{"id":31175,"date":"2026-01-19T17:38:01","date_gmt":"2026-01-19T16:38:01","guid":{"rendered":"http:\/\/info.sadowne.pl\/?p=31175"},"modified":"2026-01-19T17:38:01","modified_gmt":"2026-01-19T16:38:01","slug":"sadowienskie-obrazy-rozdzial-iii-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/info.sadowne.pl\/?p=31175","title":{"rendered":"„Sadowie\u0144skie obrazy” – Rozdzia\u0142 III"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Ludno\u015b\u0107 i jej zaj\u0119cia \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 III.<\/strong><\/p>\n

Tu, gdzie obecnie po\u0142o\u017cone s\u0105 wsie P\u0142atkownica, Sadole\u015b, Sojk\u00f3wek i Oci\u0119te, rozci\u0105ga\u0142y si\u0119 lasy wielkie, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych ros\u0142y g\u0119ste zaro\u015bla, grunt w nich by\u0142 podmok\u0142y, bagienny, trudnodost\u0119pny. Ca\u0142y ten obszar po ostatnim rozbiorze kraju znajdowa\u0142 si\u0119 pod zaborem austriackim, p\u00f3\u017aniej za\u015b dosta\u0142 si\u0119 pod zab\u00f3r rosyjski i w tym to czasie przeszed\u0142 w posiadanie hrabiego Andrzeja Zamojskiego.<\/p>\n

Hrabia \u00f3w, zebrawszy okolicznych ch\u0142op\u00f3w, zaproponowa\u0142 im aby ten obszar zagospodarowali, zamieniaj\u0105c nadbu\u017ca\u0144skie lasy i trz\u0119sawiska na \u0142\u0105ki i pastwiska, a gdzie si\u0119 da r\u00f3wnie\u017c na ziemi\u0119 orn\u0105. Za to wed\u0142ug \u017c\u0105dania Zamojskiego p\u0142aciliby czynsz dzier\u017cawny i inne powinno\u015bci wynikaj\u0105ce z u\u017cytkowania. Mimo, \u017ce ch\u0142opstwu brak by\u0142o \u0142\u0105k i pastwisk, jednak widmo ci\u0119\u017ckiej i mozolnej pracy przy karczowaniu i osuszaniu trudnych do pracy teren\u00f3w odstr\u0119cza\u0142o \u017c\u0105dnych ziemi ch\u0142op\u00f3w i proponowanej przez hrabiego oferty nie przyj\u0119li.<\/p>\n

W\u00f3wczas Zamojski nie bacz\u0105c zupe\u0142nie na wzgl\u0119dy polityczne zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 z identyczn\u0105 propozycj\u0105 do Niemc\u00f3w. Ci skwapliwie skorzystali z hrabiowskiej oferty i oko\u0142o roku 1829 zacz\u0119li si\u0119 osiedla\u0107.<\/p>\n

\"\"<\/a>Pierwszymi kolonistami niemieckimi na tych ziemiach, jak wspomina kronika szko\u0142y w P\u0142atkownicy, byli Niemcy: Matt i Bajer.<\/p>\n

Po przybyciu, rozpatrzeniu si\u0119 i zagospodarowaniu sprowadzili wi\u0119cej swych plemie\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy podobno wywodzili si\u0119 z dalekiej Alzacji i Lotaryngii. Niekt\u00f3rzy z nich twierdzili, \u017ce s\u0105 pochodzenia francuskiego, gdy\u017c rzekomo ich dziadkowie byli Francuzami.<\/p>\n

Do roku 1856 korzystali oni z us\u0142ug religijnych ko\u015bcio\u0142a katolickiego w Sadownem: zawierali ma\u0142\u017ce\u0144stwa, chrzcili dzieci i grzebali zmar\u0142ych.<\/p>\n

