{"id":4954,"date":"2014-04-26T17:14:08","date_gmt":"2014-04-26T15:14:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.infosadowne.boo.pl\/?p=4954"},"modified":"2020-04-24T19:49:21","modified_gmt":"2020-04-24T17:49:21","slug":"w-holdzie-bohaterom","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/info.sadowne.pl\/?p=4954","title":{"rendered":"W ho\u0142dzie bohaterom…"},"content":{"rendered":"

\"2014.04.26.1\"26 kwietnia uroczyst\u0105 Msz\u0105 \u015awi\u0119t\u0105 w Ko\u015bciele pw. \u015aw. Jana Chrzciciela w Sadownem rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 obchody 70-lecia zrzutu sprz\u0119tu wojskowego dla AK.<\/strong><\/p>\n

26 kwietnia w Sadownem odby\u0142y si\u0119 uroczysto\u015bci upami\u0119tniaj\u0105ce 70 rocznic\u0119 zrzutu sprz\u0119tu wojskowego dla AK w Wilczog\u0119bach, kt\u00f3ry mia\u0142 miejsce w nocy z 16\/17 kwietnia 1944 r. Wsp\u00f3\u0142organizatorami uroczysto\u015bci byli: \u015awiatowy Zwi\u0105zek \u017bo\u0142nierzy Armii Krajowej Okr\u0119g Warszawa Wsch\u00f3d, Starostwo Powiatu W\u0119growskiego oraz Zesp\u00f3\u0142 Szk\u00f3\u0142 Ponadgimnazjalnych w Sadownem.<\/p>\n

Uroczysto\u015bci rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 o godz. 11.00 msz\u0105 w miejscowym ko\u015bciele parafialnym, na kt\u00f3r\u0105 przybyli cz\u0142onkowie organizacji kombatanckich, przedstawiciele: w\u0142adz, plac\u00f3wek o\u015bwiatowych i organizacji, lokalnej spo\u0142eczno\u015bci \u2013 w asy\u015bcie poczt\u00f3w sztandarowych, stra\u017cak\u00f3w z OSP i strzelc\u00f3w z Jednostki Strzeleckiej 5001. Msz\u0119 koncelebrowali: ks. Stanis\u0142aw Wojciechowski \u2013 proboszcz parafii oraz ks. pra\u0142at Tadeusz Osi\u0144ski. Podczas mszy po\u015bwi\u0119cono, ufundowan\u0105 przez spo\u0142ecze\u0144stwo Ziemi Sadowie\u0144skiej, tablic\u0119 upami\u0119tniaj\u0105c\u0105 bohaterskich mieszka\u0144c\u00f3w wsi Wilczog\u0119by.<\/p>\n

Po mszy na cmentarzu parafialnym z\u0142o\u017cono kwiaty na grobie por. Henryka Ma\u0142ki\u0144skiego, dow\u00f3dcy miejscowego oddzia\u0142u AK, a uroczysto\u015b\u0107 u\u015bwietni\u0142a obecno\u015b\u0107 wdowy po zmar\u0142ym – p. Jadwigi oraz jego bratanicy z c\u00f3rk\u0105. Uczestnicy obchod\u00f3w nast\u0119pnie przemaszerowali ulicami Sadownego do budynku Zespo\u0142u Szk\u00f3\u0142 Ponadgimazjalnych, gdzie powita\u0142 ich p. S\u0142awomir Ryszawa \u2013 dyrektor ZSP, natomiast histori\u0119 zrzutu w Wilczog\u0119bach, dzia\u0142alno\u015b\u0107 partyzanck\u0105 por. Ma\u0142ki\u0144skiego i jego oddzia\u0142u om\u00f3wi\u0142 p. Miros\u0142aw Widlicki \u2013 cz\u0142onek Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego \u015awiatowego Zwi\u0105zku \u017bo\u0142nierzy AK i g\u0142\u00f3wny pomys\u0142odawca tej uroczysto\u015bci. G\u0142os zabierali te\u017c zaproszeni go\u015bcie.<\/p>\n

