{"id":27706,"date":"2023-06-09T18:09:13","date_gmt":"2023-06-09T16:09:13","guid":{"rendered":"http:\/\/info.sadowne.pl\/?p=27706"},"modified":"2023-06-11T10:51:43","modified_gmt":"2023-06-11T08:51:43","slug":"rzeka-bug-w-pamieci-moich-przodkow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/info.sadowne.pl\/?p=27706","title":{"rendered":"Rzeka Bug w pami\u0119ci moich przodk\u00f3w"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.2.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-thumbnail wp-image-27708\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.2-180x130.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Na stronie facebookowej \u201eNasze Ra\u017cny\u201d dost\u0119pny jest ciekawy artyku\u0142 p. Magdaleny Gromek, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 w 2013 roku w portalu witrynawiejska.org.pl. Za zgod\u0105 autorki zobaczymy go tu w ca\u0142o\u015bci.<\/strong><!--more--><\/p>\n<p><em>10 lat temu uda\u0142o mi si\u0119 spotka\u0107 i porozmawia\u0107 z Adamem Stankiewiczem, historykiem urodzonym we wsi Ra\u017cny. Po naszym spotkaniu powsta\u0142 tekst o roli rzeki Bug w naszym \u017cyciu. Zapraszam!<\/em><\/p>\n<p><em>30 kwietnia 2013<\/em><\/p>\n<p><em>\u201eRa\u017cny mojego dzieci\u0144stwa wygl\u0105da\u0142y zupe\u0142nie inaczej\u201d \u2013 rozpocz\u0105\u0142 rozmow\u0119 urodzony w Ra\u017cnach 88 lat temu Adam Stankiewicz, s\u0105siad i przyjaciel nie\u017cyj\u0105cego ju\u017c mojego dziadka i pradziadka. Z Adamem Stankiewiczem, historykiem, autorem ksi\u0105\u017cki \u201eDzieje wsi Ra\u017cny\u201d, spotka\u0142am si\u0119 kilka dni temu, by wi\u0119cej dowiedzie\u0107 si\u0119 o samej wiosce i mojej rodzinie.<\/em><\/p>\n<p><em>\u201dRa\u017cny\u201d, czyli \u201era\u017anie\u201d<\/em><\/p>\n<p><em>Ra\u017cny to male\u0144ka obecnie wioska po\u0142o\u017cona w gminie Sadowne, na terenie Nadbu\u017ca\u0144skiego Parku Krajobrazowego, otoczona \u0142\u0105kami. Dzi\u015b liczy 78 mieszka\u0144c\u00f3w, ale przed drug\u0105 wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 liczy\u0142a oko\u0142o 300 os\u00f3b. Z Ra\u017cen pochodz\u0105 moi pradziadkowie, tam tak\u017ce urodzi\u0142a si\u0119 moja mama. Ra\u017cny le\u017c\u0105 tu\u017c nad rzek\u0105 Bug. Historia mojej rodziny nierozerwalnie zwi\u0105zana jest z t\u0105 rzek\u0105 \u2013 s\u0105 to epizody dobre i ciep\u0142e, ale tak\u017ce niekiedy bolesne.<\/em><\/p>\n<div id=\"attachment_27707\" style=\"width: 615px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-27707\" class=\"wp-image-27707 size-full\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.1.jpg\" alt=\"\" width=\"605\" height=\"443\" srcset=\"https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.1.jpg 605w, https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.1-300x220.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 605px) 100vw, 605px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-27707\" class=\"wp-caption-text\">Wioska Ra\u017cny. Czerwony znak to miejsce pochodzenia mojej rodziny od strony mamy.<\/p><\/div>\n<p><em>Ra\u017cny \u2013 mimo, \u017ce dzi\u015b wymieraj\u0105ce, za\u0142o\u017cone zosta\u0142y oko\u0142o XIV wieku. Jest to najstarsza wie\u015b w gminie Sadowne. Pierwsza wzmianka w dokumentach o wsi pojawia si\u0119 w 1425 r. aczkolwiek wiadomo, \u017ce w Ra\u017cnach (dawniej okre\u015blanych, jako Ra\u017cny Stare) sta\u0142 d\u0119bowy krzy\u017c z dat\u0105 1300 r. Na pocz\u0105tku XV w. Ra\u017cny by\u0142y centrum tzw. d\u00f3br ra\u017cne\u0144skich, nale\u017c\u0105cych do kolegiaty \u015bw. Jana Chrzciciela w Warszawie. Ju\u017c wtedy Bug stanowi\u0142 wa\u017cny szlak wodny, a w Ra\u017cnach funkcjonowa\u0107 mia\u0142 port.