{"id":31724,"date":"2026-04-21T13:00:09","date_gmt":"2026-04-21T11:00:09","guid":{"rendered":"http:\/\/info.sadowne.pl\/?p=31724"},"modified":"2026-04-21T14:54:57","modified_gmt":"2026-04-21T12:54:57","slug":"sadowienskie-obrazy-rozdzial-x","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/info.sadowne.pl\/?p=31724","title":{"rendered":"&#8222;Sadowie\u0144skie obrazy&#8221; &#8211; Rozdzia\u0142 X"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/2026.04.21.1.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-31725 size-thumbnail\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/2026.04.21.1-180x130.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"130\" \/><\/a>Drodzy Pa\u0144stwo! Jest to ju\u017c ostatnia publikacja fragment\u00f3w maszynopisu \u015bp. Edwarda S\u00f3wki pt. &#8222;Sadowie\u0144skie obrazy&#8221;. <\/strong><!--more--><\/p>\n<p>Dla zainteresowanych &#8211; w za\u0142\u0105czniku pe\u0142na tre\u015b\u0107 maszynopisu, kt\u00f3r\u0105 skopiowano i zapisano jako dokument Word. Mo\u017cna go pobra\u0107 na sw\u00f3j komputer. Zapraszam do zg\u0142\u0119biania historii regionu sadowie\u0144skiego.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>ROZDZIA\u0141 X<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>\u00a0<\/strong><strong>KRONIKA WCZE\u015aNIEJSZYCH WYDARZE\u0143 W REGIONIE SADOWE\u0143SKIM OD CZAS\u00d3W NAJDAWNIEJSZYCH DO ROKU 1970.<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"attachment_31661\" style=\"width: 253px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Boleslaw_Szabelski1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-31661\" class=\"wp-image-31661 size-medium\" src=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Boleslaw_Szabelski1-243x300.jpg\" alt=\"\" width=\"243\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Boleslaw_Szabelski1-243x300.jpg 243w, https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Boleslaw_Szabelski1-830x1024.jpg 830w, https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Boleslaw_Szabelski1-768x948.jpg 768w, https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Boleslaw_Szabelski1-1245x1536.jpg 1245w, https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Boleslaw_Szabelski1.jpg 1512w\" sizes=\"auto, (max-width: 243px) 100vw, 243px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-31661\" class=\"wp-caption-text\">Edward S\u00f3wka<\/p><\/div>\n<p>Przed rokiem 1425 \u2013 pierwsze wzmianki o powstaniu wsi Ra\u017cny.<\/p>\n<p>1429 \u2013 lub wcze\u015bniej \u2013 powstanie wsi Morzyczyn.<\/p>\n<p>1434 \u2013 ksi\u0105\u017c\u0119 mazowiecki Boles\u0142aw IV wyra\u017ca zgod\u0119 na przekazanie d\u00f3br ra\u017cnie\u0144skich kapitule ko\u015bcio\u0142a kolegialnego \u015bw. Jana w Warszawie przez ich w\u0142a\u015bciciela wojewod\u0119 Piotra Pylikowica.