{"id":16727,"date":"2017-09-12T15:31:07","date_gmt":"2017-09-12T13:31:07","guid":{"rendered":"http:\/\/info.sadowne.pl\/?p=16727"},"modified":"2020-04-24T12:58:24","modified_gmt":"2020-04-24T10:58:24","slug":"trasa-rowerowa-nr-5-wilczogeby-razny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/info.sadowne.pl\/?p=16727","title":{"rendered":"Trasa rowerowa nr 5: Wilczog\u0119by, Ra\u017cny"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/2017.07.24.2.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-16320 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/2017.07.24.2-180x130.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>D\u0142ugo\u015b\u0107 ok. 21 km, w tym ok. 5,79 km drogi gruntowe utwardzone \u017cwirem, reszta (15,21 km) drogi asfaltowe o do\u015b\u0107 dobrej nawierzchni.<\/strong><!--more--><\/p>\n<p><strong>Odcinki dr\u00f3g gruntowych: 5,1 &#8211; 10,1 km, 12,9 &#8211; 13,6. Cz\u0119\u015b\u0107 (ok. 4 km) najd\u0142u\u017cszego odcinka drog\u0105 gruntow\u0105 mo\u017cna pokona\u0107 koron\u0105 wa\u0142u przeciwpowodziowego.<\/strong><strong> Start i meta przed Gminnym O\u015brodkiem Kultury w Sadownem. <\/strong><\/p>\n<p><strong>Oznaczenia:<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; kolor czarny &#8211; droga asfaltowa<\/p>\n<p>&#8211; kolor \u017c\u00f3\u0142ty &#8211; droga gruntowa, miejscami utwardzona \u017cwirem<\/p>\n<p><strong>Miejsca, kt\u00f3re zaciekawi\u0105 nawet wybrednych wycieczkowicz\u00f3w:<\/strong><\/p>\n<p>I &#8211; g\u0142az 500-lecia, stara szko\u0142a i pomnik w Wilczog\u0119bach &#8211; 5,1 km<\/p>\n<p>II &#8211; nowa szko\u0142a, remiza i rze\u017aba \u015bw. Floriana &#8211; 5,4 km<\/p>\n<p>III &#8211; panorama rzeki Bug &#8211; 7,6\u00a0km<\/p>\n<p>IV &#8211; centrum Ra\u017cen z kapliczk\u0105 &#8211; 10,1 km<\/p>\n<p>V &#8211; stary \u017celiwny krzy\u017c z 1883 r. &#8211; 11,3 km<\/p>\n<p>VI &#8211; ogromny d\u0105b szypu\u0142kowy &#8211; 12,7 km<br \/>\n<iframe loading=\"lazy\" style=\"margin: 0; padding: 0; border: 0; overflow: hidden;\" src=\"https:\/\/www.MapFab.com\/html\/embedded\/khc?height=440&amp;width=560&amp;renderInfo=true\" width=\"560\" height=\"440\"><\/iframe><\/p>\n<p><strong>Zobacz map\u0119: <a href=\"https:\/\/www.mapfab.com\/map\/khc\/Trasa-rowerowa-nr-5-Sadowne#\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">https:\/\/www.mapfab.com\/map\/khc\/Trasa-rowerowa-nr-5-Sadowne#<\/a><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Opis trasy:<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Dystans 21 km po p\u0142askiej trasie, kt\u00f3rej pokonanie nie powinno nastr\u0119czy\u0107 trudno\u015bci, mimo \u017ce niemal 1\/3 jej d\u0142ugo\u015bci to drogi \u017cwirowe.<\/p>\n<p>Tym razem zapraszamy na wycieczk\u0119 r\u00f3wn\u0105 dystansowi p\u00f3\u0142maratonu, w okolice nadbu\u017ca\u0144skie, gdzie blisko\u015b\u0107 ostatniej \u201edzikiej\u201d z wielkich rzek Europy \u2013 Bugu, b\u0119dzie wr\u0119cz \u201enamacalna\u201d. Jak zwykle zach\u0119cimy do poznania nie tylko urok\u00f3w krajobrazu, ale te\u017c tej dalszej i bli\u017cszej historii mijanych miejscowo\u015bci. W wypadku tych wymienionych w nazwie trasy (Wilczog\u0105b i Ra\u017cen) miejscowo\u015bci jest to o tyle u\u0142atwione, \u017ce istniej\u0105 monografie dzieje tych wsi opisuj\u0105ce. Pochodz\u0105cy z Wilczog\u0105b Tomasz Szczechura jest autorem m.in. ksi\u0105\u017cki o przesz\u0142o\u015bci ca\u0142ego regionu sadowie\u0144skiego \u201eNad Bugiem, Ugoszcz\u0105, Wil\u0105cz\u0105\u201d oraz \u201eDziej\u00f3w wsi Wilczog\u0119by\u201d, a \u201era\u017cniak\u201d Adam Stankiewicz napisa\u0142 m.in. \u201eDzieje wsi Ra\u017cny\u201d. Pozycje te s\u0105 dost\u0119pne w naszej Bibliotece Gminnej \u2013 zach\u0119camy do zapoznania si\u0119 z nimi, a sami wykorzystali\u015bmy w opisie trasy dane w nich zawarte.