{"id":32501,"date":"2026-10-03T17:47:59","date_gmt":"2026-10-03T15:47:59","guid":{"rendered":"http:\/\/info.sadowne.pl\/?p=32501"},"modified":"2026-10-03T17:48:40","modified_gmt":"2026-10-03T15:48:40","slug":"z-historii-sadowianki-kiszenie-kapusty-w-broku","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/info.sadowne.pl\/?p=32501","title":{"rendered":"Z historii – Sadowianki – Kiszenie kapusty w Broku"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>BROK – <\/strong>22 listopada 2025 roku.<\/strong><\/p>\n

W Sali Widowiskowej w Broku odby\u0142 si\u0119 wyj\u0105tkowy konkurs na potrawy z kiszonej kapusty, kt\u00f3ry zgromadzi\u0142 mi\u0142o\u015bnik\u00f3w regionalnych smak\u00f3w, lokalnych tradycji oraz kulinarnych inspiracji. Wydarzenie cieszy\u0142o si\u0119 zainteresowaniem zar\u00f3wno w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w, jak i go\u015bci.<\/p>\n

Uczestnicy konkursu mieli mo\u017cliwo\u015b\u0107 zaprezentowania swoich autorskich potraw, przygotowanych na bazie kiszonej kapusty. Ka\u017cdy z uczestnik\u00f3w dostarczy\u0142 nie tylko gotowe dania, lecz tak\u017ce szczeg\u00f3\u0142owy przepis, dzi\u0119ki czemu jury mog\u0142o doceni\u0107 pe\u0142n\u0105 koncepcj\u0119 kulinarn\u0105.<\/p>\n

Atmosfer\u0119 wydarzenia wzbogaci\u0142 niezwykle barwny i pe\u0142en folklorystycznego uroku wyst\u0119p naszego Zespo\u0142u „Sadowianki”. Bo przecie\u017c \u017ceby wykona\u0107 potraw\u0119, nale\u017cy najpierw ukisi\u0107 kapust\u0119. Nasi arty\u015bci zaprezentowali inscenizacj\u0119 przedstawiaj\u0105c\u0105 dawny obrz\u0119d kiszenia kapusty, przenosz\u0105c publiczno\u015b\u0107 w czasy tradycyjnych, domowych spotka\u0144 i pracy wykonywanej przy wsp\u00f3lnym \u015bpiewie.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Gabrysia o tradycji kiszenia kapusty<\/p>\n

,,Jesieni\u0105 w wiejskiej chacie by\u0142o wiele prac do zrobienia.<\/em><\/strong><\/p>\n

Babunie przewa\u017cnie zatyka\u0142y na wrzecionie zmi\u0119dlony len i prz\u0119d\u0142y d\u0142ug\u0105 cieniusie\u0144k\u0105 nitk\u0119 nog\u0105 kr\u0119c\u0105c k\u00f3\u0142ko. Kobiety dzia\u0142y na krosnach pi\u0119kne pasiaki, ale tak\u017ce przygotowywano zapasy na d\u0142ug\u0105, mro\u017an\u0105 zim\u0119.<\/em><\/strong><\/p>\n

Do wykonywania tych prac w\u0142\u0105czani byli nawet s\u0105siedzi, ale te\u017c wszyscy domownicy, ka\u017cdy mia\u0142 swoj\u0105 rol\u0119 do odegrania, a jak wiemy rodziny by\u0142y liczne i wielopokoleniowe.<\/em><\/strong><\/p>\n

Dzisiaj przypomnimy tutaj tak w skr\u00f3cie jeden z wiejskich zwyczaj\u00f3w, mianowicie kiszenie kapusty.<\/em><\/strong><\/p>\n

Tak, wi\u0119c zobaczmy, jak wygl\u0105da\u0142 taki wiecz\u00f3r.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Kobiety przygotowywa\u0142y kapust\u0119 do szatkowania<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

M\u0119\u017cczy\u017ani wyparzali i osuszali beczk\u0119, ostrzyli no\u017ce, przygotowywali p\u0142achty na krojon\u0105 kapust\u0119, st\u0119porki do ubijania i kamie\u0144 przyciskaj\u0105cy denko<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Panowie do dzie\u0142a!!!<\/p>\n

