{"id":32496,"date":"2026-10-03T13:14:06","date_gmt":"2026-10-03T11:14:06","guid":{"rendered":"http:\/\/info.sadowne.pl\/?p=32496"},"modified":"2026-10-03T13:17:21","modified_gmt":"2026-10-03T11:17:21","slug":"wspomnienia-swobodny-nurt-1957-cz-vi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/info.sadowne.pl\/?p=32496","title":{"rendered":"Wspomnienia \u2013 Swobodny Nurt 1957 \u2013 cz. VI"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Od Redakcji Skrzynki Pyta\u0144.<\/strong><\/p>\n

\u015awiat jest bogaty w zagadki. Wiele z nich niepokoi Was. \u201eSkrzynka Pyta\u0144\u201d ma Wam pom\u00f3c w urabianiu w\u0142asnych pogl\u0105d\u00f3w na \u017cycie i stanowisko cz\u0142owieka w \u015bwiecie. Redakcja oczekuje od Was wielu pyta\u0144; postaramy si\u0119 \u2013 w miar\u0119 naszej wiedzy \u2013 podejmowa\u0107 pr\u00f3by wyja\u015bnienia ich. Nie znaczy to, \u017ce odpowiedzi nie podlegaj\u0105 dyskusji. Je\u015bli nie wydaj\u0105 si\u0119 trafne \u2013 piszcie \u015bmia\u0142o, polemika b\u0119dzie mile widziana.<\/p>\n

\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026..<\/p>\n

Ideali\u015bci twierdz\u0105, \u017ce idea (u katolik\u00f3w B\u00f3g) jest wieczna, nie mia\u0142a pocz\u0105tku i nie b\u0119dzie mia\u0142a ko\u0144ca. Materiali\u015bci natomiast, \u017ce \u015bwiat powsta\u0142 z materii, kt\u00f3ra nie mia\u0142a pocz\u0105tku i ko\u0144ca mie\u0107 nie b\u0119dzie. Materiali\u015bci zarzucaj\u0105 przytem idealistom, \u017ce nie cechuje ich krytyczna postawa wobec \u015bwiata, \u017ce wiele rzeczy podaj\u0105 do wierzenia jako tzw. prawdy objawione. W to, \u017ce B\u00f3g nie mia\u0142 pocz\u0105tku i ko\u0144ca mie\u0107 nie b\u0119dzie – mo\u017cna tylko wierzy\u0107, a nie t\u0142umaczy\u0107. Czy nie tak\u0105 w\u0142a\u015bnie prawd\u0105 objawion\u0105, podan\u0105 do wierzenia przez materialist\u00f3w jest ich twierdzenie, \u017ce materia jest wieczna i nie mia\u0142a pocz\u0105tku? To przecie\u017c sprzeczne ze zdrowym rozs\u0105dkiem.<\/strong><\/p>\n

Prosz\u0119 ci\u0119, Redakcjo \u2013 wyt\u0142umacz mi te niejasne dla mnie poj\u0119cia.<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (ARAB)<\/strong><\/p>\n

Mi\u0142y \u201eArabie\u201d! Twoje pytanie sformu\u0142owane jest bardzo trafnie. C\u00f3\u017c, ten artyku\u0142 nie b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 wyczerpa\u0107 wszystkich zagadnie\u0144 wi\u0105\u017c\u0105cych si\u0119 z poruszan\u0105 przez ciebie kwesti\u0105. Postaram si\u0119 na razie odpowiedzie\u0107 kr\u00f3tko, w nadziei, \u017ce twoje s\u0142owa zapocz\u0105tkuj\u0105 d\u0142ug\u0105 i ciekaw\u0105 dyskusj\u0119.<\/p>\n