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/2017.08.17.3.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-16517 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/2017.08.17.3-180x130.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Ruszamy oczywi\u015bcie spod Gminnego O\u015brodka Kultury, lecz tym razem min\u0105wszy budynek Gminy jedziemy nadal prosto ul. Ko\u015bciuszki, pozostawiaj\u0105c z prawej parking i skwer, a z lewej restauracj\u0119 \u201eZa\u015bcianek\u201d i sklep \u201eTopaz\u201d.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/2017.08.17.4.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-16518 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/2017.08.17.4-180x130.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a><\/p>\n<p>Ale nie rozpraszajmy uwagi, gdy\u017c to odcinek o du\u017cym nat\u0119\u017ceniu ruchu, a tu\u017c za \u201eTopazem\u201d ust\u0105pmy pierwsze\u0144stwa przejazdu poruszaj\u0105cym si\u0119 drog\u0105 Zarzetka \u2013 Sadole\u015b. Po kilkudziesi\u0119ciu metrach \u201epod g\u00f3rk\u0119\u201d zatrzymajmy si\u0119 przed krajow\u0105 \u201e50\u201d, a gdy b\u0119dzie wolna, \u015bmia\u0142o j\u0105 pod skosem przetnijmy ciesz\u0105c si\u0119 z d\u0142ugiego zjazdu i mo\u017cliwo\u015bci nabrania pr\u0119dko\u015bci w naszych rumakach.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/2017.08.17.7.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-16522 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/2017.08.17.7-180x130.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Przed nami dwukilometrowy prosty odcinek r\u00f3wnej asfalt\u00f3wki, a jej \u201eosobliwo\u015b\u0107\u201d chyba w tym, \u017ce podobnie jak przeci\u0119ta za \u201eTopazem\u201d droga powiatowa, stanowi fragment naszej ulicy Wiejskiej. Ulica ta bowiem to w istocie te osiedla ca\u0142ego Sadownego, kt\u00f3re po\u0142o\u017cone s\u0105 wzd\u0142u\u017c drogi Sadowne \u2013 Zarzetka, jak i Sadowne- Sadole\u015b oraz tej, kt\u00f3r\u0105 przemierzamy Sadowne \u2013 Wilczog\u0119by.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/2017.08.17.8.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-16523 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/2017.08.17.8-180x130.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Nie doszukujmy si\u0119 jednak w tym sensu, tylko zauwa\u017cmy jak z lewej coraz bardziej oddalaj\u0105 si\u0119 widoczne za \u0142\u0105kami i polami, zas\u0142oni\u0119te drzewami i zaro\u015blami zabudowania \u201eWsi\u201d- tej najwi\u0119kszej cz\u0119\u015bci ul. Wiejskiej, a z prawej spostrze\u017cemy zabudowania ci\u0105gn\u0105cej si\u0119 od 1. mostu \u201ePruskiej K\u0119py\u201d.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/2017.08.29.8.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-16572 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/2017.08.29.8-180x130.