{"id":12176,"date":"2016-05-04T15:22:00","date_gmt":"2016-05-04T13:22:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.infosadowne.boo.pl\/?p=12176"},"modified":"2016-05-17T21:07:27","modified_gmt":"2016-05-17T19:07:27","slug":"jedziemy-czy-biegniemy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/info.sadowne.pl\/?p=12176","title":{"rendered":"Jedziemy czy biegniemy?"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><strong><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.11.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-12177 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.11-180x130.jpg\" alt=\"???????????????????????????????\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Dok\u0105d? Do okopu szwedzkiego.<\/strong><!--more--><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Popularno\u015b\u0107 rekreacji na dw\u00f3ch k\u00f3\u0142kach i biegania ci\u0105gle wzrasta. Proponujemy wi\u0119c Pa\u0144stwu jedn\u0105 z tras na terenie naszej gminy, kt\u00f3ra opr\u00f3cz walor\u00f3w krajobrazowych zawiera ciekawostki historyczne warte zg\u0142\u0119bienia.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"text-decoration: underline;\">Tym razem postaramy si\u0119 dotrze\u0107 do tzw. okopu szwedzkiego, zlokalizowanego w okolicach Kocielnika.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.12.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-12178 size-medium\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.12-300x200.jpg\" alt=\"2016.05.04.12\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.12-300x200.jpg 300w, https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.12.jpg 599w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Wycieczk\u0119 rowerow\u0105 lub bieg (a mo\u017ce marszobieg) rozpoczynamy sprzed Gminnego O\u015brodka Kultury w Sadownem &#8211; do celu czeka nas ok. 5 km drogi przyst\u0119pnej dla rekreacji. Wskazana jest obecno\u015b\u0107 przewodnika, kt\u00f3ry orientuje si\u0119 w terenie lub wcze\u015bniej odwiedzi\u0142 miejsce docelowe naszej wycieczki.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">A wi\u0119c ruszamy i ca\u0142y czas poruszamy si\u0119 swoim tempem. Kierujemy si\u0119 ul. Ko\u015bciuszki w Sadownem w stron\u0119 ko\u015bcio\u0142a. Po ok. 450 m., na skrzy\u017cowaniu z ul. Wiejsk\u0105, obok Topazu, skr\u0119camy w prawo &#8211; w kierunku Sadolesia.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.13.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-12179 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.13-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.13\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Po prawej mijamy uroczy skwerek i ko\u015bci\u00f3\u0142, a po lewej zabytkow\u0105 plebani\u0119, nast\u0119pnie cmentarz pod drugiej stronie drogi. Po\u015br\u00f3d p\u00f3l przeje\u017cd\u017camy mostek na Bojewce i doje\u017cd\u017camy do pocz\u0105tku zwartej zabudowy przy skrzy\u017cowaniu z drog\u0105 asfaltow\u0105 Sadole\u015b \u2013 K-50 (ok. 2,5 km od Sadownego). Na \u0142uku w Sadolesiu kierujemy si\u0119 w prawo. Dalej prosta droga przez wie\u015b (ok. 750 m), na ko\u0144cu kt\u00f3rej rozjazd. W lewo kierunek na Morzyczyn, my natomiast jedziemy prosto do Kocielnika.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.14.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-12180 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.14-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.14\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Po kilometrze, na kolejnym rozje\u017adzie \u2013 prosto, jeszcze kilkaset metr\u00f3w i doje\u017cd\u017camy do utwardzonego traktu Morzyczyn \u2013 Ko\u0142odzi\u0105\u017c (w tym miejscu na rosn\u0105cym obok drzewie oznakowanie <span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"http:\/\/www.nlot.pl\/pl\/sights\/szlak-pieszy-nadbuzanski-dolina-bugu-mz-5042n-285.html\" target=\"_blank\"><strong>\u201eniebieskiego szlaku pieszego\u201d<\/strong><\/a><\/span>).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8230;.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.15.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-12181 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.15-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.15\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Przecinamy trakt i drog\u0105 le\u015bn\u0105, a nast\u0119pnie po\u015br\u00f3d k\u0119p drzew i \u0142\u0105k kierujemy si\u0119 w kierunku po\u0142udniowo \u2013 wschodnim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.16.