A p\u00f3\u017aniej \u2013 wspomnienia, pogaw\u0119dki, dalsze plany oraz ogl\u0105danie zdj\u0119\u0107 z dw\u00f3ch przygotowanych, tematycznych ekspozycji.<\/p>\n

Zdj\u0119cia w galerii Google>>><\/strong><\/a><\/p>\n

Ale, ale\u2026 by\u0107 mo\u017ce nie wszyscy z Pa\u0144stwa znaj\u0105 przebieg wydarze\u0144 w Wilczog\u0119bach, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce w 1944 roku, a kt\u00f3re obecnie postanowiono upami\u0119tni\u0107 uroczysto\u015bciami i symboliczn\u0105 tablic\u0105. Do\u015b\u0107 szczeg\u00f3\u0142owo opisa\u0142 histori\u0119 tego zrzutu p. Andrzej Firewicz (nie\u017cyj\u0105cy ju\u017c autor znanej nam pozycji ksi\u0105\u017ckowej Sadowne i okolice wczoraj i dzi\u015b<\/i>) w artykule, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 10 lat temu w og\u00f3lnopolskim dzienniku \u2013 zacytujemy go Pa\u0144stwu w ca\u0142o\u015bci:<\/strong><\/p>\n

Owej kwietniowej nocy szum kr\u0105\u017c\u0105cego nad wsi\u0105 samolotu obudzi\u0142 mieszka\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy po chwili zauwa\u017cyli opadaj\u0105ce na wie\u015b spadochrony z zasobnikami. Samolot zrobi\u0142 kilka kr\u0119g\u00f3w nad Wilczog\u0119bami, zanim zrzuci\u0142 zasobniki. Niestety, przekazy \u015bwiadk\u00f3w tego wydarzenia r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119. Jeden z uczestnik\u00f3w akcji ukrywania zasobnik\u00f3w pisa\u0142, \u017ce zrzut mia\u0142 miejsce w ko\u0144cu marca 1944 r., inny natomiast, \u017ce nast\u0105pi\u0142o to na pocz\u0105tku maja 1944 r. Obaj podaj\u0105 te\u017c inn\u0105 liczb\u0119 przej\u0119tych zasobnik\u00f3w. Jeden twierdzi, \u017ce by\u0142o ich 9, drugi, \u017ce 11. R\u00f3\u017cnice te wynikaj\u0105 prawdopodobnie st\u0105d, \u017ce obie relacje spisane by\u0142y po up\u0142ywie 30 lat od tego wydarzenia.<\/em><\/p>\n

W obawie przed Niemcami najbli\u017csi s\u0105siedzi skrzykn\u0119li si\u0119, aby do \u015bwitu ukry\u0107 spadochrony i metalowe zasobniki. Cz\u0119\u015b\u0107 spadochron\u00f3w p\u0142ywa\u0142a na\u00a0 granicz\u0105cym ze wsi\u0105 jeziorze Kot\u0142o. By\u0142y bardzo ci\u0119\u017ckie, po 100 kg wagi ka\u017cdy, i dlatego grz\u0119z\u0142y w rozmok\u0142ej po niedawnej powodzi ziemi. Ludzie \u0142adowali je na furmanki, przewozili na drugi brzeg jeziora, gdzie zakopywali je w du\u017cym dole. Prac\u0119 zako\u0144czono o \u015bwicie. W zasobnikach by\u0142y \u201esteny\u201d, \u201ecolty\u201d, amunicja i du\u017co trotylu. Znad jeziora zasobniki przewieziono do lasu w Jeglu pod Sadownem i tam je ukryto. Akcj\u0105 kierowa\u0142 Henryk Ma\u0142ki\u0144ski ps. \u201eKulesza\u201d, dow\u00f3dca miejscowego oddzia\u0142u AK.<\/em><\/p>\n