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Szybko przetniemy mostek na Bojewce (1,35 km) i dojedziemy do znanych nam \u201eRostoniek\u201d (2,45 km) \u2013 skrzy\u017cowania dr\u00f3g w Sojk\u00f3wku <em>(powstanie tej wsi w 1830 roku \u015bci\u015ble zwi\u0105zane jest z przybyciem na te tereny kolonist\u00f3w niemieckich, a jej nazwa pochodzi od nazwiska jednego z nich: Soyke)<\/em>.<\/p>\n<p>Tu, min\u0105wszy z prawej kapliczk\u0119, pokonamy \u0142agodny \u0142uk drogi w lewo i przed nami kolejny \u201eprosty jak strza\u0142a\u201d ponad dwuip\u00f3\u0142kilometrowy etap do Wilczog\u0105b. Z prawej miniemy najbardziej zadban\u0105 i najlepiej wyposa\u017con\u0105 \u015bwietlic\u0119 wiejsk\u0105 (<a href=\"https:\/\/photos.app.goo.gl\/j44YhcKF4B6iGs4o9\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><span style=\"color: #0000ff;\"><strong>zobacz wi\u0119cej&gt;&gt;&gt;<\/strong><\/span><\/a>), a z lewej poznany ju\u017c cmentarz lutera\u0144ski (<em>mi\u0119dzy drzewami kryj\u0105 si\u0119 pozosta\u0142o\u015bci ewangelicko-augsburskiej nekropolii. S\u0105 po\u0142o\u017cone na wzniesieniu, a przeprowadzone przez licealist\u00f3w z Sadownego przed 10-ciu laty prace porz\u0105dkowe sprawi\u0142y, \u017ce resztki nagrobk\u00f3w s\u0105 lepiej widoczne. Na cmentarzu tym chowano zmar\u0142ych kolonist\u00f3w z Oci\u0119tego, Sojk\u00f3wka, Zajezierza i Sadolesia &#8211; <a href=\"https:\/\/photos.app.goo.gl\/LHAdwXk54VcQvnJW7\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><span style=\"color: #0000ff;\"><strong>zobacz wi\u0119cej&gt;&gt;&gt;<\/strong><\/span><\/a>). <\/em><!--more--><\/p>\n<p>Dalej zadrzewiony borek b\u0119dzie ust\u0119powa\u0142 z lewej polom, a na prawo nielicznym zabudowaniom, za kt\u00f3rymi \u201eotworzy si\u0119 przestrze\u0144\u201d nadbu\u017ca\u0144skich \u0142\u0105k. Nawet przez chwil\u0119 nie pomy\u015blimy, \u017ce w\u0142a\u015bnie zmierzamy przez teren, kt\u00f3ry przed p\u00f3\u0142wieczem stanowi\u0142 \u201eWielgi Las\u201d. Od Sadownego po Wilczog\u0119by i Ra\u017cny g\u0142\u00f3wnie li\u015bciasty b\u00f3r tylko sobie znanymi \u015bcie\u017ckami przemierzali jedynie bartnicy z d\u00f3br ra\u017cnie\u0144skich.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.2.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-16726 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.2-180x130.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>My mkniemy, dostrzegaj\u0105c granic\u0119 Sojk\u00f3wka z odbiegaj\u0105cym w prawo ku p\u00f3\u0142nocy starym, usypanym przez mieszka\u0144c\u00f3w w latach 30-tych ub. wieku wa\u0142em przeciwpowodziowym \u2013 jego d\u0142ugo\u015b\u0107 to 4 km (3,75 km) &#8211; oraz wschodni\u0105 granic\u0119 Wilczog\u0105b, znaczon\u0105 du\u017cym krzy\u017cem z lewej na skrzy\u017cowaniu dr\u00f3g (3,81 km).<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.4.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-16713 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.4-180x130.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>W Wilczog\u0119bach musimy zwolni\u0107 na kolejnych krzy\u017c\u00f3wkach (ok. 5,1 km trasy), to miejsce wyj\u0105tkowe z kilku wzgl\u0119d\u00f3w. Z lewej dostrze\u017cemy wielki g\u0142az upami\u0119tniaj\u0105cy 500-lecie powstania wsi, a za przecinaj\u0105c\u0105 asfalt \u017cwir\u00f3wk\u0105 budynek starej szko\u0142y, z prawej za skrzy\u017cowaniem du\u017cy obelisk.