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-12182 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.16-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.16\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Po oko\u0142o 500 m b\u0119dziemy widzieli po lewej stronie zalesione wzniesienie.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">To ju\u017c to miejsce, zwane \u201eokopem szwedzkim\u201d (na zdj\u0119ciu oznaczone nrem 2).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.17.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-12183 size-medium\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.17-300x173.jpg\" alt=\"2016.05.04.17\" width=\"300\" height=\"173\" srcset=\"https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.17-300x173.jpg 300w, https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.17.jpg 601w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Teraz troch\u0119 historii<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Andrzej Firewicz w swojej ksi\u0105\u017cce <em>Sadowne i okolice wczoraj i dzi\u015b<\/em> (ksi\u0105\u017cka dost\u0119pna w zbiorach Gminnej Biblioteki Publicznej w Sadownem) pisa\u0142:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.18.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-12184 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.18-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.18\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Po pierwszym okresie rozkwitu regionu sadowie\u0144skiego nast\u0105pi\u0142 upadek gospodarczy, szczeg\u00f3lnie katastrofalny po kl\u0119skach \u017cywio\u0142owych (powodzie, epidemie) oraz po wojnach szwedzkich w latach 1655 \u2013 1667 i 1702 \u2013 1709 \u2026 Wojska szwedzkie ze szczeg\u00f3lnym upodobaniem rabowa\u0142y dobra kr\u00f3lewskie i ko\u015bcielne. Ich ofiar\u0105 pad\u0142y r\u00f3wnie\u017c ma\u0142e wsie\u2026<\/em><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.19.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-12185 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.19-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.19\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>W przypadku zagro\u017cenia ludzie uciekali do lasu. Na gruntach Jadwigi i Zygmunta (dane w pozycji ksi\u0105\u017ckowej) z Kocielnika, w lesie, znajduje si\u0119 intryguj\u0105ce miejsce. Ze stosunkowo p\u0142askiego i zalesionego terenu niespodziewanie wy\u0142ania si\u0119 eliptyczny, wysoki na 6-8 m wa\u0142 ziemny o \u015brednicy oko\u0142o 80-100 m, kt\u00f3ry przypomina krater. Miejsce to by\u0142o kiedy\u015b otoczone trudno dost\u0119pnymi moczarami, podchodz\u0105cymi pod sam wa\u0142, i tylko niekt\u00f3rzy miejscowi znali bezpieczne \u015bcie\u017cki prowadz\u0105ce do wewn\u0105trz. By\u0142a to dogodna kryj\u00f3wka i warowne miejsce s\u0142u\u017c\u0105ce do obrony przed naje\u017ad\u017acami, z czego zapewne korzysta\u0142a okoliczna ludno\u015b\u0107. <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.20.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-12186 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.20-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.20\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Wydaje si\u0119, \u017ce kilka s\u0105siaduj\u0105cych ze sob\u0105 naturalnych piaszczystych pag\u00f3rk\u00f3w po\u0142\u0105czono w jeden pier\u015bcie\u0144 ziemi, wype\u0142niaj\u0105c luki mi\u0119dzy nimi do odpowiedniej wysoko\u015bci. S\u0105 to jedynie przypuszczenia, poniewa\u017c nikt tu nie prowadzi\u0142 stosownych bada\u0144 archeologicznych i nie dokonywa\u0142 pomiar\u00f3w tego miejsca. W\u0142a\u015bciciele terenu nazywaj\u0105 to miejsce \u201eokopem\u201d, inni za\u015b \u2013 \u201eokopem szwedzkim\u201d, co wskazuje na XVII wiek jako czas jego powstania.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Nasz przewodnik, kierownik wycieczki, Pan Ryszard Warda opowiada o tym miejscu:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.21.