Do dzi\u015b okoliczni mieszka\u0144cy uwa\u017caj\u0105, \u017ce zrzut nast\u0105pi\u0142 pomy\u0142kowo. Mia\u0142 rzekomo odby\u0107 si\u0119 na \u0142\u0105kach ko\u0142o Ostr\u00f3wka, niedaleko stacji \u0141och\u00f3w, ale pilot nie otrzyma\u0142 czy te\u017c nie wypatrzy\u0142 odpowiedniego sygna\u0142u z ziemi. Wobec tego samolot angielski polecia\u0142 na p\u00f3\u0142noc, zrzucaj\u0105c bro\u0144 na wie\u015b Wilczog\u0119by. Czemu zrzuci\u0142 w\u0142a\u015bnie tu, nie wiadomo. Wersj\u0119, \u017ce zrzut broni mia\u0142 nast\u0105pi\u0107 innym miejscu ni\u017c Wilczog\u0119by podtrzymuje dzi\u015b mieszkaniec tej wsi, J\u00f3zef Wies\u0142aw Kowalczyk. Nie zna on miejsca, gdzie mia\u0142 nast\u0105pi\u0107 zrzut, ale s\u0142ysza\u0142 od miejscowego akowca, \u017ce podobno hitlerowcy pojawili si\u0119 na zasadniczej plac\u00f3wce zrzutowej i to dlatego Wilczog\u0119by tej nocy sta\u0142y si\u0119 miejscem zapasowym. Kowalczyk wspomina dzi\u015b, \u017ce spadochrony mia\u0142y kolor czerwony.<\/em><\/p>\n

Gdzie mia\u0142 si\u0119 odby\u0107 zrzut, wyja\u015bni\u0142a by\u0142a sanitariuszka sadowe\u0144skiej plac\u00f3wki AK, \u201eSarna\u201d. Wspomina ona, \u017ce pewnego wieczoru przyszed\u0142 do niej w Ziele\u0144cu Henryk Ma\u0142ki\u0144ski ps. \u201eKulesza\u201d z kilkoma ch\u0142opcami z konspiracji i poprosi\u0142 jej ojca, Franciszka Rychla, aby da\u0142 mu dwa konie i furmank\u0119, kt\u00f3re by\u0142y mu potrzebne do odbioru zrzutu lotniczego. Po kilku godzinach, ju\u017c w nocy, ona i domownicy widzieli na pogodnym niebie kr\u0105\u017c\u0105cy nad lasem w okolicy pobliskiej wsi Top\u00f3r du\u017cy samolot. Nied\u0142ugo potem przyjecha\u0142 \u201eKulesza\u201d z ch\u0142opcami. By\u0142 bardzo zdenerwowany i m\u00f3wi\u0142 im, \u017ce osoba odpowiedzialna za zapalenie ogniska sygnalizacyjnego na zrzutowisku nie zd\u0105\u017cy\u0142a zapali\u0107 ognia i samolot odlecia\u0142. Po chwili przyjecha\u0142 na rowerze \u0142\u0105cznik i zameldowa\u0142 \u201eKuleszy\u201d, \u017ce nast\u0105pi\u0142 zrzut na wie\u015b, nie wymieniaj\u0105c jej nazwy. Ch\u0142opcy wskoczyli na furmank\u0119 i pojechali w stron\u0119 Sadownego. Ma\u0142ki\u0144ski pojawi\u0142 si\u0119 w Ziele\u0144cu po dw\u00f3ch dniach. M\u00f3wi\u0142, \u017ce ch\u0142opcy odebrali zrzut i ukryli zrzucon\u0105 bro\u0144. \u017ba\u0142owa\u0142, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 pojemnik\u00f3w uton\u0119\u0142a oraz nadal by\u0142 z\u0142y na osob\u0119, kt\u00f3ra nie zd\u0105\u017cy\u0142a zapali\u0107 ogniska sygnalizacyjnego. Obawia\u0142 si\u0119 te\u017c represji niemieckich wobec ludno\u015bci.<\/em><\/p>\n