\"\"<\/a>W roku 1856 wybudowali w P\u0142atkownicy w\u0142asny drewniany dom modlitewny po\u0142\u0105czony ze szko\u0142\u0105 w jedn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. Nauczyciel ich dzieci odprawia\u0142 jednocze\u015bnie nabo\u017ce\u0144stwa i udziela\u0142 wszelkich pos\u0142ug religijnych.<\/p>\n

W roku 1909 wybudowali na miejscu drewnianego ko\u015bci\u00f3\u0142 murowany, a po\u0142ow\u0119 budynku drewnianego przeznaczyli na szko\u0142\u0119, drug\u0105 za\u015b cz\u0119\u015b\u0107 na dom ludowy, kt\u00f3ry w roku 1915 sprzedali na rozbi\u00f3rk\u0119. Obok ko\u015bcio\u0142a wybudowali w\u00f3wczas dom dla zakonnic ewangelickich tzw. \u201eDiakonek\u201d. Zakonnice te pracowa\u0142y w Warszawie w szpitalu ewangelickim, za\u015b do P\u0142atkownicy przyje\u017cd\u017ca\u0142y na wypoczynek w okresie wiosenno \u2013 letnim. Zajmowa\u0142y si\u0119 one podczas swego tu pobytu leczeniem miejscowej ludno\u015bci.<\/p>\n

\"\"<\/a>Drewniany budynek szko\u0142y, postawiony przez nich z cz\u0119\u015bci pierwszego domu modlitwy, przetrwa\u0142 do roku 1963, w kt\u00f3rym sp\u0142on\u0105\u0142 w noc pa\u017adziernikow\u0105, natomiast murowana \u201ekircha\u201d, pobudowana w roku 1909, zosta\u0142a w latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych przez miejscow\u0105 ludno\u015b\u0107 rozebrana, a materia\u0142 z niej przeznaczono na budow\u0119 pi\u0119knej, wieloizbowej szko\u0142y, kt\u00f3r\u0105 oddano do u\u017cytku w roku \u2026<\/p>\n

W roku 1864, kiedy car Aleksander II wyda\u0142 ukaz o uw\u0142aszczeniu, ziemie te przesz\u0142y na w\u0142asno\u015b\u0107 kolonist\u00f3w niemieckich. Z wdzi\u0119czno\u015bci za to Niemcy z P\u0142atkownicy i Sojk\u00f3wka wystawili w Sojk\u00f3wku pomnik ku czci cara i wmurowali w niego tablic\u0119 z napisem:<\/p>\n

\u201eNa pami\u0105tk\u0119 uw\u0142aszczenia<\/em><\/p>\n

w\u0142o\u015bcian dnia 19 lutego\/2 marca 1864 r.<\/em><\/p>\n

W\u0142o\u015bcianie gminy P\u0142atkownica<\/em><\/p>\n

Bogu na chwa\u0142\u0119<\/em><\/p>\n

monarsze<\/em><\/p>\n

Aleksandrowi II-mu<\/em><\/p>\n

na szczer\u0105 pami\u0105tk\u0119 ten pomnik<\/em><\/p>\n

wznie\u015bli dnia 19 lutego\/2 marca 1867 r.\u201d<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Tablica ta przetrwa\u0142a w tym pomniku do roku 1917, kiedy j\u0105 po ust\u0105pieniu zaborczych wojsk rosyjskich usuni\u0119to. Ceg\u0142\u0119 z pomnika w P\u0142atkownicy przeniesiono do Sadownego i zbudowano pomnik, w kt\u00f3ry wmurowano marmurow\u0105 tablic\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 Tadeuszowi Ko\u015bciuszce z okazji setnej jego rocznicy \u015bmierci. Tablica z Sojk\u00f3wka poniewiera\u0142a si\u0119 przez lat oko\u0142o 40 po r\u00f3\u017cnych zak\u0105tkach. Odnaleziona w roku 1955 przez nauczycieli szko\u0142y sadowie\u0144skiej Bogus\u0142awa Kicia i Edwarda S\u00f3wk\u0119 przeniesiona zosta\u0142a do szko\u0142y, gdzie znajduje si\u0119 w niej po dzi\u015b dzie\u0144 jako dokument \u015bwiadcz\u0105cy o stuletniej przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n