<\/em><\/p>\n<p><em>Wtedy rzeka zmienia\u0142a swoje koryta \u2013 do dzi\u015b pozosta\u0142o po niej wiele starorzeczy, doskonale widocznych na zdj\u0119ciach satelitarnych. Jedno ze starorzeczy po\u0142o\u017cone jest w obr\u0119bie siedliska moich dziadk\u00f3w. Z historii g\u0142oszonych z pokolenia na pokolenie w mojej rodzinie mia\u0142oby wynika\u0107, i\u017c port po\u0142o\u017cony by\u0142 na terenie dzisiejszego siedliska. To tylko przypuszczenia i domys\u0142y, warte zbadania. Prawdziwa i potwierdzona za to jest historia o karczmie, r\u00f3wnie\u017c funkcjonuj\u0105cej na terenie dzisiejszego siedliska. Adam Stankiewicz, pami\u0119ta, \u017ce w czasie II wojny \u015bwiatowej m\u00f3j pradziadek Franciszek Zas\u0142ona wykopywa\u0142 z ziemi ogromne pale, na kt\u00f3rych by\u0142a postawiona. Dom moich dziadk\u00f3w po\u0142o\u017cony jest na skraju wioski, to ostatnie gospodarstwo po\u0142o\u017cone najbli\u017cej rzeki. Za nim rozci\u0105gaj\u0105 si\u0119 \u0142\u0105ki. Karczma \u015bwiadczy o tym, i\u017c by\u0142 to istotny punkt dla podr\u00f3\u017cuj\u0105cych. W ko\u0144cu pochodzenie nazwy \u201eRa\u017cny\u201d oznacza\u0107 mo\u017ce \u201era\u017any\u201d, czyli bezpieczny, dogodny. By\u0107 mo\u017ce przeprawa przez Bug w tym miejscu by\u0142a w\u0142a\u015bnie taka \u2013 spokojna i wygodna.<\/em><\/p>\n<p><em>Cz\u00f3\u0142nem na ryby i przez rzek\u0119<\/em><\/p>\n<p><em>Mieszka\u0144cy Ra\u017cen, obok uprawy roli, trudnili si\u0119 \u0142owieniem ryb. Ryby by\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142em po\u017cywienia, ale tak\u017ce dochod\u00f3w poprzez handel. Dla rodziny Adama Stankiewicza \u2013 syna bezrolnego ch\u0142opa, rybactwo oraz pszczelarstwo by\u0142o jedynym utrzymaniem. Ka\u017cda rodzina posiada\u0142a \u0142\u00f3d\u017a, tzw. cz\u00f3\u0142no. Te czarne, okryte smo\u0142\u0105 cz\u00f3\u0142na pami\u0119tam jeszcze z czas\u00f3w dzieci\u0144stwa \u2013 le\u017ca\u0142y za domem, rozpadaj\u0105ce si\u0119 i nieu\u017cywane. Wtedy, w latach 80. m\u00f3j dziadek sprawi\u0142 sobie nowoczesn\u0105, jak na tamte czasy, \u0142\u00f3d\u017a z silnikiem.<\/em><\/p>\n<div id=\"attachment_27708\" style=\"width: 615px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.2.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-27708\" class=\"wp-image-27708 size-full\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.2.jpg\" alt=\"\" width=\"605\" height=\"416\" srcset=\"https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.2.jpg 605w, https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.2-300x206.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 605px) 100vw, 605px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-27708\" class=\"wp-caption-text\">Mieszka\u0144cy Ra\u017cen w cz\u00f3\u0142nach. Trzeci od lewej Karol Zas\u0142ona. Pierwszy z prawej \u2013 m\u00f3j pradziadek Franciszek Zas\u0142ona. Lata 40. XX wieku. Z archiwum Adama Stankiewicza.<\/p><\/div>\n<p><em>Powszechne po\u0142owy ryb przez mieszka\u0144c\u00f3w wioski zako\u0144czy\u0142y si\u0119 na dobre oko\u0142o 20 lat temu. Do dzi\u015b w domu dziadk\u00f3w znale\u017a\u0107 mo\u017cna sieci, nici, kosze i inne przyrz\u0105dy. A w mojej pami\u0119ci dalej tkwi\u0105 obrazy olbrzymich (tak mi si\u0119 wtedy wydawa\u0142o) sum\u00f3w i szczupak\u00f3w, przynoszonych p\u00f3\u017anym wieczorem do domu przez dziadka.