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-12187 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.21-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.21\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Moim zdaniem, w okresie \u201epotopu szwedzkiego\u201d OKOP w takim, jak teraz kszta\u0142cie ju\u017c istnia\u0142 i zosta\u0142 jedynie wykorzystany do ukrycia si\u0119 przed Szwedami. Przekazywana o tym przez Miejscowych legenda \u015bwiadczy o ci\u0105g\u0142o\u015bci zamieszkania w okolicy od XVI w. Ale Kocielnik nie jest wymieniany jako wie\u015b nawet jeszcze w 1864 r. Ks. mgr Piotr Aleksandrowicz (Sadowne. Historia Parafii z 1959r, str. 49-50), powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na Ksi\u0119gi Wieczyste Ko\u0142odzi\u0105\u017ca Nr 1261, przechowywane w S\u0105dzie Okr\u0119gowym w Siedlcach, w\u015br\u00f3d nazw 22 wsi z Parafii, w jakich w 1864 r. uw\u0142aszczono w\u0142o\u015bcian, Kocielnika nie wymienia. Mo\u017ce by\u0142 w\u00f3wczas jeszcze cz\u0119\u015bci\u0105 Sadolesia? Ja przypuszczam, \u017ce przed Szwedami w Okopie mog\u0142a skry\u0107 si\u0119 ludno\u015b\u0107 kwitn\u0105cej w\u00f3wczas Prostyni i Kie\u0142czewa. <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.22.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-12188 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.22-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.22\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Edward Kop\u00f3wka i Ks. Pawel Rytel-Andrianik w publikacji: &#8222;Polacy ratuj\u0105cy \u017byd\u00f3w z Treblinki&#8221;\u00a0z 2011 r.,\u00a0wskazuj\u0105 (str.23)\u00a0za pracami Ks. Ob\u0142ozy &#8222;Pami\u0105tka z Prostyni&#8221; oraz T. Szczechury: &#8222;Dzieje powiatu w\u0119growskiego&#8230;&#8221; i &#8222;Nad Bugiem&#8230;&#8221;, \u017ce w latach 1650-1651 nasze tereny nawiedza\u0142y powodzie i epidemie pustosz\u0105ce wiele dom\u00f3w, a zmar\u0142ych grzebano w lasach i na polach, a w 1657 r.!!!! (wg mnie to data schronienia si\u0119 w Okopie miejscowej ludno\u015bci) Szwedzi pod dow\u00f3dztwem Karola Gustawa spl\u0105drowali i cz\u0119\u015bciowo spalili Prosty\u0144, Treblink\u0119, Poniatowo i Gr\u0105dy. <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.23.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-12189 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.23-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.23\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>W Prostyni sprofanowali dwa ko\u015bcio\u0142y: Tr\u00f3jcy Przenaj\u015bwi\u0119tszej i \u015aw. Anny. W tej samej ksi\u0105\u017cce (str. 17) autorzy, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na niepublikowane materia\u0142y nr inw. I\/8oo5 z Pa\u0144stwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie, podaj\u0105, i\u017c po lewej stronie tor\u00f3w przed Prostyni\u0105 (wi\u0119c w okolicach Okopu, kilkaset metr\u00f3w, kilometr?) odnaleziono fragmenty krzemiennych narz\u0119dzi i odpad\u00f3w zwi\u0105zanych z ich produkcj\u0105 oraz niewielki u\u0142amek ceramiki, pochodz\u0105ce z epoki kamienia (schy\u0142kowy paleolit po neolit), czyli oko\u0142o 10.000 do 1.800 lat przed Chrystusem. Wiem, \u017ce w\u00f3wczas ludy mog\u0105ce zamieszkiwa\u0107 nasze pag\u00f3rki nie budowa\u0142y grodzisk, czy innych budowli obronnych, ale mieszkano w ziemnych jamach. Okop, nawet przed cz\u0119\u015bciowo sztucznym dosypaniem wa\u0142u obronnego,\u00a0jest najbardziej, ze znanych mi okolicznych pag\u00f3rk\u00f3w, sprzyjaj\u0105cy \u017cyciu w takich jamach. <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.24.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-12190 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.24-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.24\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>W obszernej publikacji: &#8222;Brok i Puszcza Bia\u0142a&#8221; z 1989 r. Maria Mi\u015bkiewiczowa w rozdziale: &#8222;Najdawniejsze dzieje Broku i jego okolic&#8221; przyznaje, \u017ce okolice Broku s\u0105 s\u0142abo archeologicznie rozpoznane. Podaje jednak, \u017ce na pla\u017cy w Broku oraz w Bojanach znaleziono topory z rog\u00f3w jelenia pochodz\u0105ce z neolitu (sprzed 6.000 lat). Znajduj\u0105ce si\u0119 w\u00a0tej publikacji opisy p\u00f3\u017aniejszych znalezisk archeologicznych oraz opisy Broku nale\u017c\u0105cego do biskup\u00f3w p\u0142ockich, jako jednego z g\u0142\u00f3wnych grod\u00f3w obronnych Mazowsza w XII i XIII w. (obok Pu\u0142tuska), z ko\u015bcio\u0142em, 18 wioskami, \u015bwiadcz\u0105 o silnym osadnictwie w naszej okolicy we wczesnym \u015bredniowieczu. <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.25.