W roku 1915 wszyscy niemieccy koloni\u015bci wywiezieni zostali w dniu 4 marca do Rosji. Na gospodarstwach opuszczonych gospodarowali miejscowi Polacy, kt\u00f3rzy tu zamieszkiwali w znikomym procencie. Po trzyletnim tam pobycie wr\u00f3cili tu w roku 1918, zajmuj\u0105c na powr\u00f3t swoje gospodarstwa. Gospodarowali na tych ziemiach do grudnia 1939 roku.<\/p>\n

Przez ca\u0142y czas swego tutaj pobytu Niemcy z Polakami \u017cyli w najlepszej zdawa\u0142oby si\u0119 przyja\u017ani. M\u0142odzie\u017c jednych i drugich urz\u0105dza\u0142a wsp\u00f3lne zabawy, starsi nie przejawiali wzgl\u0119dem siebie wrogich zamiar\u00f3w i uczu\u0107 i pozornie wszystko uk\u0142ada\u0142o si\u0119 jak najlepiej.<\/p>\n

\"\"<\/a>Kiedy nadszed\u0142 tragiczny dla naszego narodu wrzesie\u0144 1939 roku potulni dotychczas koloni\u015bci niemieccy pokazali si\u0119 kim byli w rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n

Z chwil\u0105 wtargni\u0119cia na nasz\u0105 ziemi\u0119 wojsk hitlerowskich stosunek kolonist\u00f3w do Polak\u00f3w zmieni\u0142 si\u0119 ca\u0142kowicie.<\/p>\n

Nast\u0105pi\u0142 teraz krwawy rozrachunek z tymi Polakami, kt\u00f3rzy kiedy\u015b podczas dobrej z nimi komitywy nieopatrznie por\u00f3\u017cnili si\u0119 lub zadarli z kolonistami. Tajone przez wiele dziesi\u0105tk\u00f3w lat zamaskowane fa\u0142szyw\u0105 przyja\u017ani\u0105 wrogie uczucia wyp\u0142yn\u0119\u0142y gwa\u0142townie na wierzch. Zjadany przez ponad wiek ca\u0142y chleb polskiej ziemi znalaz\u0142 teraz okazj\u0119 do haniebnej zap\u0142aty tym, kt\u00f3rzy z nimi wsp\u00f3lnie \u017cyli i pracowali w idealnej zdawa\u0142oby si\u0119 zgodzie. Po zaw\u0142adni\u0119ciu ziem polskich przez zaborc\u0119, swego oczekiwanego jak sami m\u00f3wili \u201ewybawc\u0119 z polskiego ucisku\u201d\/!\/, zmienili si\u0119 nie do poznania i poczuli panami tej ziemi, okazuj\u0105c bardzo jaskrawie sw\u0105 wy\u017cszo\u015b\u0107 nad ludno\u015bci\u0105 polsk\u0105.<\/p>\n

Tak na przyk\u0142ad Polak Jan Karczmarczyk z P\u0142atkownicy prowadzi\u0142 zadawniony, s\u0142uszny dla siebie sp\u00f3r o miedz\u0119 z s\u0105siadem Niemcem Bajerem. Sp\u00f3r ten w okresie poprzedniego, wsp\u00f3lnego, s\u0105siedzkiego wsp\u00f3\u0142\u017cycia mi\u0119dzy nimi nie przybiera\u0142 nigdy charakteru wi\u0119kszego nasilenia lub nawet wyra\u017anej niezgody. W rzadkich tylko nieraz momentach by\u0142 przedmiotem wymiany zda\u0144, lecz zupe\u0142nie nie stanowi\u0142 istoty powa\u017cniejszego gruntowego zatargu, jakich jest wiele mi\u0119dzy s\u0105siadami.<\/p>\n