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.5.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-16714 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.5-180x130.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>To szczeg\u00f3lne pami\u0105tki niezwykle chlubnej historii niedu\u017cej przecie\u017c wioski. Wie\u015b Wiel\u0105cz (od rzeczki Wil\u0105cza) istnia\u0142a tu przed za\u0142o\u017ceniem w 1504 r. Wilczog\u0105b, a znajdowane w okolicach \u201eKaczego Do\u0142u\u201d krzemienie \u015bwiadcz\u0105 o zasiedlaniu terenu nad Jeziorem Kot\u0142o przed tysi\u0105cami lat. Drewniana, stara szko\u0142a w latach 1926-1967 wykszta\u0142ci\u0142a wiele pokole\u0144 uczni\u00f3w, z kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 zdoby\u0142a staranne wy\u017csze wykszta\u0142cenie i osi\u0105gn\u0119\u0142a wiele w \u017cyciu zawodowym czy publicznym (zainteresowanych odsy\u0142amy do wskazanych wy\u017cej lektur).<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.6.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-16715 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.6-180x130.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>W szkole tej w 1905 r. uczniowie usun\u0119li portret cara, a pomnik vis a vis szko\u0142y upami\u0119tnia bohaterskich \u017co\u0142nierzy Polskiej Organizacji Wojskowej \u201ePoleg\u0142ych za Ojczyzn\u0119\u201d w walkach o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 lub zmar\u0142ych potem w wyniku odniesionych ran. Pomnik ods\u0142oni\u0119to we wrze\u015bniu 1934 r., pami\u0105tkow\u0105 tablic\u0119 ukryto przed hitlerowcami (ta mniejsza), a po II wojnie \u015bwiatowej na korpusie pomnika umocowano now\u0105 z nazwiskami poleg\u0142ych \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej oraz jednym nazwiskiem z tej starej tablicy. Po przypadkowym odnalezieniu tej wcze\u015bniejszej obecnie obie s\u0105 zamocowane na wysokim obelisku.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.7.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-16716 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.7-180x130.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Dojechawszy do \u201ekrzy\u017c\u00f3wek\u201d z g\u0142azem, star\u0105 szko\u0142\u0105 i pomnikiem skr\u0119camy w prawo, opuszczaj\u0105c drog\u0119 asfaltow\u0105 i kieruj\u0105c si\u0119 ku p\u00f3\u0142nocy. Tu po niespe\u0142na 300 m z lewej zobaczymy parterowy budynek 1000-latki (czynnej w katach 1966-1974), zadban\u0105 remiz\u0119 stra\u017cack\u0105 i zdobi\u0105c\u0105 j\u0105 du\u017c\u0105, drewnian\u0105 rze\u017ab\u0105 \u015bw. Floriana.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.8.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-16717 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.8-180x130.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Po kolejnych niemal 300 m dojedziemy do wa\u0142u przeciwpowodziowego.\u00a0 Wjechawszy na chwil\u0119 na jego koron\u0119, mo\u017cemy podziwia\u0107 wody Jeziora Kot\u0142o i panoram\u0119 \u0142\u0105k za nim. Zjechawszy z wa\u0142u kierujemy si\u0119 ku zachodowi w \u201euliczk\u0119\u201d, pocz\u0105tkowo jakby wci\u015bni\u0119t\u0105 mi\u0119dzy dachy stod\u00f3\u0142. To fragment starej, ciasnej zabudowy wsi, gdzie na niewielkim obszarze skupia\u0142o si\u0119 ongi\u015b ok. 40 zagr\u00f3d.