<\/em><\/p>\n<p><em>Cz\u00f3\u0142na s\u0142u\u017cy\u0142y tak\u017ce do transportu ludzi i zwierz\u0105t z jednego brzegu na drugi. Do ko\u0144ca nie rozumiem czemu, ale m\u0142odzi kawalerowie i panny wyj\u0105tkowo ch\u0119tnie wybierali \u017cony i m\u0119\u017c\u00f3w \u201ezza Buga\u201d, tj. ze wsi Udrzyn, Udrzynek, Por\u0119ba, Tuchlin. Moja babcia urodzi\u0142a si\u0119 w Por\u0119bie i jak do dzi\u015b wspomina, nie narzeka\u0142a na brak kawaler\u00f3w \u201ez tamtej strony\u201d. Mimo to wysz\u0142a za dziadka, mieszka\u0144ca Ra\u017cen. Babci siostra i kole\u017canka r\u00f3wnie\u017c wybra\u0142y m\u0119\u017c\u00f3w z Ra\u017cen. Adam Stankiewicz za\u015b o\u017ceni\u0142 si\u0119 z pann\u0105 z Udrzyna. Takich pomieszanych rodzin po obu brzegach by\u0142o (i do tej pory jest) bardzo du\u017co, tote\u017c zapotrzebowanie na transport by\u0142o du\u017ce. Ostatnim chyba przewo\u017anikiem w Ra\u017cnach by\u0142 m\u00f3j dziadek, by\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce mia\u0142 dobr\u0105 \u0142\u00f3d\u017a i mieszka\u0142 najbli\u017cej rzeki. Co kilka dni s\u0142ycha\u0107 by\u0142o okrzyk z drugiej strony rzeki: \u201eprzewozu!\u201d. Wtedy dziadek bra\u0142 d\u0142ugie wios\u0142o, szed\u0142 nad brzeg, wypycha\u0142 \u0142\u00f3d\u017a na wod\u0119. Cz\u0119sto zabiera\u0142 nas, kilkuletnie dzieci ze sob\u0105 (ku rozpaczy babci). Podr\u00f3\u017c w obie strony zajmowa\u0142a oko\u0142o dwudziestu minut. Potem czasem udawa\u0142o nam si\u0119 jeszcze dziadka uprosi\u0107, \u017ceby nad brzegiem rzeki nas popilnowa\u0142, kiedy chcieli\u015bmy pop\u0142ywa\u0107 w Bugu (a chcieli\u015bmy zawsze, ku jeszcze wi\u0119kszej rozpaczy babci).<\/em><\/p>\n<div id=\"attachment_27709\" style=\"width: 615px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.3.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-27709\" class=\"wp-image-27709 size-full\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.3.jpg\" alt=\"\" width=\"605\" height=\"454\" srcset=\"https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.3.jpg 605w, https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.3-300x225.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 605px) 100vw, 605px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-27709\" class=\"wp-caption-text\">Mieszka\u0144cy Ra\u017cen w cz\u00f3\u0142nach. Z archiwum Adama Stankiewicza.<\/p><\/div>\n<p><em>Dziadek r\u00f3wnie\u017c zwierz\u0119ta przeprawia\u0142 przez rzek\u0119. Kiedy\u015b hodowa\u0142 owce. Sprytnie wymy\u015bli\u0142, aby wywozi\u0107 je \u0142odzi\u0105 na spor\u0105 wysp\u0119, le\u017c\u0105c\u0105 po drugiej stronie rzeki (wyspa widoczna jest na pierwszej fotografii). Wyspa poro\u015bni\u0119ta by\u0142a bujn\u0105 traw\u0105, oddzielona od sta\u0142ego l\u0105du wod\u0105. Tam owce przebywa\u0142y od wiosny do jesieni. Dziadek nie zbudowa\u0142 dla nich zagrody, zaledwie zadaszenie chroni\u0105ce przed deszczem. To by\u0142 na pewno interesuj\u0105cy widok, ale nie zachowa\u0142y si\u0119 \u017cadne zdj\u0119cia. Zreszt\u0105 w tamtym czasie nie by\u0142 to pewnie widok niezwyk\u0142y.<\/em><\/p>\n<p><em>Na zim\u0119 cz\u00f3\u0142na przechowywane by\u0142y pod dachem, rzeka zamarza\u0142a. Wtedy m\u0119\u017cczy\u017ani wychodzili na l\u00f3d i u brzeg\u00f3w rzeki \u015bcinali wiklin\u0119, z kt\u00f3rej wieczorami wyplatali kosze wszelkich rozmiar\u00f3w i zastosowa\u0144. Sami z dziadkiem po t\u0119 wiklin\u0119 chodzili\u015bmy. Do dzi\u015b niekt\u00f3rzy mieszka\u0144cy t\u0119 umiej\u0119tno\u015b\u0107 zachowali.<\/em><\/p>\n<div id=\"attachment_27710\" style=\"width: 616px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.4.