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-12191 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.25-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.25\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Uwa\u017cam, \u017ce Okop tego typu grodem w\u00f3wczas nie by\u0142, ale powsta\u0142 wcze\u015bniej. Brak o nim wzmianki w jakichkolwiek \u017ar\u00f3d\u0142ach mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 tylko o\u00a0tym, \u017ce by\u0142 zasiedlony i obronnie ukszta\u0142towany (mo\u017ce i wykorzystywany) znacznie wcze\u015bniej. <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.26.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-12192 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.26-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.26\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Tak &#8222;na oko&#8221;\u00a0id\u0105c wierzcho\u0142kami Okopu musimy przej\u015b\u0107 400 &#8211; 500 metr\u00f3w, teren wewn\u0105trz pozwala\u0142 na zasiedlenie wsp\u00f3lnoty kilkudziesi\u0119ciu, mo\u017ce wi\u0119cej osobom, kt\u00f3re mog\u0142y utrzymywa\u0107 si\u0119 z wykarczowanej w pobli\u017cu (na polach Kocielnika) puszczy p\u00f3l. To typowe wielko\u015bci\u0105, kszta\u0142tem i po\u0142o\u017ceniem\u00a0dla wczesno\u015bredniowiecznych grodzisk. Co wi\u0119cej w\u0142a\u015bnie s\u0142owa: &#8222;Okop&#8221;, czy &#8222;Okop szwedzki&#8221; to nazwa charakterystyczna, u\u017cywana lokalnie w dziesi\u0105tkach miejsc w Polsce na okre\u015blenie w\u0142a\u015bnie takich grodzisk. Jaki lud go przysposobi\u0142 do osiedlenia i tam \u017cy\u0142 nie wiadomo, i tylko prace archeologiczne mog\u0105 na to da\u0107 odpowied\u017a. <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.27.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-12193 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.27-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.27\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Sama nazwa wsi Kocielnik, wg mnie, mog\u0142a wcze\u015bniej brzmie\u0107 Ko\u015bcielnik, od ko\u015bci ludzkich wykopywanych przy karczowaniu puszczy, czy wyorywanych na polach. A mo\u017ce wzi\u0119\u0142a si\u0119 od Okopu, kt\u00f3ry przypomina kszta\u0142t ogromnego kot\u0142a?<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Czyta\u0142em r\u00f3wnie\u017c, \u017ce w Morzyczynie W\u0142o\u015bcia\u0144skim\u00a0(na polu Kowalskiego) oraz w Kie\u0142czewie (dw\u00f3r) by\u0142y wczesno\u015bredniowieczne grodziska. Okop jest wi\u0119kszy i lepiej obronnie po\u0142o\u017cony, ale mo\u017ce razem stanowi\u0142y jak\u0105\u015b zorganizowan\u0105 struktur\u0119 z grodziskami nad Liwcem i Broczyskiem&#8230;<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/youtu.be\/vRD7WDRYnVw\" target=\"_blank\">Zobacz te\u017c film&gt;&gt;&gt;<\/a><\/span> i jeszcze tylko kilka s\u0142\u00f3w z fachowej literatury:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.28.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-12194 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.28-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.28\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Grodzisko, grodziszcze, horodyszcze jest to pozosta\u0142o\u015b\u0107 po grodzie albo osadzie obronnej w postaci kolistego (w podstawie) lub wielobocznego wzniesienia, zazwyczaj z zachowanymi \u015bladami wa\u0142\u00f3w drewniano-ziemnych. Na terenie dzisiejszej Polski grody budowane by\u0142y w dw\u00f3ch okresach: w p\u00f3\u017anej epoce br\u0105zu i wczesnej epoki \u017celaza, czyli w czasach kultury \u0142u\u017cyckiej (znanych jest ok. 70) oraz w okresie wczesnego \u015bredniowiecza, tj. od VII-XIII w.n.e. (odkryto ok. 2400 takich obiekt\u00f3w).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Na terenie Polski zachowa\u0142o si\u0119 oko\u0142o 2500 grodzisk. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 (ok. 1730) poddana jest ochronie prawnej na mocy wpisu do rejestru zabytk\u00f3w, jednak wiele niszczonych jest systematyczn\u0105 ork\u0105, wybieraniem piasku lub jest rozkopywanych przez tzw. poszukiwaczy skarb\u00f3w pos\u0142uguj\u0105cych si\u0119 wykrywaczami metali. Grodziska wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 w terenie w formie widocznego do dzi\u015b obrysu wa\u0142\u00f3w lub fosy, albo nasypu w postaci sto\u017cka. W wi\u0119kszo\u015bci s\u0105 wy\u0142\u0105czone spod u\u017cytku rolnego lub ich powierzchnia jest zalesiona.