105sienicach, wydobywa\u0142y si\u0119 ze szczelin \u017celaznego pancerza, a\u017c po\u017car\u0142y bez reszty.<\/em><\/p>\n

\u00a0 Nast\u0119pne dwa czo\u0142gi wjecha\u0142y ziej\u0105c pociskami do Janowki. Mieszka\u0144cy okolicznych wiosek widzieli owej nocy pot\u0119\u017cn\u0105 \u0142un\u0119 nad Jan\u00f3wk\u0105.\u201d<\/em><\/p>\n

Ka\u017cdego 3 maja pomy\u015blmy przez chwil\u0119 tak\u017ce o okrucie\u0144stwach wojen, doce\u0144my \u017cycie w pokoju, a na posta\u0107 Profesora Mieczys\u0142awa Chmielewskiego sp\u00f3jrzmy tak\u017ce przez pryzmat okrucie\u0144stwa wojennego, jakie prze\u017cy\u0142 i jego cudownego ocalenia 3 maja 1945 r.<\/strong><\/p>\n

Tekst:<\/strong> RW<\/p>\n

Foto:<\/strong> Internet<\/p>\n

 <\/p>\n

Od Redakcji:<\/strong> mi\u0142o jest mi poinformowa\u0107, i\u017c powy\u017cszym artyku\u0142em otwieramy na Portalu Info Sadowne now\u0105 kategori\u0119, kt\u00f3ra b\u0119dzie nosi\u0107 nazw\u0119 \u201eWspomnienia mieszka\u0144c\u00f3w\u201d i b\u0119dzie mo\u017cna j\u0105 znale\u017a\u0107 na stronie g\u0142\u00f3wnej, w dziale \u201eZ historii\u201d.<\/p>\n

Na pocz\u0105tek, oczywi\u015bcie szereg wspomnie\u0144 zgromadzonych w archiwum prof. Chmielewskiego (szczeg\u00f3lnie dot. okresu zatrudnienia w sadowie\u0144skiej szkole), ale zach\u0119camy te\u017c Pa\u0144stwa do \u201enaruszenia\u201d swoich zasob\u00f3w archiwalnych i podzielenia si\u0119 \u201ewspomnieniami\u201d z naszymi czytelnikami, przesy\u0142aj\u0105c je na adres e-mail: info.sadowne@wp.pl<\/a> lub przekazuj\u0105c do Gminnego O\u015brodka Kultury w Sadownem (z dopiskiem \u201eWspomnienia\u201d).<\/p>\n

Z g\u00f3ry za to dzi\u0119kuj\u0119 i zach\u0119cam do \u015bledzenia \u201eWspomnie\u0144 mieszka\u0144c\u00f3w\u201d \u2026i nie tylko.<\/p>\n

S\u0142awek Chyli\u0144ski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Data 3 maja dla ka\u017cdego Polaka to \u015awi\u0119to Konstytucji, dla Katolik\u00f3w \u015awi\u0119to Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny Kr\u00f3lowej Polski, dla cz\u0119\u015bci to dzie\u0144 urodzin czy imienin, a Wam dzi\u015b przedstawiam dodatkowe odniesienie do tej kartki z kalendarza.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,4398,31],"tags":[1558,4400,25],"class_list":["post-31782","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-newsy","category-wspomnienia-mieszkancow","category-historia-gminy","tag-mieczyslaw-chmielewski","tag-oboz-polski-w-haffkrug","tag-sadowne"],"views":38,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31782","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31782"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31782\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31785,"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31782\/revisions\/31785"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31782"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31782"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31782"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}