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-27710\" class=\"wp-image-27710 size-full\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.4.jpg\" alt=\"\" width=\"606\" height=\"756\" srcset=\"https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.4.jpg 606w, https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.4-240x300.jpg 240w\" sizes=\"auto, (max-width: 606px) 100vw, 606px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-27710\" class=\"wp-caption-text\">Pranie nad brzegiem Buga. Z archiwum Adama Stankiewicza.<\/p><\/div>\n<p><em>Babcia wychodzi za m\u0105\u017c<\/em><\/p>\n<p><em>T\u0119 histori\u0119 znamy na pami\u0119\u0107, ale wci\u0105\u017c prosimy babci\u0119, aby co jaki\u015b czas nam j\u0105 przypomnia\u0142a. Wydaje si\u0119 zupe\u0142nie nieprawdopodobna. I w tym w\u0105tku rzeka Bug odegra\u0142a wa\u017cn\u0105 rol\u0119. O\u017cenek moich dziadk\u00f3w by\u0142 do\u015b\u0107 b\u0142yskawiczny. Zar\u0119czyny od \u015blubu dzieli\u0142o zaledwie kilka dni. Czemu tak szybko? Dziadek t\u0142umaczy\u0142 babci, \u017ce skoro decyduj\u0105 si\u0119 na \u015blub, to musz\u0105 to zrobi\u0107 teraz, bo potem \u201ew Ra\u017cnach nie ma dr\u00f3g\u201d. By\u0142 24 luty 1963 roku, na zewn\u0105trz oko\u0142o dwudziestu stopni mrozu. Bug pokryty by\u0142 grub\u0105 warstw\u0105 lodu, dzi\u0119ki czemu go\u015bcie mogli saniami ci\u0105gni\u0119tymi przez konie \u0142atwo dosta\u0107 si\u0119 z jednego brzegu na drugi. Dziadkowie r\u00f3wnie\u017c do \u015blubu pojechali saniami.<\/em><\/p>\n<div id=\"attachment_27711\" style=\"width: 616px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.5.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-27711\" class=\"wp-image-27711 size-full\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.5.jpg\" alt=\"\" width=\"606\" height=\"962\" srcset=\"https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.5.jpg 606w, https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.5-189x300.jpg 189w\" sizes=\"auto, (max-width: 606px) 100vw, 606px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-27711\" class=\"wp-caption-text\">Moi dziadkowie w lutym1963 roku.<\/p><\/div>\n<p><em>Moja babcia przed \u015blubem ani razu nie by\u0142a w Ra\u017cnach, tote\u017c nie rozumia\u0142a, \u017ce \u201ew Ra\u017cnach nie ma dr\u00f3g\u201d. Por\u0119ba by\u0142a wtedy pi\u0119kn\u0105, du\u017c\u0105 wsi\u0105, z brukowanymi drogami, piekarni\u0105 i corocznym, s\u0142ynnym por\u0119bskim odpustem. Zrozumia\u0142a to wiosn\u0105 tego samego roku, kiedy tu\u017c po przeprowadzce do m\u0119\u017cowskiego domu, Bug (jak co roku zreszt\u0105 podczas wiosennych roztop\u00f3w) wyst\u0105pi\u0142 z brzeg\u00f3w odcinaj\u0105c ich od \u015bwiata. I rzeczywi\u015bcie dr\u00f3g nie by\u0142o. Przeprawa z jednego do drugiego domu odbywa\u0142a si\u0119 cz\u00f3\u0142nami. Babcia by\u0142a przera\u017cona, zupe\u0142nie nie tak wyobra\u017ca\u0142a sobie nowe miejsce. Dziadek pono\u0107 si\u0119 tylko \u015bmia\u0142 i pociesza\u0142. Wiedzia\u0142, \u017ce domu nie zaleje \u2013 siedlisko zbudowane zosta\u0142o na lekkim wzniesieniu. Z czasem babcia przywyk\u0142a, a kiedy w 1978 roku zbudowano wa\u0142y przeciwpowodziowe problem znikn\u0105\u0142.<\/em><\/p>\n<div id=\"attachment_27712\" style=\"width: 561px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.6.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-27712\" class=\"wp-image-27712 size-full\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.6.jpg\" alt=\"\" width=\"551\" height=\"357\" srcset=\"https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.6.jpg 551w, https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.6-300x194.