T\u0142umione, ukryte w g\u0142\u0119bi niemieckiej duszy pierwiastki tajonej zemsty, znalaz\u0142y dla siebie upust we wrze\u015bniu 39 roku. Po wkroczeniu pierwszych oddzia\u0142\u00f3w armii hitlerowskiej na ziemi\u0119 sadowie\u0144sk\u0105 \u2013 Bajer w towarzystwie \u017co\u0142dak\u00f3w hitlerowskich uda\u0142 si\u0119 do Karczmarczyka i noc\u0105 wywl\u00f3k\u0142szy go z domu zastrzeli\u0142 i z oznakami tlej\u0105cego, jak sam si\u0119 potem chwali\u0142, jeszcze w nieszcz\u0119\u015bniku polskim \u017cycia zakopa\u0142 go do ziemi.<\/p>\n

W podobny spos\u00f3b zamordowali koloni\u015bci niemieccy mieszka\u0144ca wsi Sojk\u00f3wek J\u00f3zefa Go\u0142aszewskiego. Dotychczas nie wiadomo co by\u0142o przyczyn\u0105 tego haniebnego porachunku.<\/p>\n

Po tych wypadkach blady strach pad\u0142 na reszt\u0119 zamieszkuj\u0105cych nie tylko we wsiach poniemieckich, lecz tak\u017ce w Sadownem i innych miejscowo\u015bciach mieszka\u0144c\u00f3w polskich. Wielu kry\u0142o si\u0119 przez d\u0142ugie tygodnie, a\u017c do wyjazdu kolonist\u00f3w w grudniu 1939 r.<\/p>\n

Byli r\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d nich tak\u017ce ludzie o dobrej woli w stosunku do elementu polskiego. Do takich nale\u017ca\u0142a mieszkanka Sadolesia, Niemka Podszusowa, zam\u0119\u017cna z Polakiem, kt\u00f3ra opar\u0142a si\u0119 przesiedleniu i pozosta\u0142a tu a\u017c do roku 1945, w kt\u00f3rym zosta\u0142a zamordowana. Do podobnych nale\u017celi Hintz z Oci\u0119tego i Jabs. Ci wyj\u0105tkowi Niemcy nie wyrz\u0105dzali Polakom najmniejszej krzywdy, \u017cyli z nimi nawet podczas okupacji w przyja\u017ani, a do znamiennych wypadk\u00f3w \u015bwiadcz\u0105cych o dobrym stosunku zaliczy\u0107 nale\u017cy fakt uratowania przed rozstrzelaniem rodziny \u015awi\u0105tkowskich w Sadolesiu (r. 1944 VIII) przez Podszusow\u0105, kt\u00f3ra sw\u0105 umiej\u0119tn\u0105 zapobiegliwo\u015bci\u0105 potrafi\u0142a wyperswadowa\u0107 rozw\u015bcieczonym do ostateczno\u015bci \u017co\u0142dakom o niewinno\u015bci stoj\u0105cych ju\u017c pod \u015bcian\u0105 \u015bmierci nieszcz\u0119\u015bnik\u00f3w (przyczyna: skradzenie karabinu przez Fr. W\u00f3jcika).<\/p>\n

Jeden z m\u0142odych Niemczak\u00f3w z P\u0142atkownicy nazwiskiem Hejze przechwala\u0142 si\u0119 wobec Polak\u00f3w, \u017ce gdyby wojna wybuch\u0142a w rok p\u00f3\u017aniej, tj. w roku 1940, to przybra\u0142a by ona na tych terenach inny, na pewno gorszy dla Polak\u00f3w obr\u00f3t.<\/p>\n

