{"id":12345,"date":"2016-05-15T16:10:16","date_gmt":"2016-05-15T14:10:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.infosadowne.boo.pl\/?p=12345"},"modified":"2016-05-15T16:13:17","modified_gmt":"2016-05-15T14:13:17","slug":"sadowne-a-zabory","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/info.sadowne.pl\/?p=12345","title":{"rendered":"Sadowne a… zabory"},"content":{"rendered":"

\"rozbiory\"<\/a>W 1792 roku carowa rosyjska Katarzyna II rozpocz\u0119\u0142a wojn\u0119 z Polsk\u0105, aby obali\u0107 postanowienia konstytucji 3 maja. <\/strong><\/p>\n

Cofaj\u0105ce si\u0119 ze wschodu g\u0142\u00f3wne si\u0142y p\u00f3\u0142nocnej armii polskiej przeprawi\u0142y si\u0119 przez Bug powy\u017cej Nura, po czym przez Soko\u0142\u00f3w i W\u0119gr\u00f3w pod\u0105\u017cy\u0142y ku Wi\u015ble. Jednak\u017ce mniejszy oddzia\u0142 polski pod dow\u00f3dztwem p\u0142ka Azulewicza (tzw. jazda tatarska) skierowa\u0142 si\u0119 w drugiej po\u0142owie lipca przez Nur i Brok do Wyszkowa. Szed\u0142 prastarym traktem, prowadz\u0105cym przez Bojany i Udrzyn. Prawdopodobnie tak\u017ce wojska rosyjskie omin\u0119\u0142y region sadowie\u0144ski\u2026<\/p>\n

W dwa lata p\u00f3\u017aniej, podczas powstania ko\u015bciuszkowskiego w 1794 r., przemarsze oddzia\u0142\u00f3w polskich i rosyjskich tak\u017ce omija\u0142y nasz teren. Powa\u017cne zmiany polityczne mia\u0142y miejsce w 1795 r. W wyniku traktat\u00f3w rozbiorowych pa\u0144stwo polskie przesta\u0142o ostatecznie istnie\u0107, nar\u00f3d polski straci\u0142 niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Ca\u0142y region sadowie\u0144ski dosta\u0142 si\u0119 pod panowanie Austrii, podczas gdy miejscowo\u015bci po\u0142o\u017cone bezpo\u015brednio za Bugiem \u2013 Brok, Bojany, Udrzyn i inne \u2013 znalaz\u0142y si\u0119 pod panowaniem Prus. Bug sta\u0142 si\u0119 granic\u0105 pa\u0144stwow\u0105 austriacko-prusk\u0105. Region sadowie\u0144ski zosta\u0142 odci\u0119ty r\u00f3wnie\u017c od Warszawy, kt\u00f3ra po 1795 r. dosta\u0142a si\u0119 pod w\u0142adz\u0119 Prus. Rzeka zosta\u0142a obsadzona przez austriack\u0105 wojskow\u0105 stra\u017c graniczn\u0105, kt\u00f3rej posterunki mia\u0142y swoje siedziby w Morzyczynie, Wilczog\u0119bach i Ra\u017cnach\u2026<\/p>\n

Stan ten nie trwa\u0142 d\u0142ugo. W 1807 r. cesarz francuski Napoleon, prowadz\u0105c wojn\u0119 z Prusami i Rosj\u0105, dotar\u0142 na ziemie polskie wzywaj\u0105c Polak\u00f3w do powstania\u2026 W wojnie tej Austriacy udzia\u0142u nie brali, tote\u017c region sadowie\u0144ski skutk\u00f3w dzia\u0142a\u0144 wojennych nie odczu\u0142. Ale s\u0105siedzi za Bugiem znale\u017ali si\u0119 w Ksi\u0119stwie Warszawskim, granica na rzece sta\u0142a si\u0119 na kr\u00f3tki czas od 1807 r. granic\u0105 mi\u0119dzy Austri\u0105 i Ksi\u0119stwem Warszawskim.<\/p>\n

W dwa lata p\u00f3\u017aniej, wiosn\u0105 1809 r., Austria znalaz\u0142a si\u0119 w wojnie z Napoleonem i Ksi\u0119stwem Warszawskim. Wprawdzie po bitwie pod Raszynem wojska austriackie zaj\u0119\u0142y Warszaw\u0119, ale wojna toczy\u0142a si\u0119 dalej. Ksi\u0105\u017c\u0119 J\u00f3zef Poniatowski ruszy\u0142 na czele armii w kierunku Lubelszczyzny i dalej, do Galicji, docieraj\u0105c do Krakowa. Wtedy to, z ko\u0144cem kwietnia 1809 r., uwolniony zosta\u0142 od Austriak\u00f3w tak\u017ce region sadowie\u0144ski. Dzia\u0142ania wojenne i tym razem go oszcz\u0119dzi\u0142y. Po przy\u0142\u0105czeniu go nast\u0119pnie do Ksi\u0119stwa Warszawskiego znalaz\u0142 si\u0119 on w wojew\u00f3dztwie podlaskim, obwodzie siedleckim, powiecie w\u0119growskim.<\/p>\n