<\/p>\n<p>Po 400 m dojedziemy do drogi, za kt\u00f3r\u0105 zobaczymy rozleg\u0142e \u201enadbuskie\u201d \u0142\u0105ki. To tzw. \u201eOtok\u201d. Skr\u0119camy w prawo, ku widocznemu wa\u0142owi przeciwpowodziowemu, i wzd\u0142u\u017c niego jedziemy na zach\u00f3d. Dojechawszy do wa\u0142u, mo\u017cemy wej\u015b\u0107 na jego koron\u0119 po betonowych schodkach. St\u0105d wida\u0107 le\u017c\u0105ce za Bugiem Bojany; przed wiekiem za Kot\u0142em, a przed Bugiem sta\u0142y domostwa osiedla Podbojany (<a href=\"https:\/\/photos.app.goo.gl\/FHiCeiLtHTtMKVKT7\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><span style=\"color: #0000ff;\"><strong>zobacz wi\u0119cej&gt;&gt;&gt;<\/strong><\/span><\/a>). Droga wzd\u0142u\u017c wa\u0142u jest dobrze utwardzona i utrzymana, uwa\u017ca\u0107 musimy jednak na wyboje, nier\u00f3wno\u015bci. Jad\u0105c koron\u0105 wa\u0142u podziwia\u0107 mo\u017cemy zar\u00f3wno \u0142\u0105ki &#8222;Otoku\u201d, jak i wody Kot\u0142a, a potem pojawiaj\u0105ce si\u0119 fragmentami mi\u0119dzy nadbrze\u017cnymi zaro\u015blami wody Bugu.<\/p>\n<p>Z lewej miniemy zabudowania Suci (ok. 7,7 km trasy). Warto przed nimi na chwil\u0119 przejecha\u0107 przez wa\u0142, za kt\u00f3rym rozlewaj\u0105 si\u0119 szeroko i spokojnie wody Bugu. W tym miejscu mo\u017cemy dojecha\u0107 na jego skarp\u0119, pozna\u0107 jak wielkie ilo\u015bci wody niesie, a na starych drzewach dostrzec wysoko uszkodzenia dokonane przez lodowe kry podczas wezbra\u0144 i powodzi.<\/p>\n<p>Jad\u0105c nadal ku zachodowi z lewej miniemy Klin i dostrze\u017cemy budynki Ra\u017cen. W okresie letnim z pewno\u015bci\u0105 towarzyszy\u0107 nam b\u0119dzie ptactwo gnie\u017cd\u017c\u0105ce si\u0119 licznie w nadbu\u017ca\u0144skich \u0142\u0119gach, a przez ca\u0142y rok mo\u017cemy napotka\u0107 pas\u0105ce si\u0119 na skrajach \u0142\u0105kowych zaro\u015bli sarny, przemykaj\u0105ce chy\u0142kiem lisy czy \u015bmia\u0142o umykaj\u0105ce dziki. Ku Ra\u017cnom skr\u0119camy w lewo, na po\u0142udnie (ok. 10 km trasy). Rych\u0142o dojedziemy do drogi asfaltowej i rozci\u0105gni\u0119tych przy niej zabudowa\u0144 obecnie niewielkiej wioski, kt\u00f3ra mia\u0142a by\u0107 miastem. Na p\u00f3\u0142noc od niej na Bugu by\u0142 br\u00f3d, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy\u0142 z wy\u017cej po\u0142o\u017conym Udrzynem. Latem 1944 r. uciekaj\u0105cy hitlerowcy zbudowali w tym miejscu tymczasowy most pozwalaj\u0105cy na ewakuacj\u0119 ci\u0119\u017ckiego sprz\u0119tu za rzek\u0119.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.9.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-16718 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.9-180x130.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>W Ra\u017cnach skr\u0119camy w lewo przy kapliczce, w drog\u0119 asfaltow\u0105. W tej okolicy do II wojny \u015bwiatowej sta\u0142 d\u0119bowy krzy\u017c z wyryt\u0105 dat\u0105 1300 rok. Krzy\u017c wraz z zabudowaniami wsi sp\u0142on\u0105\u0142 w sierpniu 1944 r., ale jego resztki z dolnej cz\u0119\u015bci s\u0105 przechowywane w sadowie\u0144skim muzeum. <em>Pierwsza \u201episana\u201d wzmianka o Ra\u017cnach (i Ko\u0142odzi\u0105\u017cu) jest w dokumencie z 1378 r. Te wsie wymienia si\u0119 w\u015br\u00f3d daj\u0105cych dziesi\u0119cin\u0119 do parafii wyszkowskiej. W 1425 r. Ra\u017cnom nadano prawa miejskie, a 9 lat p\u00f3\u017aniej ksi\u0105\u017c\u0119 mazowiecki zgodzi\u0142 si\u0119 na przekazanie d\u00f3br ra\u017cnie\u0144skich Kapitule \u015bw. Jana w Warszawie.