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Grodziska lokalnie okre\u015blane s\u0105 jako <em>okopy, kopce, g\u00f3ry<\/em> (np. <em>lisie g\u00f3ry, szwedzkie g\u00f3ry<\/em>) lub sza\u0144ce (np. <em>stare sza\u0144ce, szwedzki szaniec<\/em>), co zwykle b\u0142\u0119dnie wi\u0105\u017ce ich funkcjonowanie z okresem p\u00f3\u017aniejszym (np. potopem szwedzkim).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Grodziska wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 specyficzn\u0105 flor\u0105, gdy\u017c wyst\u0119puj\u0105 na nich cz\u0119sto gatunki, kt\u00f3re by\u0142y uprawiane przed wiekami.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.29.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-12195 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.29-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.29\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Podobna sytuacja ma si\u0119 z naszym tzw. \u201eokopem szwedzkim\u201d. Jest zapomniany, zalesiony, posiada widoczne nisze pochodz\u0105ce z okresu ostatniej wojny, podczas kt\u00f3rej wykorzystywany by\u0142 przez dzia\u0142aj\u0105ce na tym terenie oddzia\u0142y partyzanckie. Mo\u017cna te\u017c dostrzec tu r\u00f3\u017cne formy dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka z okresu powojennego, a nawet dnia dzisiejszego.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.30.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-12196 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.30-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.30\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Warto jednak obejrze\u0107 to miejsce w takiej formie, w jakiej dotrwa\u0142o do obecnych czas\u00f3w. Mo\u017ce wkr\u00f3tce przestanie istnie\u0107, a szkoda by by\u0142o \u2013 przecie\u017c to nasza, lokalna historia i korzenie.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.31.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-12197 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.31-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.31\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Uda\u0142o si\u0119 nam zwiedzi\u0107 to miejsce i poznali\u015bmy kawa\u0142ek naszej historii. Wracamy do traktu, kt\u00f3ry by\u0142 u\u017cytkowany za czas\u00f3w Zamoyskich. Ale nim do niego dojdziemy warto jest poszuka\u0107 przy le\u015bnej drodze skupisk wielowiekowych drzew.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.32.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-12198 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.32-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.32\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>S\u0105 atrakcyjne wizualnie, a w\u015br\u00f3d nich znajdziemy te\u017c pomniki przyrody \u2013 stare sosny, nosz\u0105ce nawet imiona (jedno z nich to Anna), oznaczone tabliczkami \u201ePomnik przyrody\u201d. Warto jest zmierzy\u0107 ich obw\u00f3d, kt\u00f3ry robi wra\u017cenie.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.33.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-12199 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.33-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.33\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>B\u0119d\u0105c ju\u017c na trakcie decydujemy: czy wracamy do Sadownego t\u0105 sam\u0105 drog\u0105, kt\u00f3r\u0105 tu przybyli\u015bmy, czy te\u017c ruszamy przed siebie traktem, w kierunku Ko\u0142odzi\u0105\u017ca. <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.35.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-12200 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.35-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.35\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a><\/strong>Wybierzmy t\u0119 drug\u0105 opcj\u0119, bo warto.Ruszamy, kierujemy si\u0119 w stron\u0119 Kana\u0142u Kacapskiego.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.36.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-12201 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.36-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.36\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Droga nadal sprzyja naszej rekreacji i po obu stronach niepowtarzalne krajobrazy.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.37.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-12202 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.37-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.37\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Mijamy te\u017c tereny podmok\u0142e, bagienne. Po ok. 1,3 km drewniany mostek przez Kana\u0142 Kacapski, kt\u00f3rego korytem toczy si\u0119 woda o wyj\u0105tkowo ciemnym odcieniu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Uwaga na mostku, nie radzimy przejazdu wi\u0119kszym pojazdem silnikowym.