{"id":1259,"date":"2016-07-07T07:00:14","date_gmt":"2016-07-07T05:00:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.infosadowne.boo.pl\/?p=1259"},"modified":"2016-07-07T07:14:30","modified_gmt":"2016-07-07T05:14:30","slug":"czy-wiesz-co-laczylo-marie-konopnicka-z-ziemia-sadowienska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/info.sadowne.pl\/?p=1259","title":{"rendered":"Co z Konopnick\u0105?"},"content":{"rendered":"

\"Maria_Konopnicka\"<\/strong><\/p>\n

Cz\u0119sto s\u0142yszy si\u0119 o zwi\u0105zku Marii Konopnickiej z Ziemi\u0105 Sadowie\u0144sk\u0105. Co na to historia?<\/strong><\/p>\n

W dost\u0119pnej nam dokumentacji i pozycjach ksi\u0105\u017ckowych, kt\u00f3re tworzyli lokalni historycy i kronikarze naszych dziej\u00f3w, mo\u017cemy spotka\u0107 symboliczne zapiski na temat zwi\u0105zku znanej pisarki Marii Konopnickiej z terenem Sadownego. Ona sama – by\u0107 mo\u017ce – pojawi\u0142a si\u0119 kiedy\u015b na tym terenie, ale prawdopodobnie tylko przejazdem. Wspomina si\u0119 natomiast o jej siostrze, kuzynce z rodziny Wasi\u0142owskich. W innych zapiskach czytamy ju\u017c np. o Zofii Konopnickiej, ale czy chodzi o te same osoby? Kt\u00f3\u017c to wie, brak pomi\u0119dzy nimi jakiegokolwiek powi\u0105zania.<\/p>\n

A co udokumentowano?<\/strong><\/p>\n

Maria Konopnicka pomimo, i\u017c urodzi\u0142a si\u0119 w 1842 roku w Suwa\u0142kach i przez ca\u0142e swoje \u017cycie los wi\u0105za\u0142 j\u0105 z r\u00f3\u017cnymi regionami \u00f3wczesnych ziem polskich, czasami \u201ewraca\u0142a\u201d do swoich korzeni, wspominaj\u0105c rodow\u00f3d rodzic\u00f3w i nawi\u0105zuj\u0105c do tradycji rodziny pozostawionej w okolicach \u0141ochowa.
\nPisarka mo\u017ce nie mia\u0142a nic wsp\u00f3lnego z Ziemi\u0105 Sadowie\u0144sk\u0105, ale r\u00f3\u017cne zapiski m\u00f3wi\u0105 o obecnych tu na prze\u0142omie XIX i XX wieku jej cz\u0142onkach rodziny. Jej samej nie by\u0142o dane powr\u00f3ci\u0107 w rodzinne strony i w 1910 roku spocz\u0119\u0142a na Cmentarzu \u0141yczakowskim we Lwowie, w Panteonie Wielkich Lwowian.<\/p>\n

Kilka s\u0142\u00f3w o niej:<\/span><\/p>\n

Maria Stanis\u0142awa Wasi\u0142owska, po m\u0119\u017cu Konopnicka (1842-1910)<\/b>, ps. Marko, Jan Sawa, Jan War\u0119\u017c – poetka, nowelistka, pisarka dla dzieci, publicystka, krytyk literacki, t\u0142umaczka, dzia\u0142aczka spo\u0142eczna i narodowa, autorka s\u0142ynnej Roty, bojowniczka o prawa kobiet – urodzi\u0142a si\u0119 23 maja 1842 roku w Suwa\u0142kach. Jej ojciec, J\u00f3zef Wasi\u0142owski (1813-1878) \u2013 adiunkt praw, pochodzi\u0142 z rodziny ziemia\u0144skiej na Podlasiu (urodzi\u0142 si\u0119 w maj\u0105tku Barch\u00f3w, pow. \u0141och\u00f3w, parafia Kamionna). Matka poetki, Scholastyka z Turskich (1820-1854), te\u017c wywodzi\u0142a si\u0119 z ziemian. Jej ojciec Bart\u0142omiej Turski by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem Siecienia w Sierpeckiem na Mazowszu.<\/p>\n