<\/em><\/p>\n<p>Widz\u0105c obecne Ra\u017cny, trudno sobie wyobrazi\u0107 lokowanie tu miasta, to, \u017ce one by\u0142y stolic\u0105 okolicznych d\u00f3br, przynosi\u0142y poka\u017ane dochody Kapitule. Ra\u017cny by\u0142y jednak w\u00f3wczas \u201erozci\u0105gni\u0119te\u201d i obejmowa\u0142y tereny obecnego Lipie\u0144ca, Zarzetki (zwanej pocz\u0105tkowo Nowymi Ra\u017cnami) i Zalesia. W monografii A. Stankiewicza m.in. zachowano wiele lokalnych legend sprzed wiek\u00f3w.<\/p>\n<p>Jad\u0105c z Sadownego, nie przypuszczali\u015bmy, \u017ce poruszamy si\u0119 po miejscach, sk\u0105d przed 500 laty zwo\u017cono do Ra\u017cen karczowane drzewa, wypalany z nich popi\u00f3\u0142 i wytworzone wyroby (dranic\u0119, klepk\u0119, gonty, smo\u0142\u0119 itp.). Jak ogromne ilo\u015bci tych towar\u00f3w wysy\u0142ano w latach \u201eZ\u0142otego Wieku XVI\u201d z miejscowej Bindugi (po\u0142o\u017conej przy zachodniej granicy wsi) do Gda\u0144ska \u015bwiadczy cho\u0107by to, \u017ce w ci\u0105gu sezonu pozyskiwano ok. 330\u00a0000 litr\u00f3w samego popio\u0142u. Z d\u00f3br ra\u017cnie\u0144skich pozyskiwano te\u017c w\u00f3wczas ogromne ilo\u015bci miodu (szacunki m\u00f3wi\u0105 o 10 tonach rocznie), a setki barci pszczelich \u201etrzymano\u201d w tak odleg\u0142ych od Ra\u017cen miejscowo\u015bciach, jak Ko\u0142odzi\u0105\u017c, Prosty\u0144, Brz\u00f3ska, Borzychy czy Ma\u0142kinia.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.11.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-16720 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.11-180x130.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Wracaj\u0105c do naszej wycieczki, szybko dojedziemy do wschodniej granicy niewielkiej dzi\u015b wsi (10,63 km). Droga asfaltowa pod k\u0105tem prostym skr\u0119ca w prawo, a przydro\u017cne zaro\u015bla skrywaj\u0105 wype\u0142nione wod\u0105 do\u0142y, widoczne te\u017c wcze\u015bniej mi\u0119dzy zabudowaniami, \u201ewyrwane\u201d przez Bug w czasach powodzi (tym tej z wiosny 1979 r.), szybko te\u017c zauwa\u017cymy, \u017ce droga asfaltowa biegnie nasypem. W czasie jego podwy\u017cszania w latach 60-tych XX w. zwo\u017cono ziemi\u0119 z g\u00f3rek na Podborzu i Zalesiu. Znaleziono w\u00f3wczas wiele przedmiot\u00f3w \u201esprzed wiek\u00f3w\u201d, m.in. kamienn\u0105 figurk\u0119 ci\u0119\u017carnej kobiety, kamienne siekiery i rozcieracze do \u017caren, krzemienny grot, skorupy popielnic i ludzkie ko\u015bci z cmentarzyska (mo\u017cemy obejrze\u0107 je w Muzeum Ziemi Sadowie\u0144skiej). Prac archeologicznych jednak nie przeprowadzono.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.10.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-16719 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.10-180x130.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Swoist\u0105 \u201emiar\u0105\u201d podwy\u017cszenia nasypu w miejscu zwanym \u201e\u0141awki\u201d jest usytuowanie (11,3 km trasy) z prawej strony, przed odchodz\u0105c\u0105 za nim drog\u0105 gruntow\u0105, przydro\u017cnego \u017celiwnego krzy\u017ca z 1883 r., obecnie obsadzonego wysokimi tujami. Z pewno\u015bci\u0105 uprzednio sta\u0142 on na poziomie nasypu drogowego przed jego podwy\u017cszeniem, obecnie stoi o wiele ni\u017cej. Gdy zatrzymamy si\u0119 przy nim zauwa\u017cymy tabliczk\u0119 z napisem: \u201ePami\u0119ci Wsi Starych \u2026\u2026.