O tym, czym jest \u015bwiat \u2013 wiemy bardzo ma\u0142o. Usi\u0142owania filozof\u00f3w od tysi\u0119cy lat nie doprowadzi\u0142y do jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Obydwie tezy maj\u0105 istotnie identyczn\u0105 warto\u015b\u0107, niczego nie t\u0142umacz\u0105, albo \u2013 je\u015bli kto woli \u2013 t\u0142umacz\u0105 jednakowo trafnie. Gdzie szuka\u0107 przyczyny tego stanu wiedzy? By\u0107 mo\u017ce tkwi ona w konstrukcji naszego umys\u0142u. M\u00f3g\u0142bym ci powiedzie\u0107 wiele o granicach, kt\u00f3rych nie potrafi on przekroczy\u0107, o usi\u0142owaniach ko\u0144cz\u0105cych si\u0119 b\u0142\u0119dnym ko\u0142em, o dziejach poszukiwa\u0144, czyli o historii filozofii. Zaj\u0119\u0142oby to wiele czasu i trudu, ale my\u015bl\u0119, \u017ce sprawa jest warta tej pracy. Warta dlatego, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi w gruncie rzeczy wierzy albo w to, \u017ce jest rozumny Duch, albo, \u017ce go nie ma i swoje \u017cycie podporz\u0105dkowuje jednej z tych wiar. \u017bycie to nie jest drobiazg i trzeba wiedzie\u0107 jak je urz\u0105dzi\u0107. Czy mo\u017cna zrezygnowa\u0107 z obydwu tych wiar? Tak, mo\u017cna. Jest to \u2013 zdaniem redaktora \u2013 jedyna ujemna postawa, kt\u00f3rej ujemn\u0105 stron\u0105 jest chyba tylko fakt, \u017ce ludzie wychowani s\u0105 w duchu szowinizm\u00f3w \u015bwiatopogl\u0105dowych i niech\u0119tnie patrz\u0105 na tego rodzaju postaw\u0119. \u201eC\u00f3\u017c jednak pozostaje wtenczas?\u201d \u2013 spytasz. Zostaje wiara, \u017ce mo\u017cna i trzeba \u017cycie ludzkie uczyni\u0107 bardziej szcz\u0119\u015bliwym.<\/p>\n

\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026..<\/p>\n

Czy planeta nasza \u2013 Ziemia, patrz\u0105c na ten problem z punktu widzenia materialistycznego \u2013 b\u0119dzie w stanie wy\u017cywi\u0107 i zmie\u015bci\u0107 ca\u0142\u0105 ludzko\u015b\u0107 po up\u0142ywie b. d\u0142ugiego czasu? <\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (Parys Henryk)<\/strong><\/p>\n

Dlaczego pytasz \u201ez punktu widzenia materialistycznego\u201d? Dajemy spok\u00f3j sztucznemu rozgraniczaniu. Istniej\u0105 fakty i ich interpretacja musi by\u0107 zgodna ze zdrowym rozs\u0105dkiem. Niech zatem tylko on b\u0119dzie sprawdzianem s\u0142uszno\u015bci. Pytanie to zaprz\u0105ta\u0142o umys\u0142y wielu socjolog\u00f3w; starali si\u0119 na nie odpowiedzie\u0107 uczeni tej miary, co Malthus, Spencer, Huxley. Wszyscy oni zgadzaj\u0105 si\u0119 z tym, \u017ce do czas\u00f3w dzisiejszych przyrost naturalny ludno\u015bci wyprzedza znacznie zdolno\u015b\u0107 eksploatacji Ziemi, i je\u015bli proces ten nie ulegnie zahamowaniu, ludzko\u015bci grozi brak \u017cywno\u015bci. Istniej\u0105 jednak powody, kt\u00f3re os\u0142abiaj\u0105 niebezpiecze\u0144stwo. Po pierwsze \u2013 w niekt\u00f3rych wysoko cywilizowanych krajach (Francja) w obecnej chwili daje si\u0119 zauwa\u017cy\u0107 zatrzymanie przyrostu ludno\u015bci; gdyby ten stan ogarnia\u0142 w miar\u0119 up\u0142ywu czasu inne cz\u0119\u015bci Ziemi, nie by\u0142oby powodu do obaw. Po drugie \u2013 gdyby stan si\u0119 pogarsza\u0142, nale\u017ca\u0142oby ustawowo ograniczy\u0107 ilo\u015b\u0107 potomstwa (medycyna!), co proponowa\u0142 ju\u017c niejeden powa\u017cny socjolog. Po trzecie \u2013 istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 niewyczerpanej prawie eksploatacji z\u0142\u00f3\u017c surowcowych skorupy ziemskiej i produkowanie po\u017cywienia na drodze syntezy chemicznej. Po czwarte \u2013 by\u0107 mo\u017ce, i\u017c na s\u0105siednich planetach (to nie \u017cart!) znajdzie si\u0119 do\u015b\u0107 minera\u0142\u00f3w, kt\u00f3rych brak do tego celu odczuwa si\u0119 na Ziemi. Wreszcie \u2013 obszary nieuprawne Ziemi stanowi\u0105 wci\u0105\u017c jeszcze ogromn\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107, a wi\u0119c niebezpiecze\u0144stwo \u2013 o ile istnieje \u2013 jest bardzo dalekie. O wiele bli\u017csza jest gro\u017aba szowinizm\u00f3w i nienawi\u015bci grup ludzkich.<\/p>\n