Nale\u017cy w tym miejscu wspomnie\u0107, \u017ce w sztabie obwodu AK W\u0119gr\u00f3w, kt\u00f3remu podlega\u0142a plac\u00f3wka sadowie\u0144ska, znajdowa\u0142 si\u0119 referat przerzut\u00f3w powietrznych (PP), kt\u00f3rym kierowa\u0142 pchor. Zdzis\u0142aw Werstak. Na terenie obwodu dokonano kilku zrzut\u00f3w broni przez samoloty alianckie, ale brak jest szczeg\u00f3\u0142owych wspomnie\u0144 uczestnik\u00f3w, kt\u00f3rzy przygotowywali zrzutowiska i odbierali zrzuty. S\u0105 tylko kr\u00f3tkie wzmianki o zrzutach w dniu 24\/25 lutego 1944 r. na polach mi\u0119dzy Roguszynem a Czerwonk\u0105 Liwsk\u0105 oraz na pocz\u0105tku kwietnia 1944 r. mi\u0119dzy Bojmiem a S\u0142uchocinem. W brytyjskiej dokumentacji lotniczej zosta\u0142y one okre\u015blone jako plac\u00f3wki \u201eSzczotka\u201d i \u201eSzmata\u201d.<\/em><\/p>\n

W 1944 roku alianckie samoloty dokona\u0142y zrzut\u00f3w broni oraz skoczk\u00f3w w okolicach Wyszkowa, T\u0142uszcza i \u0141ochowa w nocy z 8\/9, 9\/10, 12\/13, 15\/16 i z 16\/17 kwietnia. W\u00f3wczas w pobli\u017cu Wilczog\u0105b znajdowa\u0142o si\u0119 kilka plac\u00f3wek zrzutowych. Plac\u00f3wka \u201eKosz\u201d znajdowa\u0142a si\u0119 21 km na wsch\u00f3d od Wyszkowa po lewej stronie Bugu (okolice Ostr\u00f3wka, Ziele\u0144ca, Toporu). W nocy z 16\/17 kwietnia 1944 roku, kilka minut po p\u00f3\u0142nocy, z samolotu Halifax BB-338 pilot Storey dokona\u0142 zrzutu 6 zasobnik\u00f3w i 9 paczek. Komenda G\u0142\u00f3wna AK potwierdzi\u0142a odbi\u00f3r przesy\u0142ki.<\/em><\/p>\n

Zapewne znan\u0105 alianckim pilotom by\u0142a te\u017c plac\u00f3wka \u201eStolik\u201d, znajduj\u0105ca si\u0119 15 km na po\u0142udniowy zach\u00f3d od Ma\u0142kini (okolice Mrozowej Woli, Toporu i Ziele\u0144ca). By\u0142a to plac\u00f3wka zapasowa dla lotu w nocy z 12\/13 kwietnia 1944 r. samolotu Liberator pilotowanego przez Stanis\u0142awa K\u0142osowskiego, ale po godzinie lotu pilot zawr\u00f3ci\u0142 z powodu choroby cz\u0142onka za\u0142ogi. Mo\u017ce wi\u0119c zrzut na Wilczog\u0119by by\u0142 zrzutem dokonanym na plac\u00f3wk\u0119 \u201eKosz\u201d w nocy z 16\/17 kwietnia.<\/em><\/p>\n