\u201d. Trudno obecnie stwierdzi\u0107 jakie\u017c \u201eWsie Stare\u201d fundatorzy &#8211; \u201eKoloni\u015bci\u201d mieli na uwadze przed 130 laty.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.12.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-16721 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.12-180x130.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Jad\u0105c dalej przejedziemy betonowym mostkiem nad ciekiem wodnym (11,62 km), kt\u00f3rym sp\u0142ywa\u0142y wody z \u0142\u0105k mi\u0119dzy Zalesiem a Suci\u0105, a min\u0105wszy zakr\u0119t w lewo ujrzymy zabudowania Zalesia. W tej wsi nie spos\u00f3b omin\u0105\u0107 nobliwego i bodaj najpi\u0119kniejszego w gminie d\u0119bu szypu\u0142kowego, kt\u00f3ry rozr\u00f3s\u0142 si\u0119 z lewej strony skr\u0119caj\u0105cej w prawo szosy (12,77 km). Pot\u0119\u017cnemu, dostojnemu drzewu urokowi nadaje zw\u0142aszcza jego podstawa. Przez wieki teren wok\u00f3\u0142 d\u0119bu obni\u017cy\u0142 si\u0119 (mo\u017ce w skutek niwelacji gruntu pod drog\u0119), P\u0142ytko odchodz\u0105ce wok\u00f3\u0142 pnia korzenie zosta\u0142y cz\u0119\u015bciowo pozbawione gleby i obecnie bardziej przypominaj\u0105 konary, kt\u00f3rych dalsze cz\u0119\u015bci skrywa grunt. Niew\u0105tpliwie, gdyby ten okaz wielokrotnie zmniejszy\u0107, by\u0142by cudownym bonsai.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.13.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-16722 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.13-180x130.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Zaledwie 300 m za d\u0119bem opu\u015bcimy asfalt skr\u0119caj\u0105c w lewo, przy krzy\u017cu, w drog\u0119 gruntow\u0105, z kt\u00f3rej w lewo odchodzi\u0107 b\u0119d\u0105 dojazdy do posesji. Po 600 m dojedziemy ponownie do drogi asfaltowej. Skr\u0119cimy, ku P\u00f3\u0142nocy, w lewo, by zaraz dostrzec now\u0105 remiz\u0119 i tu\u017c za ni\u0105 gara\u017c OSP Zalesie. Drog\u0105 asfaltow\u0105 przejedziemy tylko 0,5 km, by skr\u0119ci\u0107 w prawo, w inn\u0105 drog\u0119 asfaltow\u0105.<\/p>\n<p>Z lewej ponownie mija\u0107 b\u0119dziemy \u0142\u0105ki \u201eOtoku\u201d, a za nimi dostrze\u017cemy \u201ezabusk\u0105\u201d Bia\u0142\u0105 Puszcz\u0119 Kurpiowsk\u0105 i zabudowania Bojan.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.15.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-16724 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.15-180x130.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Min\u0105wszy Zapole, dojedziemy do skrzy\u017cowania z drog\u0105 gruntow\u0105 biegn\u0105c\u0105 z p\u00f3\u0142nocy od Kot\u0142a przez skrzy\u017cowanie z g\u0142azem, star\u0105 szko\u0142\u0105 i pomnikiem, kt\u00f3re mieli\u015bmy okazj\u0119 podziwia\u0107, ku po\u0142o\u017conemu na po\u0142udnie Podborzu. Na skrzy\u017cowaniu (16,02 km) kapliczka z 1934 r. z cz\u0119\u015bciowo nieczytelnym napisem.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.14.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-16723 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.14-180x130.