{"id":31120,"date":"2026-01-14T14:17:57","date_gmt":"2026-01-14T13:17:57","guid":{"rendered":"http:\/\/info.sadowne.pl\/?p=31120"},"modified":"2026-01-14T14:17:57","modified_gmt":"2026-01-14T13:17:57","slug":"sadowienskie-obrazy-rozdzial-iii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/info.sadowne.pl\/?p=31120","title":{"rendered":"„Sadowie\u0144skie obrazy” – Rozdzia\u0142 III"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Ludno\u015b\u0107 i jej zaj\u0119cia – cz\u0119\u015b\u0107 II.<\/strong><\/p>\n

Z biegiem czasu ze wzgl\u0119du na \u0142atwiejszy spos\u00f3b \u017cycia, jak i te\u017c obron\u0119 przed dzikim zwierzem i z\u0142ymi lud\u017ami, plemiona koczownicze i grupy w\u0119drownych my\u015bliwc\u00f3w zacz\u0119\u0142y tworzy\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa gromadne, kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnymi zaj\u0119ciami by\u0142y: my\u015blistwo, zbieractwo, nast\u0119pnie w czasach p\u00f3\u017aniejszych pr\u00f3by oswajania dzikich zwierz\u0105t i pierwszego na ziemiach pras\u0142owia\u0144skich rolnictwa.<\/p>\n

Wynalazek \u0142uku, maczugi i oszczepu, nast\u0119pnie znajomo\u015b\u0107 ognia, czyni\u0142y stopniowo na przestrzeni setek i tysi\u0119cy lat \u017cycia tych ludzi pierwotnych \u0142atwiejszym i wygodniejszym.<\/p>\n

\"\"<\/a>Wed\u0142ug oblicze\u0144 archeolog\u00f3w dopiero w trzecim tysi\u0105cleciu przed nasz\u0105 er\u0105 pocz\u0119li na ziemie le\u017c\u0105ce mi\u0119dzy Odr\u0105, Wis\u0142\u0105 i Bugiem nap\u0142ywa\u0107 przybysze z okolic naddunajskich umiej\u0105cy wypala\u0107 naczynia gliniane, uprawia\u0107 rol\u0119, potem hodowa\u0107 byd\u0142o.<\/p>\n

Wraz ze stopniowym rozwojem \u017cycia, produkcji i konieczno\u015bci zabezpieczenia warunk\u00f3w tego bardzo prymitywnego bytowania, zacz\u0119to wprowadza\u0107 wyroby krzemienne, potem z br\u0105zu, a nast\u0119pnie po wykryciu i umiej\u0119tno\u015bci przetapiania rudy \u2013 narz\u0119dzi i broni z \u017celaza.<\/p>\n

Z lat 1800 \u2013 1500 p.n.e., kt\u00f3r\u0105 okre\u015bla si\u0119 jako epok\u0119 br\u0105zu, istniej\u0105 potwierdzone na podstawie wykopalisk dowody przebywania osiedle\u0144c\u00f3w na ziemiach mazowieckich.<\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c na podstawie docieka\u0144 uczonych, historyk\u00f3w i archeolog\u00f3w potwierdza si\u0119, \u017ce plemiona pras\u0142owia\u0144skie ju\u017c zamieszkiwa\u0142y ziemie polskie od 3\u00a0500 lat. Za\u015b z epoki \u017celaza (700 \u2013 400 lat p.n.e.) istniej\u0105 \u015blady w postaci znalezisk i wykopalisk o b\u0119d\u0105cym tu na Mazowszu \u017cyciu naszych przodk\u00f3w.<\/p>\n

W okolicach Przasnysza podczas prowadzonych tu prac wykopaliskowych i badawczych stwierdzono i odkryto z w\u0119dr\u00f3wek po\u0142udniowc\u00f3w europejskich, a w szczeg\u00f3lno\u015bci rzymskich kupc\u00f3w zapuszczaj\u0105cych si\u0119 na ziemie nasze po z\u0142oty bursztyn zwany jantarem, w postaci znalezisk rzymskich monet, wyrob\u00f3w r\u00f3\u017cnego rodzaju, a nawet mogi\u0142 rzymskich wojownik\u00f3w, kt\u00f3rzy tu prawdopodobnie zahaczali i o Mazowsze.<\/p>\n