<\/p>\n<p>1479 \u2013 ksi\u0105\u017c\u0119 mazowiecki Boles\u0142aw V uwalnia dobra ra\u017cnie\u0144skie od podatk\u00f3w i innych op\u0142at na rzecz skarbu ksi\u0105\u017c\u0119cego \u2013 w zamian za mod\u0142y kanonik\u00f3w kapitu\u0142y za dusze swej matki Anny i brata Stanis\u0142awa oraz za zbawienie dusz w\u0142asnej i swoich spadkobierc\u00f3w.<\/p>\n<p>1488 \u2013 za\u0142o\u017cenie parafii w \u0141ochowie.<\/p>\n<p>1504 \u2013 wzmianki o istnieniu wsi Wilczog\u0119by.<\/p>\n<p>1511 \u2013 za\u0142o\u017cenie parafii w Prostyni.<\/p>\n<p>1514 \u2013 pierwsze wzmianki o istnieniu wsi Sadowne.<\/p>\n<p>1518 \u2013 powstanie wsi Mrozowa Wola.<\/p>\n<p>1518 \u2013 za\u0142o\u017cenie parafii w s\u0105siednim Stoczku.<\/p>\n<p>1524 \u2013 za\u0142o\u017cenie parafii w Sadownem.<\/p>\n<p>1530 \u2013 powstaje wie\u015b Orze\u0142ek.<\/p>\n<p>1532 \u2013 powstanie wsi Zieleniec.<\/p>\n<p>1532 \u2013 powstanie wsi Sok\u00f3\u0142ka.<\/p>\n<p>1540 \u2013 powstanie wsi Brz\u00f3zka.<\/p>\n<p>1570 \u2013 powstanie wsi Grabiny, zwanej pocz\u0105tkowo od jej za\u0142o\u017cyciela w\u00f3jta Dobrosza (gda\u0144szczanina) Dobroszewem, a potem tak\u017ce Niemcow\u0105 Wol\u0105.<\/p>\n<p>1572 i 1573 \u2013 katastrofalna epidemia \u201emorowego powietrza\u201d na ca\u0142ym Mazowszu, a tak\u017ce w regionie sadowie\u0144skim.<\/p>\n<p>1580 \u2013 pierwsza wzmianka o za\u0142o\u017ceniu szk\u00f3\u0142ki parafialnej w Sadownem.<\/p>\n<p>1651 \u2013 kl\u0119ska nieurodzaju spowodowana ulewnymi deszczami i powodzi\u0105.<\/p>\n<p>1652 \u2013 1654 \u2013 panowanie epidemii \u201emorowego powietrza\u201d.<\/p>\n<p>1655 \u2013 1657 \u2013 najazd szwedzki na Polsk\u0119 i Mazowsze.<\/p>\n<p>1657 \u2013 Szwedzi spl\u0105drowali Prosty\u0144, zabijaj\u0105c ksi\u0119dza M. Rybi\u0144skiego.<\/p>\n<p>1657 \u2013 1663 \u2013 ponowny wybuch i trwanie epidemii zarazy.<\/p>\n<p>1664 \u2013 pierwsza wzmianka o powstaniu Krupi\u0144skiego.<\/p>\n<p>1677 \u2013 1678 \u2013 wybuch epidemii zarazy.<\/p>\n<p>1726 \u2013 pierwsza wzmianka o powstaniu wsi Bojewo.<\/p>\n<p>1743 \u2013 pierwsza wzmianka o powstaniu wsi Oci\u0119te.<\/p>\n<p>1748 \u2013 budowa II ko\u015bcio\u0142a drewnianego w Sadownem.<\/p>\n<p>1756 \u2013 powstanie wsi Szynkarzyzna (pocz. nazwa S\u0119karzowiezna).<\/p>\n<p>1757 \u2013 pojawienie si\u0119 \u017byd\u00f3w w regionie sadowie\u0144skim.<\/p>\n<p>1758 \u2013 pierwsze wzmianki o powstaniu Ku\u017anicy, dzisiejszej cz\u0119\u015bci Sadownego.<\/p>\n<p>1795 \u2013 1809 \u2013 region sadowie\u0144ski pod rz\u0105dami Austriak\u00f3w.<\/p>\n<p>1809 \u2013 1812 \u2013 region sadowie\u0144ski pod rz\u0105dami Ksi\u0119stwa Warszawskiego.<\/p>\n<p>1813 \u2013 1814 \u2013 region sadowie\u0144ski pod tymczas. zarz\u0105dem rosyjskim.<\/p>\n<p>od 1815 \u2013 region sadowie\u0144ski pod rz\u0105dami Kr\u00f3lestwa Polskiego.<\/p>\n<p>1827 \u2013 w\u0142\u0105czenie Pruskiej K\u0119py do Sadownego.<\/p>\n<p>1829 i p\u00f3\u017aniej \u2013 kolonizacja Niemc\u00f3w sprowadzonych przez Zamojskiego.