Jak si\u0119 potem okaza\u0142o, w P\u0142atkownicy i Sadolesiu istnia\u0142a przed wojn\u0105 niemiecka tajna organizacja m\u0142odzie\u017cowa pod nazw\u0105 \u201eHitlerjugend\u201d, w kt\u00f3rej pod pozorem \u0107wicze\u0144 orkiestry d\u0119tej, jak\u0105 rzeczywi\u015bcie posiadali, prowadzono regularne zbi\u00f3rki m\u0142odzie\u017cowe pod kierunkiem przyje\u017cd\u017caj\u0105cych tu tajnych instruktor\u00f3w wojskowych, ucz\u0105cych w\u0142adania broni\u0105 i przygotowywali ich do z dawna przewidywanej wojny.<\/p>\n

Niestety, nasze mi\u0119dzywojenne w\u0142adze sanacyjne nic o tym nie wiedzia\u0142y i dopiero wpad\u0142y na jej \u015blad w czasie coraz bardziej zaostrzaj\u0105cych si\u0119 stosunk\u00f3w polsko \u2013 niemieckich w ostatnich dniach sierpnia 39 roku.<\/p>\n

Nast\u0105pi\u0142y w\u00f3wczas w\u015br\u00f3d kolonist\u00f3w niemieckich aresztowania i wyw\u00f3zka do Berezy Kartuskiej, z kt\u00f3rej w pierwszej po\u0142owie wrze\u015bnia cali i zdrowi powr\u00f3cili.<\/p>\n

\"\"<\/a>Podczas po\u017caru Sadownego w dniu 9 wrze\u015bnia 39 r. wznieconego najprawdopodobniej za namow\u0105 kolonist\u00f3w przez wkraczaj\u0105ce wojska hitlerowskie Wermachtu, usuni\u0119to z dom\u00f3w wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w, ka\u017c\u0105c i\u015b\u0107 im precz i przy pomocy wielu kolonist\u00f3w z P\u0142atkownicy, Sojk\u00f3wka i Sadolesia domy te najpierw doszcz\u0119tnie wraz ze sklepami obrabowano, a nast\u0119pnie spalono. Smutny obraz okraszony ruinami i zgliszczami przedstawia\u0142o w\u00f3wczas Sadowne.<\/p>\n

Z che\u0142pliwych wypowiedzi wymienionego wy\u017cej Hejze wynika\u0142o, \u017ce ju\u017c na kilka lat przed wybuchem wojny \u0107wiczyli si\u0119 oni potajemnie i szkoleni byli w zakresie umiej\u0119tno\u015bci nie tylko wojskowych, lecz tak\u017ce i prywatnych. St\u0105d wynika, \u017ce w du\u017cej mierze przyczynili si\u0119 oni do spalenia nie tylko Sadownego, ale tak\u017ce wielu polskich dom\u00f3w w innych miejscowo\u015bciach.<\/p>\n

Wynikiem tych ukrytych przed polskim okiem \u0107wicze\u0144 by\u0142o istnienie wewn\u0105trz wie\u017cy niemieckiej kirchy w Sadolesiu dobrze zamaskowanej i starannie ukrytej tajnej radiostacji, kt\u00f3r\u0105 podobno obs\u0142ugiwa\u0142 nauczyciel niemiecki mniejszo\u015bciowej szko\u0142y w Sadolesiu Braun Gustaw. \u015alady po tej radiostacji widnia\u0142y d\u0142ugi czas przed rozbi\u00f3rk\u0105 tego budynku w postaci izolator\u00f3w i resztek instalacji tam zamieszczonych.<\/p>\n