Szatkowan\u0105 kapust\u0119 nale\u017ca\u0142o przesypa\u0107 marchewk\u0105, koperkiem, posoli\u0107 i ubi\u0107 ubijakami stoj\u0105cymi przy beczce. Wszystko musia\u0142o by\u0107 w nale\u017cytym porz\u0105dku i czysto\u015bci.<\/p>\n

,,Bo kto czysto\u015bci zaniecha, <\/strong><\/p>\n

to tylko \u015bwinkom pociecha\u201d.<\/strong><\/p>\n

Na tak zwan\u0105 \u201et\u0142uk\u0119\u201d, czyli wsp\u00f3lne ubijanie kapusty w beczce, schodzili si\u0119 najbli\u017csi s\u0105siedzi. Przybywali, \u017ceby pom\u00f3c, szybciej upora\u0107 si\u0119 z robot\u0105 i przy okazji troch\u0119 si\u0119 zabawi\u0107. Podczas pracy toczy\u0142y si\u0119 rozmowy, opowiadano dowcipy, \u015bpiewano ludowe piosenki, dzi\u0119ki czemu kiszenie kapusty stawa\u0142o si\u0119 prawdziwym wydarzeniem towarzyskim.<\/p>\n

\u015apiew:\u00a0<\/span> —<\/strong>mel.,,Szumia\u0142a leszczyna\u201d<\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 D-dur<\/span><\/strong><\/p>\n

Kto beczk\u0119 szoruje i dobrze wyparzy,<\/strong><\/p>\n

\/To mu si\u0119 na zim\u0119 kapusta udarzy.\/bis<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Komu si\u0119 wyparzy\u0107 czasami i nie \u015bni,<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \/To b\u0119dzie mia\u0142 beczk\u0119 pe\u0142niusie\u0144k\u0105 ple\u015bni.\/bis<\/strong><\/p>\n

Zasiedli\u015bmy wszyscy tu w tym naszym dworze,<\/strong><\/p>\n

\/B\u0119dziem ci\u0105\u0107 kapust\u0119 ka\u017cdy ostrym no\u017cem.\/bis<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 A p\u00f3\u017aniej t\u0119 wielk\u0105 beczk\u0119 nape\u0142nimy,<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \/Nie b\u0119d\u0105 nam straszne \u017cadne t\u0119gie zimy.\/bis<\/strong><\/p>\n

Czytanie:<\/span> <\/em><\/strong>Dawno temu razem tak sobie \u015bpiewano,<\/strong><\/p>\n

\/Gdy kapust\u0119 w beczkach w domu zakiszano.\/bis<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ki\u015b si\u0119 tutaj a ki\u015b ty ka\u017cda g\u0142owino,<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \/B\u0119dziemy gotowa\u0107 kapu\u015bniaczek zim\u0105.\/bis<\/strong><\/p>\n

Niebawem ju\u017c przyjd\u0105 zimowe wieczory,<\/strong><\/p>\n

\/Wtedy skorzystamy z zapas\u00f3w komory.\/bis<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 T\u0142u\u015bciute\u0144k\u0105 spyrk\u0119 damy do kapusty,<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \/By \u017caden \u017co\u0142\u0105dek nie pozosta\u0142 pusty.\/bis<\/strong><\/p>\n

\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.<\/strong><\/p>\n

\u015apiew: D-dur<\/em><\/strong><\/span>\u00a0 A \u017ceby nam dzisiaj tu si\u0119 nie nudzi\u0142o,<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\/Wsp\u00f3lnie po\u015bpiewamy i b\u0119dzie nam mi\u0142o.\/bis<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0Kieliszeczki teraz wszyscy nape\u0142nimy, <\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \/Kiszon\u0105 kapust\u0119 razem okrasimy.\/bis<\/strong><\/p>\n

A to jeden z dialog\u00f3w:<\/strong><\/p>\n

H:<\/strong><\/span> Lotka, a tw\u00f3j ch\u0142op, to dzisiaj w domu?<\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nie m\u00f3g\u0142 tu przyj\u015b\u0107 do pomocy?<\/strong><\/p>\n

K: <\/strong><\/span>Patrzajta j\u0105 lata po ca\u0142ej wsi od cha\u0142upy <\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 do cha\u0142upy i niby nie wie, gdzie m\u00f3j ch\u0142op.<\/strong><\/p>\n