Nalot \u017candarm\u00f3w z Ostrowi Mazowieckiej na Wilczog\u0119by nast\u0105pi\u0142 po kilku tygodniach od zrzutu \u2013 31 maja 1944 r. \u017bandarmi pieszo podeszli do wsi, zostawiaj\u0105c samochody na szosie i w ten spos\u00f3b zaskoczyli poszukiwanych. Hitlerowcy aresztowali prawie wszystkich cz\u0142onk\u00f3w AK, kt\u00f3rzy brali udzia\u0142 w ukrywaniu broni. Tylko kilku zd\u0105\u017cy\u0142o ukry\u0107 si\u0119 i uratowa\u0107. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Niemcy znali nazwiska cz\u0142onk\u00f3w miejscowej organizacji podziemnej i ludzi, kt\u00f3rzy wywie\u017ali pojemniki ze zrzutu. Aresztowanych sprowadzono do miejscowej remizy stra\u017cackiej (budynek ten ju\u017c nie istnieje). Jeden z \u017co\u0142nierzy AK, Bronis\u0142aw Marczyk, zd\u0105\u017cy\u0142 ukry\u0107 si\u0119 pod pod\u0142og\u0105 sceny w remizie. Niechc\u0105cy sta\u0142 si\u0119 on \u015bwiadkiem przes\u0142ucha\u0144 i tortur swoich koleg\u00f3w z konspiracji. Maltretowani i bici cz\u0142onkowie podziemia nie ujawnili miejsca ukrycia broni ani \u017cadnych spraw organizacji. Aresztowano w\u00f3wczas i zakatowano kilku cz\u0142onk\u00f3w AK. Eugeniusza Wycecha (brata Czes\u0142awa Wycecha, p\u00f3\u017aniejszego marsza\u0142ka Sejmu PRL), Eugeniusza Marczyka (brata uratowanego \u015bwiadka) i Stefana Ga\u0142\u0105zk\u0119 wywieziono do Ostrowi Mazowieckiej, gdzie zmarli w wi\u0119zieniu. Boles\u0142awa Wycecha i jego syna Dariusza zamordowano w wi\u0119zieniu na Pawiaku w Warszawie. Nicefor Wycech, Eugeniusz S\u00f3wka, Stanis\u0142aw Pu\u015bcion oraz Aleksander Prabucki zostali potem zabrani do oboz\u00f3w koncentracyjnych w Niemczech, gdzie zgin\u0119li. Spo\u015br\u00f3d zatrzymanych tylko Kazimierz Szczechura po wyzwoleniu powr\u00f3ci\u0142 do Wilczog\u0105b.<\/em><\/p>\n

Przed wjazdem do wsi stoi ods\u0142oni\u0119ty w 1933 r. pomnik po\u015bwi\u0119cony pami\u0119ci poleg\u0142ych \u017co\u0142nierzy POW. Po II wojnie \u015bwiatowej pojawi\u0142a si\u0119 na nim tablica z nazwiskami mieszka\u0144c\u00f3w wsi zamordowanych przez okupanta. Szkoda tylko, \u017ce nie ma \u017cadnej tablicy upami\u0119tniaj\u0105cej fakt tego zrzutu lotniczego i wyja\u015bniaj\u0105cej, dlaczego zgin\u0119li wymienieni na pomniku mieszka\u0144cy wsi Wilczog\u0119by, m.in. ci cz\u0142onkowie AK, kt\u00f3rzy przej\u0119li \u00f3w aliancki zrzut broni.<\/em><\/p>\n

Tekst\/foto:<\/strong> S\u0142awek Chyli\u0144ski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

26 kwietnia uroczyst\u0105 Msz\u0105 \u015awi\u0119t\u0105 w Ko\u015bciele pw. \u015aw. Jana Chrzciciela w Sadownem rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 obchody 70-lecia zrzutu sprz\u0119tu wojskowego dla AK.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,31,85],"tags":[706,182],"class_list":["post-4954","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-newsy","category-historia-gminy","category-zsp","tag-70-rocznica-zrzutu-w-wilczogebach","tag-zespol-szkol-ponadgimnazjalnych-w-sadownem"],"views":5060,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4954","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4954"}],"version-history":[{"count":5,"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4954\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23341,"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4954\/revisions\/23341"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4954"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4954"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4954"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}