Musia\u0142y st\u0105d p\u0142yn\u0105\u0107 na falach eteru meldunki nadawane dow\u00f3dztwu wojsk hitlerowskich, skoro w dniu 3 wrze\u015bnia na wy\u0142adowuj\u0105ce na stacji kolejowej Sadowne wile\u0144skie pu\u0142ki wojska polskiego odby\u0142 si\u0119 nalot samolot\u00f3w, kt\u00f3re zrzuci\u0142y wiele bomb \u015bredniego kalibru, nie wyrz\u0105dzaj\u0105cych na szcz\u0119\u015bcie, opr\u00f3cz zniszczenia ma\u0142ego magazynu kolejowego, powa\u017cniejszych szk\u00f3d ani wojsku ani te\u017c reszcie obiekt\u00f3w kolejowych. Naloty takie powtarza\u0142y si\u0119 jeszcze p\u00f3\u017aniej przed wkroczeniem Wermachtu, niszcz\u0105c tory kolejowe i urz\u0105dzenia telefoniczne.<\/p>\n

Dane o istnieniu tajnych organizacji hitlerowskich i zamaskowanej radiostacji nadawczej pochodz\u0105 z wiarygodnego \u017ar\u00f3d\u0142a, jednego z kolonist\u00f3w z Sadolesia Ludwika Zellerta, kt\u00f3ry b\u0119d\u0105c konfidentem granatowej policji opowiada\u0142 pisz\u0105cemu te s\u0142owa o tych faktach podczas ucieczki m\u0119\u017cczyzn z tych teren\u00f3w na pocz\u0105tku wrze\u015bnia w kierunku ziem wschodnich. Ten\u017ce Zellert bra\u0142 r\u00f3wnie\u017c udzia\u0142 w tej ucieczce w obawie przed zemst\u0105 swoich wsp\u00f3\u0142plemie\u0144c\u00f3w. Po powrocie z tej w\u0119dr\u00f3wki oko\u0142o 25 wrze\u015bnia cudem tylko unikn\u0105\u0142 \u015bmierci ocalony przez wy\u017cej opisan\u0105 Podszusow\u0105 i innych swych niemieckich przyjaci\u00f3\u0142. Wkr\u00f3tce opu\u015bci\u0142 te tereny i uda\u0142 si\u0119 podobno do Warszawy, gdzie jakoby mia\u0142 pracowa\u0107 w s\u0142u\u017cbie Schutzpolizei.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

W dniu 15 wrze\u015bnia 1939 roku niemieccy koloni\u015bci wyjechali w okolice Makowa Maz. i innych stron, kt\u00f3re Hitler wcieli\u0142 do Reichu, lecz z niewiadomych przyczyn po tygodniu wr\u00f3cili tu z powrotem, aby powt\u00f3rnie wyjecha\u0107 tym razem ju\u017c na zawsze w grudniu 1939 roku.<\/p>\n

Wyje\u017cd\u017caj\u0105c sprzedawali wszystko co si\u0119 da\u0142o, inwentarz \u017cywy i martwy, a nawet lepsze budynki. S\u0142owem dobrze dotychczas zagospodarowane ich gospodarstwa zosta\u0142y doszcz\u0119tnie ogo\u0142ocone ze wszystkiego, ziemia by\u0142\u0105 pusta, bo sprzedano nawet p\u0142ody rolne na niej rosn\u0105ce, a budynki gospodarcze i domostwa \u015bwieci\u0142y pustkami. Przez wiele miesi\u0119cy potem niezamieszkane przez nikogo budynki by\u0142y przedmiotem rabunku ma\u0142owarto\u015bciowych resztek przez ludzkie hieny, \u017ceruj\u0105ce na nieszcz\u0119\u015bciach wojny.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/strong> „Sadowie\u0144skie obrazy…”, Edward S\u00f3wka, 1970<\/p>\n

Foto:<\/strong> Internet<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ludno\u015b\u0107 i jej zaj\u0119cia \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 III.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,841,31],"tags":[843,101,2288],"class_list":["post-31175","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-newsy","category-sadowienskie-obrazy","category-historia-gminy","tag-edward-sowka","tag-historia-gminy-sadowne","tag-sadowienskie-obrazy"],"views":468,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31175","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31175"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31175\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31185,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31175\/revisions\/31185"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31175"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31175"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31175"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}