\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026..<\/p>\n

Czy nauki przyrodnicze zdo\u0142a\u0142y zbada\u0107 czym jest \u015bwiat\u0142o (materia, czy nie); jak mo\u017ce sobie ten problem t\u0142umaczy\u0107 przeci\u0119tnie wykszta\u0142cony cz\u0142owiek?<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (Stefan G\u00f3recki)<\/strong><\/p>\n

Fizyka okre\u015bli\u0142a do chwili obecnej natur\u0119 \u015bwiat\u0142\u0105 w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: \u015awiat\u0142o jest fal\u0105 elektromagnetyczn\u0105 r\u00f3\u017cni\u0105c\u0105 si\u0119 od fali radiowej tylko d\u0142ugo\u015bci\u0105 czy te\u017c \u2013 je\u015bli kto woli \u2013 cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105 drga\u0144 \u017ar\u00f3d\u0142a. Fala elektromagnetyczna powstaje zawsze tam, gdzie przep\u0142ywa pr\u0105d zmienny o wysokiej cz\u0119stotliwo\u015bci (np. iskra elektryczna, piorun). W\u00f3wczas ten zmienny pr\u0105d wytwarza wok\u00f3\u0142 siebie pole magnetyczne o zmiennym nat\u0119\u017ceniu. Zmienne pole magnetyczne wytwarza z kolei zmienne pole elektryczne i zak\u0142\u00f3cenia te rozchodz\u0105 si\u0119 w przestrzeni 300\u00a0000 km\/sek. Zak\u0142\u00f3cenie to nazywamy fal\u0105 elektromagnetyczn\u0105. Aby powsta\u0142\u0105 fala tak kr\u00f3tka, aby oko mog\u0142o j\u0105 zarejestrowa\u0107, czyli \u2013 jak m\u00f3wimy \u2013 aby powsta\u0142o \u015bwiat\u0142o, pr\u0105d zmienny musi posiada\u0107 b. wysok\u0105 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107. Tak wysok\u0105 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 posiadaj\u0105 tylko poruszaj\u0105ce si\u0119 elektrony w pow\u0142oce atomu. Dlatego \u017ar\u00f3d\u0142em \u015bwiat\u0142a mo\u017ce by\u0107 tylko atom. Z powy\u017cszego wynika, \u017ce aby zrozumie\u0107 czym jest \u015bwiat\u0142o, nale\u017cy odpowiedzie\u0107 na pytanie: czym jest fala elektromagnetyczna. Zwyk\u0142a odpowied\u017a brzmi: zmiennym polem magnetycznym i elektrycznym. Czym jest pole elektryczne i magnetyczne? Obszarem, gdzie dzia\u0142aj\u0105 si\u0142y przyci\u0105gania magnetycznego (np. na ig\u0142\u0119 magnetyczn\u0105) i elektrycznego (np. na naboje \u2013 elektrony). Czyli dochodzimy do wniosku, \u017ce \u015bwiat\u0142o jest obszarem dzia\u0142ania pewnego rodzaju si\u0142. Przejd\u017amy teraz do poj\u0119cia materii. Pod s\u0142owem tym r\u00f3\u017cni ludzie rozumiej\u0105 r\u00f3\u017cne rzeczy, co stanowi podstaw\u0119 wielu nieporozumie\u0144. Je\u015bli przez materi\u0119 rozumiemy obiekt podlegaj\u0105cy prawom przyczynowo\u015bci (tzn. mo\u017cna przewidzie\u0107 i uj\u0105\u0107 w prawa zjawiska zwi\u0105zane z nim), to \u015bwiat\u0142o jest materi\u0105. Je\u015bli z poj\u0119ciem materii \u0142\u0105czymy wymiary i okre\u015blone po\u0142o\u017cenie w przestrzeni \u2013 materi\u0105 nie jest. W trzecim dziesi\u0119cioleciu XX wieku odkryto zjawisko zamiany \u015bwiat\u0142a na cz\u0105stki (elektrony i pozytrony) i zamiany \u015bwiat\u0142a na cz\u0105stki (w pewnych warunkach), przy czym oczywi\u015bcie w pierwszym przypadku \u015bwiat\u0142o, a w drugim cz\u0105stki znikaj\u0105. Widzimy wi\u0119c, \u017ce odpowied\u017a na postawione pytanie zale\u017cy od definicji poj\u0119cia materii. Ostatnie hipotezy Einsteina stoj\u0105 na stanowisku, \u017ce wszystko to, co nazywamy otaczaj\u0105cym \u015bwiatem daje si\u0119 wyt\u0142umaczy\u0107 za pomoc\u0105 r\u00f3wna\u0144 matematycznych odnosz\u0105cych si\u0119 do p\u00f3l elektromagnetycznych. Gdyby dalsze badania potwierdzi\u0142y jego rozumowanie, sp\u00f3r o materi\u0119 sta\u0142by si\u0119 bezsensowny; wszystko mo\u017cna by nazwa\u0107 uk\u0142adem fal elektromagnetycznych, a wi\u0119c pozostawa\u0142oby um\u00f3wi\u0107 si\u0119, czy fala jest materi\u0105, czy nie, co zreszt\u0105 nie mia\u0142oby \u017cadnego praktycznego znaczenia.<\/p>\n