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 551px) 100vw, 551px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-27712\" class=\"wp-caption-text\">Jedna z powodzi w Ra\u017cnach. Zdj\u0119cie pochodzi z ksi\u0105\u017cki \u201eDzieje wsi Ra\u017cny\u201d. Autor: Wies\u0142aw Rogala.<\/p><\/div>\n<p><em>Babcia bardzo t\u0119skni\u0142a za rodzinnym domem i nawet kilka razy w tygodniu prosi\u0142a dziadka, by \u0142odzi\u0105 przeprawi\u0142 j\u0105 na drug\u0105 stron\u0119 rzeki. Na og\u00f3\u0142 bra\u0142a ze sob\u0105 rower, aby szybciej dojecha\u0107. Jako dzieci ca\u0142e wakacje sp\u0119dzali\u015bmy u dziadk\u00f3w, tote\u017c babcia z dziadkiem cz\u0119sto \u0142adowali nas do \u0142odzi i p\u0142yn\u0119li\u015bmy na drugi brzeg, a potem jechali\u015bmy do Por\u0119by. To stanowczo jedne z najpi\u0119kniejszych wspomnie\u0144 mojego dzieci\u0144stwa. A zim\u0105 dziadek odpoczywa\u0142 \u2013 rzeka zamarza\u0142a i przej\u015bcie przez ni\u0105 zajmowa\u0142o kilka minut.<\/em><\/p>\n<p><em>Z czasem r\u00f3wnie\u017c babcia nauczy\u0142a si\u0119 przeprawia\u0107 przez Bug \u0142odzi\u0105. T\u0119 umiej\u0119tno\u015b\u0107 do dzi\u015b posiadaj\u0105 moja mama oraz wujek. Praktyka ta jednak zanik\u0142a \u2013 dziadek zmar\u0142 w 2001 roku, babcia jest w s\u0142abszej kondycji, a \u0142\u00f3d\u017a s\u0142u\u017cy tylko celom rekreacyjnym. R\u00f3wnie cz\u0119sto odwiedzamy rodzin\u0119 \u201ezza Buga\u201d, jednak je\u017adzimy tam samochodem. To 26 kilometr\u00f3w, z przepraw\u0105 przez most w Broku. Dla por\u00f3wnania \u2013 w linii prostej, przez Bug to zaledwie 5 kilometr\u00f3w.<\/em><\/p>\n<p><em>O Karolu Zas\u0142onie<\/em><\/p>\n<p><em>W tym miejscu chcia\u0142abym wspomnie\u0107 o bracie mojego pradziadka Franciszka, Karolu Zas\u0142onie. W pierwszej po\u0142owie XX wieku Karol, jak wszyscy m\u0119\u017cczy\u017ani we wsi, doskonale p\u0142ywa\u0142 cz\u00f3\u0142nem. Poniewa\u017c mieszka\u0142 najbli\u017cej rzeki, cz\u0119sto przeprawia\u0142 ludzi z jednego brzegu na drugi. 26 stycznia 1943 roku Karol zabrany zosta\u0142 z domu przez niemieckich \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy przebywali wtedy w miejscowo\u015bci Sadowne. Na posterunku w Sadownem zosta\u0142 brutalnie zamordowany. Tragiczne pi\u0119tno tej historii moja rodzina nosi do dzi\u015b. Moi dziadkowie twierdzili i przekazali mi, \u017ce Karol zamordowany zosta\u0142 za pomoc \u017bydom, uciekaj\u0105cym z jednego brzegu na drugi. Kilka dni temu jednak Adam Stankiewicz (dzia\u0142aj\u0105cy wtedy w ruchu oporu) potwierdzi\u0142, \u017ce rzeczywi\u015bcie Karol pomaga\u0142 w ucieczce prze\u015bladowanym, jednak nie by\u0142o to bezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0105 jego \u015bmierci. Do dzi\u015b zatem nie wiadomo, za jakie przewinienie zosta\u0142 w okrutny spos\u00f3b zabity.<\/em><\/p>\n<p><em>Karol Zas\u0142ona pochowany zosta\u0142 wraz ze swoimi rodzicami \u2013 Zuzann\u0105 i Janem, bratem Franciszkiem oraz moim dziadkiem \u2013 Kazimierzem na cmentarzu w Sadownem. Mia\u0142 wtedy 43 lata.