Ostatnia z wojen napoleo\u0144skich rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w 1812 r. W toku przygotowa\u0144 do wyprawy na Rosj\u0119 korpus sprzymierzonych z Napoleonem wojsk saskich skierowany zosta\u0142 wiosn\u0105 1812 r. z Siedlec ku p\u00f3\u0142nocy. Przeprawia\u0142 si\u0119 on przez Bug w Broku, musia\u0142 wi\u0119c przej\u015b\u0107 przez Morzyczyn\u2026 Po upadku Napoleona Ksi\u0119stwo Warszawskie przesta\u0142o istnie\u0107. Z wi\u0119kszo\u015bci jego obszaru zosta\u0142o utworzone Kr\u00f3lestwo Polskie, po\u0142\u0105czone z Rosj\u0105 osob\u0105 monarchy.<\/p>\n

Tak wi\u0119c mieszka\u0144cy regionu sadowie\u0144skiego zaznali w stosunkowo kr\u00f3tkim czasie kilku kolejno zmieniaj\u0105cych si\u0119 rz\u0105d\u00f3w: od 1795 do 1809 r. rz\u0105d\u00f3w austriackich, od 1809 do 1812 rz\u0105d\u00f3w Ksi\u0119stwa Warszawskiego, w latach 1813 i 1814 tymczasowego zarz\u0105du pod nadzorem rosyjskim, wreszcie od 1815 r. \u2013 rz\u0105d\u00f3w Kr\u00f3lestwa Polskiego. Szcz\u0119\u015bliwym trafem nie ucierpieli bezpo\u015brednio od powtarzaj\u0105cych si\u0119 na ziemiach polskich dzia\u0142a\u0144 wojennych.<\/p>\n

W latach 1830 \u2013 1831 mia\u0142o miejsce powstanie listopadowe. I tym razem dzia\u0142ania wojenne nie dotkn\u0119\u0142y bezpo\u015brednio Sadownego i jego okolicy\u2026 Pierwsze oznaki budzenia si\u0119 \u015bwiadomo\u015bci narodowej w\u015br\u00f3d ch\u0142op\u00f3w regionu sadowie\u0144skiego mo\u017cna stwierdzi\u0107 w czasie powstania 1863 r.\u2026 wielu ch\u0142op\u00f3w wzi\u0119\u0142o w nim udzia\u0142\u2026 W lesie mi\u0119dzy Bugiem a Ra\u017cnami, Zarzetk\u0105 i Brz\u00f3z\u0105 znajdowa\u0142a si\u0119 baza jednego z oddzia\u0142\u00f3w powsta\u0144czych.<\/p>\n

Wybuch wojny w sierpniu 1914 r. zaznaczy\u0142 si\u0119 przede wszystkim powo\u0142aniem pod bro\u0144 licznych rezerwist\u00f3w, spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych wielu pad\u0142o na polu walki\u2026 W lecie 1915 r. cofaj\u0105ca si\u0119 pod naporem Niemc\u00f3w armia rosyjska dokona\u0142a wielu zniszcze\u0144. Podpalone zosta\u0142y i cz\u0119\u015bciowo sp\u0142on\u0119\u0142y niekt\u00f3re wsie, jak Wilczog\u0119by, Zalesie, pojedynczo stoj\u0105ce domy w Sadolesiu, P\u0142atkownicy, uleg\u0142 zniszczeniu tor kolejowy, spalono budynek stacyjny, popalone zosta\u0142y r\u00f3wnie\u017c mosty na szosie, w tym tak\u017ce most na Bugu.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/strong>\u00a0Nad Bugiem, Ugoszcz\u0105, Wil\u0105cz\u0105<\/em>, Tomasz Szczechura, Ludowa Sp\u00f3\u0142dzielnia Wydawnicza, 1967 \u2013 pozycja ksi\u0105\u017ckowa dost\u0119pna w zbiorach Gminnej Biblioteki Publicznej w Sadownem<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W 1792 roku carowa rosyjska Katarzyna II rozpocz\u0119\u0142a wojn\u0119 z Polsk\u0105, aby obali\u0107 postanowienia konstytucji 3 maja.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,1973,31],"tags":[1981,101,1974,1975],"class_list":["post-12345","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-newsy","category-pisali-o-sadownem","category-historia-gminy","tag-nad-bugiem-ugoszcza-wilacza","tag-historia-gminy-sadowne","tag-pisali-o-sadownem","tag-tomasz-szczechura"],"views":4037,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12345","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12345"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12345\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12349,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12345\/revisions\/12349"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12345"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12345"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12345"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}