\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026..<\/p>\n

Jaka jest r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy kultur\u0105 a cywilizacj\u0105?<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (Janusz Niewiadomski)<\/strong><\/p>\n

Obydwa te poj\u0119cia dotycz\u0105 pewnych grup zjawisk spo\u0142ecznych. Zjawiska spo\u0142eczne rzadko podlegaj\u0105 \u015bcis\u0142emu rozgraniczeniu. Dlatego te\u017c cz\u0119sto obydwa poj\u0119cia wkraczaj\u0105 we wsp\u00f3ln\u0105 dziedzin\u0119 i st\u0105d r\u00f3\u017cni naukowcy u\u017cywaj\u0105 tych s\u0142\u00f3w na oznaczenie r\u00f3\u017cnych zjawisk. Niemniej w pewnych granicach mo\u017cna i nale\u017cy okre\u015bli\u0107 ich znaczenia. Przez kultur\u0119 od najdawniejszych czas\u00f3w rozumiano ca\u0142o\u015b\u0107 dorobku ludzko\u015bci, narodu czy te\u017c innej grupy spo\u0142ecznej w dziedzinie duchowej. W zakres dorobku tego wchodzi\u0142yby wi\u0119c zdobycze nauki, literatury, sztuki, powszechnie panuj\u0105ce pogl\u0105dy na sens \u017cycia oraz drogi prowadz\u0105ce do osi\u0105gni\u0119cia wyznaczonych cel\u00f3w. Kultura zawiera w sobie co najmniej dwa poj\u0119cia, a to \u2013 dorobek minionych wiek\u00f3w (m\u00f3wimy o kulturach starych), kt\u00f3ry gromadzony w przeci\u0105gu d\u0142ugiego okresu wp\u0142ywa w pewien spos\u00f3b na umys\u0142owo\u015b\u0107 cz\u0142onk\u00f3w danej grupy, – oraz poziom intelektualny, moralny i materialny w danym rozwa\u017canym okresie. Np. kultura Chin w pierwszym znaczeniu jest ogromna, a w drugim bardzo niska. Jest jeszcze drugie znaczenie s\u0142owa \u201ekultura\u201d, odnosi si\u0119 ono do w\u0119\u017cszej grupy ludzi, albo do jednostek. M\u00f3wimy, \u017ce ludzie s\u0105 mniej lub bardziej kulturalni. Poj\u0119cie to okre\u015bla poziom umys\u0142owy, wykszta\u0142cenie, a cz\u0119sto zewn\u0119trzny takt i tzw. dobre wychowanie. Wida\u0107 wi\u0119c, \u017ce zwi\u0105zek mi\u0119dzy obydwoma poj\u0119ciami jest niewielki. S\u0142owo \u201ecywilizacja\u201d jest znacznie m\u0142odsze. Zazwyczaj rozumiemy przez nie ca\u0142okszta\u0142t osi\u0105gni\u0119\u0107 w zewn\u0119trznej, materialnej sferze dzia\u0142alno\u015bci ludzkiej.<\/p>\n