O szczeg\u00f3\u0142ach swego rodowodu poetka pisa\u0142a z Rimini 22 czerwca 1902 roku, do Antoniego Wodzi\u0144skiego: R\u00f3d matki mojej i ojca mego jest ziemia\u0144ski i przewa\u017cnie dotychczas trzyma si\u0119 roli. R\u00f3d m\u00f3j ojczysty \u2013 Wasi\u0142owskich \u2013 z dawna osiad\u0142y by\u0142 nad Bugiem. Ostatnio mieli tam dziadowie moi wie\u015b Rynek, a opr\u00f3cz tego \u2013 i\u017c dzieci by\u0142a gromadka \u2013 dzier\u017cawili Rz\u0105\u015bnik, Gwizda\u0142y i inne ziemie z d\u00f3br Zamoyskich. C\u00f3rki powychodzi\u0142y za ziemian. Z dw\u00f3ch syn\u00f3w, z kt\u00f3rych obaj uko\u0144czyli nauk\u0119 prawa, starszy Ignacy pracowa\u0142 kr\u00f3tko w \u00f3wczesnej komisji skarbu, razem z T. Lenartowiczem; zaczem \u2013 ze sprawy Gzowskiego, kt\u00f3ra poet\u0119 uczyni\u0142a tu\u0142aczem \u2013 wzi\u0119ty w Sybir, sp\u0119dzi\u0142 d\u0142ugie lata w rotach aresztanckich, skazany w so\u0142daty bez dos\u0142ugi. Pisz\u0119 o tym dlatego, \u017ce jego listy, rozmowy z nim, i wreszcie jego powr\u00f3t w \u017co\u0142dackim szynelu, stanowi\u0142y cz\u0119\u015b\u0107 najsilniejszych wra\u017ce\u0144 mego dzieci\u0119ctwa.<\/i><\/p>\n

Natomiast je\u015bli chodzi o zwi\u0105zek krewnych pisarki z Ziemi\u0105 Sadowie\u0144sk\u0105, to czytamy:<\/strong><\/p>\n

W pozycji ksi\u0105\u017ckowej A. Stankiewicza \u201eDZIEJE WSI RA\u017bNY\u201d<\/i>:<\/span><\/p>\n

Cz\u0119ste kl\u0119ski \u017cywio\u0142owe \/na kilka lat przed uw\u0142aszczeniem Region Sadowie\u0144ski nawiedzi\u0142a zaraza, za\u015b w 1888 \u2013 wielka pow\u00f3d\u017a. Woda niszczy\u0142a wszystko na swej drodze, zosta\u0142y po niej do\u0142y na szosie Sadowne \u2013 Brok\/ i towarzysz\u0105cy im g\u0142\u00f3d. Nieprzestrzeganie zasad higieny powodowa\u0142y nagminne choroby. Ludzie nie korzystali w dostatecznej mierze z opieki lekarskiej z uwagi na brak lekarzy. Ludno\u015b\u0107 wsi ch\u0119tnie odwiedza\u0142a znachor\u00f3w. Zachowa\u0142y si\u0119 w pami\u0119ci najstarszych mieszka\u0144c\u00f3w Ra\u017cen opowie\u015bci o lekarce Wasi\u0142owskiej \/krewnej Marii Konopnickiej\/<\/strong>, kt\u00f3ra w II po\u0142owie XIX wieku go\u015bci\u0142a w Ra\u017cnach nios\u0105c pomoc cierpi\u0105cym.<\/i><\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c z Kroniki Szko\u0142y Podstawowej w Sadownem<\/i> wynotowano o innej krewnej pisarki:<\/span><\/p>\n

Opr\u00f3cz szko\u0142y pocz\u0105tkowej i tajnych zakonspirowanych szk\u00f3\u0142ek prywatnych istnia\u0142a przez d\u0142ugie lata na terenie Sadownego Ochronka spe\u0142niaj\u0105ca w\u00f3wczas rol\u0119 dzisiejszego przedszkola. Wed\u0142ug zapis\u00f3w kronikalnych za\u0142o\u017cona by\u0142a przez kanonika i proboszcza parafii Sadowne ks. Surowieckiego w roku 1859, a nauczycielem w niej by\u0142 wymieniony ju\u017c wy\u017cej Jan Olton. Ochronka ta przetrwa\u0142a do wrze\u015bnia 1918 r. i mie\u015bci\u0142a si\u0119 najpierw w budynku przy ko\u015bciele, p\u00f3\u017aniej w tzw. \u201eKantorze\u201d – budynku wystawionym dla swych oficjalist\u00f3w w II po\u0142. XIX w. przez administracj\u0119 Zamoyskiego. Ostatni\u0105 i zas\u0142u\u017con\u0105 nauczycielk\u0105 tego przedszkola by\u0142a ofiarna i szczerze oddana swej pracy, krewna znanej polskiej poetki Marii, Zofia Konopnicka<\/strong>, pracuj\u0105ca tu w latach 1915-1918. Ochronka ta skupia\u0142a dzieci wszystkich warstw spo\u0142ecznych \u00f3wczesnego Sadownego i utrzymywana by\u0142a przez instytucje spo\u0142eczno-charytatywne i o\u015bwiatowe pn. \u201eMacierz Szkolna\u201d.<\/i><\/p>\n