Bywa\u0142o, \u017ce prac\u0119 i dorobek wielu pokole\u0144 osiad\u0142ych tu na sta\u0142e plemion pras\u0142owia\u0144skich niszczy\u0142y w\u0119druj\u0105ce plemiona koczownicze ze wschodu, kt\u00f3re, prowadz\u0105c napastniczy tryb \u017cycia, liczebn\u0105 swoj\u0105 przewag\u0105 i przemoc\u0105, rabuj\u0105c i bior\u0105c niewolnik\u00f3w, zostawia\u0142y dymi\u0105ce ruiny i zgliszcza. D\u0142ugo potem trzeba by\u0142o na nowo tworzy\u0107 nowe warunki do dalszego trudnego nieraz \u017cywota.<\/p>\n

Najazdy dzikich plemion koczowniczych ze wschodu datuj\u0105 si\u0119 najbardziej w okresie wczesnego \u015bredniowiecza.<\/p>\n

Mimo tych powa\u017cnych i najcz\u0119\u015bciej trudnych przeciwno\u015bci lud tu osiad\u0142y trwa\u0142 uparcie na swojej ziemi, rozwijaj\u0105c po wielokro\u0107 od pocz\u0105tku \u017cycie rolnicze, pasterskie, my\u015bliwskie i r\u0119kodzielnicze.<\/p>\n

Z up\u0142ywem czasu dyktowany potrzebami wynikaj\u0105cymi z warunk\u00f3w dogodniejszego \u017cycia, zaczyna zanika\u0107 charakter pierwotnej wsp\u00f3lnoty rodowej, powstaj\u0105 i tworz\u0105 si\u0119 rodziny, a z nich rody samodzielne, \u0142\u0105cz\u0105ce si\u0119 coraz cz\u0119\u015bciej w wi\u0119ksze zwi\u0105zki wsp\u00f3lnot terytorialnych.<\/p>\n

Nast\u0119puje w\u00f3wczas proces podzia\u0142u ludno\u015bci na klasy spo\u0142eczne \u2013 tworzy si\u0119 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 tych klas, opanowana stopniowo przez w\u0142adztwo ksi\u0105\u017c\u0105t i wielmo\u017c\u00f3w.<\/p>\n

Tworz\u0105 si\u0119 gr\u00f3dki i grody, osady i wiejskie osiedla, kt\u00f3re dla \u0142atwiejszego ze sob\u0105 wsp\u00f3\u0142\u017cycia \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 ze sob\u0105 szlakami komunikacyjnymi, dr\u00f3\u017ckami i drogami, stanowi\u0105cymi jednocze\u015bnie dogodne po\u0142\u0105czenia handlowe.<\/p>\n

Ogromn\u0105 w\u00f3wczas rol\u0119 w \u017cyciu cz\u0142owieka odgrywa\u0142y pod wzgl\u0119dem komunikacyjnym drogi wodne.<\/p>\n

G\u0142\u00f3wnymi szlakami transportu i \u017ceglugi z po\u0142udnia na p\u00f3\u0142noc do Ba\u0142tyku by\u0142y g\u0142\u00f3wne rzeki Mazowsza \u2013 Wis\u0142a i d\u0142ugi odcinek Bugu. Stwarza\u0142o to z kolei zach\u0119caj\u0105ce mo\u017cliwo\u015bci do zak\u0142adania nad nimi licznych osiedli, osad, grod\u00f3w, a potem miasteczek i wi\u0119kszych miast.<\/p>\n