Poj\u0119cie to narodzi\u0142o si\u0119 w epoce gwa\u0142townego rozwoju wynalazczo\u015bci i zastosowa\u0144 naukowych osi\u0105gni\u0119\u0107. O poziomie cywilizacji decydowa\u0107 wi\u0119c b\u0119dzie stopie\u0144 organizacji spo\u0142ecze\u0144stwa w kierunku zaspokojenia potrzeb materialnych. W tym sensie narodami o najwy\u017cszej cywilizacji s\u0105 kraje takie, jak Belgia, Francja, Wielka Brytania, Stany Zjednoczone, Szwecja, Niemcy, – krajami o najwy\u017cszej kulturze \u2013 Francja, W\u0142ochy.<\/p>\n

\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.<\/p>\n

Poda\u0107 pierwsz\u0105 przyczyn\u0119 powstania ruchu we wszech\u015bwiecie. <\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (Ryszard Zas\u0142ona)<\/strong><\/p>\n

Pytanie bardzo \u015bmia\u0142e, wi\u0119c przykro mi, \u017ce musz\u0119 ci\u0119 rozczarowa\u0107, ani nauki przyrodnicze, ani filozofia nie s\u0105 zdolne odpowiedzie\u0107 na nie. Nie wyja\u015bnia go r\u00f3wnie\u017c wbrew pozorom \u017cadna religia. Religie przyjmuj\u0105, \u017ce pierwsz\u0105 przyczyn\u0105 by\u0142 Duch, kt\u00f3ry nie mia\u0142 pocz\u0105tku. Przypomina to stare podania hinduskie, kt\u00f3ry na pytanie \u201ena czym stoi Ziemia\u201d, odpowiada\u0142y: \u201ena s\u0142oniu\u201d, \u201ea s\u0142o\u0144?\u201d \u2013 \u201ena \u017c\u00f3\u0142wiu\u201d \u2013 \u201ea \u017c\u00f3\u0142w?\u201d \u2013 tu zwykle zapytywany m\u00f3wi\u0142: \u201emo\u017ce by\u015bmy o czym\u015b innym?\u201d.<\/p>\n

(pod redakcj\u0105 Z. Kubielasa)<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong>\u201eSwobodny Nurt\u201d, Sadowne 1957<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od Redakcji Skrzynki Pyta\u0144.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,4398,31],"tags":[1242,1558,4451,4459],"class_list":["post-32496","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-newsy","category-wspomnienia-mieszkancow","category-historia-gminy","tag-historia-liceum-ogolnoksztalcacego-w-sadownem","tag-mieczyslaw-chmielewski","tag-swobodny-nurt","tag-wspomnienia-mieszkancow-saadownego"],"views":72,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32496","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32496"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32496\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32500,"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32496\/revisions\/32500"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32496"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32496"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32496"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}