\"ochronka\"<\/p>\n

Podpis zdj\u0119cia w Kronice:<\/span> Pierwsze w Sadownem przedszkole tzw. OCHRONKA, za\u0142o\u017cone staraniem Ko\u0142a Polskiej Macierzy Szkolnej oko\u0142o r. 1914. Na fotografii grupa przedszkolak\u00f3w sadowie\u0144skich przed Ochronk\u0105 podczas obchodu rocznicy Konstytucji 3-Maja 1917 r. Z lewej strony na dole, przys\u0142oni\u0119ta igliwiem \u015bwierkowym zas\u0142u\u017cona dla tej plac\u00f3wki i szczerze jej oddana nauczycielka p. ZOFIA KONOPNICKA. Na udekorowanej jedlin\u0105 i bia\u0142o-czerwonymi chor\u0105giewkami \u015bcianie budynku widnieje ORZE\u0141 BIA\u0141Y pokazany w Sadownem publicznie po raz pierwszy po d\u0142ugiej niewoli zaborczej.<\/i><\/p>\n

\"2016.07.07.2\"<\/a>To tyle udokumentowanej historii. <\/strong>Jest jeszcze jeden dow\u00f3d, kt\u00f3ry pozostaje od wielu lat obok nas, niezauwazony i zapomniany. Jest to ma\u0142y nagrobek na sadowie\u0144skim cmentarzu, kt\u00f3ry wszyscy mijaj\u0105, nie zwracaj\u0105c na niego uwagi. Czasami kto\u015b postawi na nim symboliczn\u0105 lampk\u0119 lub po\u0142o\u017cy kwiat. P\u0142yta nagrobna niewielkich rozmiar\u00f3w jest ju\u017c zniszczona, a napisy ma\u0142o czytelne, omszone. To w\u0142a\u015bnie gr\u00f3b kuzynki Marii Konopnickiej, o kt\u00f3rej pisali nasi historycy.<\/p>\n

\"2016.07.07.1\"<\/a>Zwr\u00f3\u0107my na niego uwag\u0119.<\/strong> Wchodz\u0105c g\u0142\u00f3wn\u0105 bram\u0105 cmentarn\u0105 musimy i\u015b\u0107 na wprost, gdzie przed szczytem wzniesienia, po lewej stronie alejki, poka\u017any d\u0105b strze\u017ce niepozornego nagrobka – prawdopodobnie od chwili jego powstania.<\/p>\n

S\u0142awek Chyli\u0144ski<\/strong><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/strong><\/p>\n

www.polona.pl<\/a><\/p>\n

DZIEJE WSI RA\u017bNY<\/em>, Adam Stankiewicz, Warszawa 2006 (pozycja ksi\u0105\u017ckowa dost\u0119pna w zbiorach Gminnej Biblioteki Publicznej w Sadownem)<\/p>\n

Sadowne i okolice wczoraj i dzi\u015b<\/em>, Andrzej Firewicz, Warszawa 2004 (pozycja ksi\u0105\u017ckowa dost\u0119pna w zbiorach Gminnej Biblioteki Publicznej w Sadownem)<\/p>\n

Kronika Szko\u0142y Podstawowej w Sadownem<\/em> (zbiory Muzeum Ziemi Sadowie\u0144skiej).<\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Cz\u0119sto s\u0142yszy si\u0119 o zwi\u0105zku Marii Konopnickiej z Ziemi\u0105 Sadowie\u0144sk\u0105. Co na to historia?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,1973,31],"tags":[101,79,25],"class_list":["post-1259","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-newsy","category-pisali-o-sadownem","category-historia-gminy","tag-historia-gminy-sadowne","tag-muzeum-ziemi-sadowienskiej","tag-sadowne"],"views":5520,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1259","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1259"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1259\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12990,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1259\/revisions\/12990"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1259"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1259"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1259"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}