GOSPODARZ: <\/strong><\/span>Pewno zn\u00f3w u tej nowej, co si\u0119 <\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 sprowadzi\u0142a do wsi, lufta czy\u015bci na zim\u0119.<\/strong><\/p>\n

H: <\/strong><\/span>Oj \u017ceby go tylko nie wci\u0105gn\u0119\u0142o do tego komina.<\/strong><\/p>\n

Wszyscy \u017cartowali, opowiadali dowcipy, kawa\u0142y, \u015bmiali si\u0119, cz\u0119sto sami z siebie, a gospodarz \u015bmiesznie pokrzykiwa\u0142 : ,,Nie k\u0142\u00f3\u0107ta si\u0119 baby, bo kapusta b\u0119dzie kwa\u015bna\u201d.<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong>Wreszcie przychodzi\u0142 moment, \u017ceby udepta\u0107 i ubi\u0107 kapust\u0119 w beczce.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Najm\u0142odsza panna my\u0142a nogi i siup do beczki na deptanie!<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Piotrek unosi Natalk\u0119<\/p>\n

\"\"<\/a><\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong>Deptanie kapusty!<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Oczywi\u015bcie podczas deptania pojawia\u0142y si\u0119 r\u00f3\u017cne komentarze: ,,Patrzajcie, jak ona mocno drepce, a\u017c jej kwas mlaska pod nogami\u201d lub ,,Dna tam nie wytratuj, bo tak hulasz w tej beczce\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Zamykanie denkiem i przyk\u0142adanie kamieniem<\/p>\n

I tak to w\u0142a\u015bnie by\u0142o.\u00a0 W beczce wymytej i wysuszonej, deptano i ubijano kapust\u0119 st\u0119porkiem, wszyscy po kolei, bo si\u0142y trzeba by\u0142o. Gospodyni przesypywa\u0142a j\u0105 sol\u0105, to koprem, to marchewk\u0105, to wrzuca\u0142a z\u0105bek czosnku, to zn\u00f3w s\u00f3l i tak w k\u00f3\u0142ko a\u017c do pe\u0142na. Wreszcie przyk\u0142adano j\u0105 denkiem, a dwa ci\u0119\u017ckie kamienne przypiecz\u0119towa\u0142y i przydusza\u0142y kapust\u0119, \u017ceby z beczki nie wyskoczy\u0142a, kiedy zacznie kisn\u0105\u0107.<\/p>\n

P\u00f3\u017aniej kis\u0142a sobie dwa tygodnie w cieple, a nast\u0119pnie wynoszono j\u0105 do piwnicy. Tak to pracowano w jesienne wieczory, aby zgromadzi\u0107 zapasy na zim\u0119.<\/p>\n

Przy pracy, kobiety i dziewcz\u0119ta \u015bpiewa\u0142y r\u00f3\u017cne piosenki, aby umili\u0107 wszystkim czas.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Gabrysia, Basia, Hania, Natalka, Piotr, Bogusia, Hania, Krysia, Zbyszek<\/p>\n

Wiadomo m\u0142odzi, jak to m\u0142odzi, te ich \u015bpiewki to takie przekomarzanki – zalecanki. A je\u015bli w domu znale\u017ali si\u0119 kawalerowie, to po sko\u0144czonej robocie, ch\u0119tnie brali panny do ta\u0144ca i ta\u0144cz\u0105c, dokazuj\u0105c umilali sobie czas jesiennych wieczor\u00f3w. A my obecnie mo\u017cemy tylko pozazdro\u015bci\u0107 i powiedzie\u0107:<\/p>\n

To by\u0142y wspania\u0142e czasy!!!<\/strong><\/em><\/span><\/h3>\n

\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026<\/strong><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/strong> „Sadowianki”, Barbara Wr\u00f3bel, Sadowne 2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

BROK – 22 listopada 2025 roku.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,31,1202],"tags":[1218,101,960],"class_list":["post-32501","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-newsy","category-historia-gminy","category-zespol-spiewaczy-sadowianki","tag-barbara-wrobel","tag-historia-gminy-sadowne","tag-zespol-spiewaczy-sadowianki"],"views":39,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32501","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32501"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32501\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32514,"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32501\/revisions\/32514"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32501"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32501"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32501"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}