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.38.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-12203 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.38-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.38\" width=\"180\" height=\"130\" srcset=\"https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.38-180x130.jpg 180w, https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.38-300x215.jpg 300w, https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.38.jpg 729w\" sizes=\"auto, (max-width: 180px) 100vw, 180px\" \/><\/a>Dalej tylko natura.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.39.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-12204 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.39-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.39\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Mo\u017ce na \u0142\u0105kach zobaczymy czarnego bociana, a wi\u0119ksze prawdopodobie\u0144stwo \u2013 sarny przeskakuj\u0105ce przez le\u015bn\u0105 drog\u0119.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8230;.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.40.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-12205 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.40-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.40\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2,3 km i doje\u017cd\u017camy do przejazdu kolejowego niestrze\u017conego w Ko\u0142odzi\u0105\u017cu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.41.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-12206 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.41-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.41\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Przed nim po lewej miejsce zwi\u0105zane z b\u0142ogos\u0142awionym ks. Edwardem Grzyma\u0142\u0105. Droga w prawo, wzd\u0142u\u017c tor\u00f3w poprowadzi nas skrajem Jegla do Sadownego, do drogi dojazdowej na Draku.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Jeste\u015bmy jednak wytrwali i ruszamy dalej na wprost traktem przez przejazd kolejowy. Po 850 m skr\u0119camy w prawo w drog\u0119, kt\u00f3ra po 2 km doprowadzi nas do skrzy\u017cowania w Sok\u00f3\u0142ce przy przeje\u017adzie kolejowym. St\u0105d, w prawo, prost\u0105 drog\u0105 przez niestrze\u017cony przejazd, a nast\u0119pnie las dojedziemy do Draku.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.42.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-12207 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/2016.05.04.42-180x130.jpg\" alt=\"2016.05.04.42\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Na jego pocz\u0105tku, po prawej stronie drogi zatrzymajmy si\u0119 na chwil\u0119 przy okaleczonej so\u015bnie z kapliczk\u0105 \u2013 warto. Po ok. 3,5 km od przejazdu osi\u0105gniemy punkt, w kt\u00f3rym startowali\u015bmy \u2013 Gminny O\u015brodek Kultury.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Mamy w nogach (rowerach) ok. 15 km, ale ile zobaczyli\u015bmy i jak\u0105 nabyli\u015bmy wiedz\u0119? Chyba warto wyrwa\u0107 si\u0119 z domu na chwil\u0119.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Tekst:<\/strong> Ryszard Warda\/S\u0142awek Chyli\u0144ski<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Foto:<\/strong> sch<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dok\u0105d? Do okopu szwedzkiego.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,906,7],"tags":[1827,1962,907,1961,65],"class_list":["post-12176","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-newsy","category-rekreacja","category-sport","tag-gmina-sadowne","tag-okop-szwedzki","tag-rekreacja-2","tag-trasa-rowerowa","tag-wycieczka"],"views":4541,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12176","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12176"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12176\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12375,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12176\/revisions\/12375"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12176"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12176"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12176"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}