<\/em><\/p>\n<p><em>Bug wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie<\/em><\/p>\n<p><em>Obecnie rzeka nie posiada tak wa\u017cnej funkcji jak kiedy\u015b. Wa\u0142y przeciwpowodziowe skutecznie hamuj\u0105 nap\u00f3r wody wiosn\u0105. Nikt ju\u017c nie \u0142owi ryb, \u0142odzie (je\u015bli s\u0105) u\u017cywane s\u0105 tylko rekreacyjnie. Wraz z najstarszymi mieszka\u0144cami odchodzi umiej\u0119tno\u015b\u0107 wyplatania koszy. Wraca za to przyroda: nasze siedlisko po\u0142o\u017cone jest na terenie obszaru Natura 2000 \u201eOstoja Nadbu\u017ca\u0144ska\u201d oraz \u201eDolina Dolnego Bugu\u201d oraz Nadbu\u017ca\u0144skiego Parku Krajobrazowego. Dolina Bugu jest ostoj\u0105 ornitologiczn\u0105 o mi\u0119dzynarodowej randze, to teren \u017cerowania wielu cennych gatunk\u00f3w ptak\u00f3w takich jak: kulik wielki, kszyk, rybitwa rzeczna, bia\u0142oczelna, b\u0142otniak stawowy, bocian czarny\u2026 Nad brzeg rzeki, a tak\u017ce do naszego stawu (starorzecza), sprowadzi\u0142y si\u0119 bobry, kt\u00f3re z powodzeniem obserwujemy tak\u017ce w ci\u0105gu dnia.<\/em><\/p>\n<p><em>W pami\u0119ci starszych mieszka\u0144c\u00f3w Bug odegra\u0142 ogromn\u0105 rol\u0119. Warto, aby o tym specyficznym, \u201ewodnym dziedzictwie\u201d wioski pami\u0119tali ich potomkowie.<\/em><\/p>\n<div id=\"attachment_27713\" style=\"width: 615px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.7.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-27713\" class=\"wp-image-27713 size-full\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.7.jpg\" alt=\"\" width=\"605\" height=\"340\" srcset=\"https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.7.jpg 605w, https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/2023.06.09.7-300x169.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 605px) 100vw, 605px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-27713\" class=\"wp-caption-text\">Widok na rzek\u0119 podczas wiosennych, tegorocznych roztop\u00f3w.<\/p><\/div>\n<p><em>Korzysta\u0142am z ksi\u0105\u017cki \u201eDzieje wsi Ra\u017cny\u201d autorstwa Adama Stankiewicza. Serdeczne podzi\u0119kowania sk\u0142adam Adamowi Stankiewiczowi oraz rodzinie Zas\u0142on\u00f3w za pomoc w przygotowaniu artyku\u0142u.<\/em><\/p>\n<p><strong>Zapraszamy te\u017c na profil autorki tekstu <span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.facebook.com\/magdalena.gromek.77\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span class=\"x1fey0fg\">https:\/\/www.facebook.com\/magdalena.gromek.77<\/span><\/a><\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0179r\u00f3d\u0142o: \u00a0<span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100083837071271\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100083837071271<\/a><\/span><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Na stronie facebookowej \u201eNasze Ra\u017cny\u201d dost\u0119pny jest ciekawy artyku\u0142 p. Magdaleny Gromek, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 w 2013 roku w portalu witrynawiejska.org.pl. Za zgod\u0105 autorki zobaczymy go tu w ca\u0142o\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,1973,31],"tags":[3988,3990,2622,3989],"class_list":["post-27706","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-newsy","category-pisali-o-sadownem","category-historia-gminy","tag-magdalena-gromek-kowalczyk","tag-nasze-razny","tag-razny","tag-rzeka-bug-w-pamieci-moich-przodkow"],"views":2029,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27706","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27706"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27706\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27719,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27706\/revisions\/27719"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27706"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27706"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27706"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}