Dzi\u0119ki \u017cegludze rozwija\u0142o si\u0119 i kwit\u0142o \u017cycie gospodarcze i handlowe tych osiedli. Stopniowo przybywa\u0142o ludno\u015bci, rozwija\u0142y si\u0119 warunki spo\u0142eczno \u2013 ekonomiczne, wzrasta\u0142a zamo\u017cno\u015b\u0107 miast, osiedli i grod\u00f3w \u2013 pocz\u0119\u0142y rysowa\u0107 si\u0119 zr\u0119by przysz\u0142ego pa\u0144stwa jako towaru polityczno \u2013 geograficznego, kt\u00f3re przetrwa\u0142o jako model ukszta\u0142towany zdecydowanie na organizm pa\u0144stwowy, wchodz\u0105cy w rachub\u0119 pa\u0144stw Europy ju\u017c przez 1000 d\u0142ugich lat, obchodz\u0105c w niedawno minionych latach sw\u00f3j milenijny jubileusz jako nar\u00f3d o ponad 30-milionowej ludno\u015bci, b\u0119d\u0105cej po dziesi\u0119ciowiekowych swych dziejach kontynuatorem nast\u0119pnego tysi\u0105clecia i dalszego coraz wspanialszego rozkwitu Ziemi \u2013 Ojczyzny.<\/p>\n

Mieszka\u0144cami obecnego rejonu Gromadzkiej Rady Sadowne jest zamieszkuj\u0105cy tu lud osiad\u0142y od wiek\u00f3w niepami\u0119tnych, pocz\u0105tkowo nieliczny, ubogo \u017cyj\u0105cy, kt\u00f3rego liczebno\u015b\u0107 uzupe\u0142niona zosta\u0142a oko\u0142o roku 1525 nowymi osadnikami sprowadzonymi przez Kapitu\u0142\u0119 Warszawsk\u0105 do pracy na ziemi pleba\u0144skiej prawdopodobnie z ziemi kurpiowskiej. O pochodzeniu kurpiowskim tych osadnik\u00f3w \u015bwiadczy\u0142y jeszcze do niedawna pie\u015bni ludowe \u015bpiewane ch\u0119tnie z okazji wesel i innych domowych uroczysto\u015bci, ubiory ludowe o cechach wybitnie kurpiowskich, spotykanych jeszcze w przedostatnim dziesi\u0105tku lat przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej mi\u0119dzy ludem zamieszka\u0142ym w Morzyczynie, Ra\u017cnach, Zalesiu czy Szynkarzy\u017anie.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>Charakterystyczne, szerokie u do\u0142u suknie kobiece szyte z samodzia\u0142\u00f3w tkanych w\u0142asnor\u0119cznie na domowych krosnach i ozdabiane w swoisty spos\u00f3b. Barwne kurpiowskie pasiaste zapaski \u2013 fartuchy, kt\u00f3rymi okrywa\u0142y si\u0119 kobiety \u201eod \u015bwi\u0119ta\u201d, szare samodzia\u0142owe sukmany m\u0119skie lub malowane w szczeg\u00f3lnie pi\u0119kne wzory r\u00f3\u017cnokolorowe \u201eskrzynie\u201d i kufry beczkowate spe\u0142niaj\u0105ce rol\u0119 pomieszcze\u0144 do przechowywania cenniejszej bielizny i odzie\u017cy, oto nieliczne przyk\u0142ady, kt\u00f3rych dzi\u015b ju\u017c niestety nie spotkamy w \u017cadnej wsi naszego terenu. Ozdob\u0105 wn\u0119trza chat by\u0142y na spos\u00f3b kurpiowski wisz\u0105ce u pu\u0142ap\u00f3w w ka\u017cdej niemal chacie \u201epaj\u0105ki\u201d, konstruowane przemy\u015blnie z kawa\u0142k\u00f3w \u017cytniej s\u0142omy i wielokolorowych bibu\u0142ek.<\/p>\n

Zdobnictwo ciesielskie w budowie chat krytych z regu\u0142y s\u0142om\u0105 stanowi\u0142o nieodzowny element zewn\u0119trznej estetyki przybierania ma\u0142ych przewa\u017cnie okien, okiennic i szczyt\u00f3w dom\u00f3w.<\/p>\n