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Przed nami zabudowania kolejnej \u201edzielnicy\u201d Wilczog\u0105b &#8211; Go\u0142ego Boru. Sens tej zapomnianej nazwy uchwycimy widz\u0105c z prawej biegn\u0105cy niemal r\u00f3wnolegle do drogi poro\u015bni\u0119ty starodrzewami, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych z rzadka skrywaj\u0105 si\u0119 sielskie siedliska, pag\u00f3rek.<\/p>\n<p>Gdy miniemy teren zabudowany, z zadbanymi posesjami, szosa gwa\u0142townie skr\u0119ci w lewo, a po zaledwie stu metrach dojedziemy do znanej ju\u017c nam drogi z Sadownego. Skr\u0119camy w prawo i mkniemy niemal 4 km ku GOK-owi. Zaliczymy tym razem tras\u0119 o d\u0142ugo\u015bci 21 km.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.1.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-16725 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017.09.12.1-180x130.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Mo\u017ce nie umknie naszej uwadze niewykarczowany jeszcze pie\u0144 ogromnego d\u0119bu w Sojk\u00f3wku (z prawej strony na ok. 17,65 km trasy kilka metr\u00f3w od szosy). Rozprostujmy tu na chwil\u0119 nogi, mierz\u0105c krokami obw\u00f3d tego pnia (gwarantujemy zaskoczenie). Jeszcze zupe\u0142nie niedawno w pusty \u015brodek d\u0119bu mog\u0142o swobodnie wej\u015b\u0107 kilka doros\u0142ych os\u00f3b, nim pot\u0119\u017cne drzewo uleg\u0142o jeszcze pot\u0119\u017cniejszym piorunom i wichurze.<\/p>\n<p>Jad\u0105c spokojn\u0105 drog\u0105 ku Sadownemu, dopu\u015b\u0107my refleksj\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z dzisiejsz\u0105 tras\u0105: o pi\u0119knie mijanego krajobrazu, ale i niezwyk\u0142ym trudzie pokole\u0144 mieszka\u0144c\u00f3w wystawianych na tak ci\u0119\u017ckie pr\u00f3by przez wylewaj\u0105cy Bug, \u017ce miasto Ra\u017cny nie powsta\u0142o, \u015bladu po \u201eStarych Wsiach\u201d nie ma, pozosta\u0142y godne pami\u0105tki po \u201eWielgim Lesie\u201d sprzed wiek\u00f3w, jak d\u0105b w Zalesiu, lecz kolejne \u017cywio\u0142y: ogie\u0144 i wiatr powali\u0142y jeszcze bardziej okaza\u0142y d\u0105b z Sojk\u00f3wka. Mo\u017ce to refleksja o przemijaniu, a mo\u017ce i o cudzie \u017cycia, bo woda, ogie\u0144 i wiatr b\u0119d\u0105 zawsze, a wraz z nimi nasza Ziemia.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-18914\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kod5.jpg\" alt=\"\" width=\"250\" height=\"250\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u0142ugo\u015b\u0107 ok. 21 km, w tym ok. 5,79 km drogi gruntowe utwardzone \u017cwirem, reszta (15,21 km) drogi asfaltowe o do\u015b\u0107 dobrej nawierzchni.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,906,7,2502],"tags":[907,25,2558,2535],"class_list":["post-16727","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-newsy","category-rekreacja","category-sport","category-trasy-rowerowe","tag-rekreacja-2","tag-sadowne","tag-trasa-rowerowa-nr-5-sadowne","tag-trasy-rowerowe"],"views":3851,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16727","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16727"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16727\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23098,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16727\/revisions\/23098"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16727"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16727"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16727"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}