Zwyczaje i obyczaje stosowane na wiejskich weselach, chrzcinach czy stypach pogrzebowych zawiera\u0142y wiele pierwiastk\u00f3w przeniesionych tu przez tych osadnik\u00f3w z ziemi kurpiowskiej.<\/p>\n

Innym momentem \u015bwiadcz\u0105cym o kurpiowskim pochodzeniu naszych przodk\u00f3w jest wzmianka w kronice miejscowego ko\u015bcio\u0142a, \u017ce \u201ebyli prawdopodobnie Kurpie, gdy\u017c tak ich miejscowi mieszka\u0144cy nazywali i nieprzyja\u017anie na nich spogl\u0105dali. Dzi\u015b ju\u017c si\u0119 wszelkie \u015blady r\u00f3\u017cnic zatar\u0142y, tylko, gdy chce jeden drugiemu dokuczy\u0107 i przykro\u015b\u0107 wyrz\u0105dzi\u0107, to go Kurpiem przezywa\u201d.<\/p>\n

G\u0142\u00f3wnym ich zaj\u0119ciem by\u0142o rolnictwo, uzupe\u0142niane cz\u0119sto po\u0142owami ryb w wodach Bugu i rozrzuconych ma\u0142ych stawach i drobnych jeziorach. Zapobiegliwa Kapitu\u0142a Warszawska, dla podniesienia i tak ju\u017c znacznych korzy\u015bci osi\u0105ganych ze swych d\u00f3br, osiedla\u0142a \u201erzemie\u015blnik\u00f3w bieg\u0142ych w rozmaitym fachu: ciesielstwie, kowalstwie, bartnictwie, ko\u0142odziejstwie i szewstwie\u201d. Byli tu zdolni m\u0142ynarze, ko\u0142odzieje, piwowarzy, a nawet wspomina si\u0119 o karczmarzach.<\/p>\n

Po dzie\u0144 dzisiejszy pozosta\u0142y stworzone od tych zawod\u00f3w nazwiska jak: Karczmarczyk, Bednarczyk, Piwek lub Piwko, lub takie, jak Kowalczyk, \u015alusarz, Stelmach i inne.<\/p>\n

O kurpiowskim pochodzeniu niekt\u00f3rych mieszka\u0144c\u00f3w naszej okolicy \u015bwiadcz\u0105 istniej\u0105ce jeszcze do dzi\u015b nazwiska puszcza\u0144skie jak np.: Kozio\u0142, Czajka, S\u00f3wka, Wr\u00f3bel, Konik, Czapla, Wrona itp.<\/p>\n

W ten spos\u00f3b osiedlali si\u0119 przybysze z r\u00f3\u017cnych okolic s\u0142abo w\u00f3wczas zaludnionego kraju, a najwi\u0119cej z ziemi kurpiowskiej. Po dzi\u015b dzie\u0144 \u017cyj\u0105 w Sadownem potomkowie owych osiedle\u0144c\u00f3w, z kt\u00f3rych wymieni\u0107 mo\u017cna osiad\u0142ych na pleba\u0144skiej ziemi tzw. \u201ePo\u015bwi\u0119tnem\u201d \u2013 Ward\u00f3w, S\u00f3wk\u00f3w, Czajk\u00f3w, Ciok\u00f3w, Konik\u00f3w, Marcjanik\u00f3w i innych.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/strong> \u201eSadowie\u0144skie obrazy\u2026\u201d, Edwarda S\u00f3wka, 1970<\/p>\n

Foto:<\/strong> Internet<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ludno\u015b\u0107 i jej zaj\u0119cia – cz\u0119\u015b\u0107 II.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,841,31],"tags":[843,101,2288],"class_list":["post-31120","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-newsy","category-sadowienskie-obrazy","category-historia-gminy","tag-edward-sowka","tag-historia-gminy-sadowne","tag-sadowienskie-obrazy"],"views":427,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31120","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31120"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31120\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31122,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31120\/revisions\/31122"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31120"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31120"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31120"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}