<\/p>\n<p>1830 \u2013 powstaje wie\u015b S\u00f3jk\u00f3wek.<\/p>\n<p>10-13.II.1831 \u2013 przeprawa cz\u0119\u015bci armii Dybicza przez Bug w okolicy Broku i Morzyczyna, w kierunku na W\u0119gr\u00f3w.<\/p>\n<p>1836 \u2013 powstaj\u0105 wsie Zarzetka i Podborze, jeszcze p\u00f3\u017aniej Zalesie.<\/p>\n<p>1839 \u2013 administracja d\u00f3br Zamojskiego wydziela 3 morgi gruntu dla wyposa\u017cenia szko\u0142y w Sadownem.<\/p>\n<p>1843 \u2013 likwidacja cmentarza grzebalnego przy ko\u015bciele.<\/p>\n<p>1843 \u2013 w\u00f3jt A. Szczurowski przenosi z S\u00f3jk\u00f3wka do Sadownego budynek gminny, kt\u00f3ry przetrwa\u0142 do roku 1965.<\/p>\n<p>3.VI.1863 \u2013 bitwa powsta\u0144c\u00f3w pod Nagoszewem.<\/p>\n<p>1865-6-7 \u2013 powstanie S\u0105du Pokoju w Sadownem.<\/p>\n<p>3.III.1867 \u2013 wystawienie pomnik\u00f3w carowi Aleksandrowi II za uw\u0142aszczenie ch\u0142op\u00f3w w S\u00f3jk\u00f3wku i Sadownem.<\/p>\n<p>1869 \u2013 powstanie szko\u0142y w Grabinach.<\/p>\n<p>1877 \u2013 likwidacja gminy w P\u0142atkownicy.<\/p>\n<p>1884 \u2013 powstanie szko\u0142y w Wilczog\u0119bach.<\/p>\n<p>1888 \u2013 katastrofalny wylew Bugu, wyrwanie do\u0142\u00f3w na drodze do Broku.<\/p>\n<p>1891 \u2013 budowa szosy Ostr\u00f3w Maz. \u2013 Mi\u0144sk Maz.<\/p>\n<p>1905 \u2013 bunt mieszka\u0144c\u00f3w gminy Sadowne z \u017c\u0105daniem wprowadzenia j\u0119zyka polskiego w gminie i w szko\u0142ach pod przewodem Antoniego Wycecha, Adama Zy\u015bka i innych.<\/p>\n<p>1906 \u2013 powstanie w Sadownem Sp\u00f3\u0142dzielni Spo\u017cywc\u00f3w.<\/p>\n<p>1906 \u2013 rozebranie II ko\u015bcio\u0142a drewnianego w Sadownem.<\/p>\n<p>1906-1909 \u2013 budowa nowego ko\u015bcio\u0142a w Sadownem.<\/p>\n<p>1907 \u2013 powstanie w Sadownem K\u00f3\u0142ka Rolniczego.<\/p>\n<p>1907 \u2013 ch\u0142opi wybieraj\u0105 Antoniego Kunickiego na s\u0119dziego S\u0105du Pokoju w Sadownem.<\/p>\n<p>1910 \u2013 konsekracja ko\u015bcio\u0142a w Sadownem.<\/p>\n<p>1914 \u2013 powstanie kasy oszcz\u0119dn.-po\u017cyczkowej w Sadownem.<\/p>\n<p>1915 marzec \u2013 wysiedlenie kolonist\u00f3w niem. do Rosji. Powr\u00f3t 1918.<\/p>\n<p>1915 \u2013 cofaj\u0105ca si\u0119 armia rosyjska dokonuje wielu zniszcze\u0144 w regionie sadowie\u0144skim (spalenie cz\u0119\u015bci Wilczog\u0105b, Zalesia i pojedynczych dom\u00f3w w Sadolesiu, Sadownem i P\u0142atkownicy oraz zniszczenie budynku stacyjnego i most\u00f3w na Bugu i szosie do Broku).<\/p>\n<p>1915 \u2013 Rosjanie opuszczaj\u0105 Sadowne, przybywaj\u0105 Niemcy.<\/p>\n<p>1916 \u2013 powstanie plac\u00f3wki POW \u2013 komendant W\u0142adys\u0142aw Wycech.<\/p>\n<p>1916 \u2013 powstanie w Sadownem Ko\u0142a Polskiej Macierzy Szkolnej \u2013 prezes ks. S. Ob\u0142oza, wiceprezes W\u0142. Godlewski, sekretarz ks. Rafa\u0142 \u0141ysanowicz, skarbnik Wiktor Sobotka &#8211; p\u00f3\u017aniejszy przew. Szk. Rady Opiek.<\/p>\n<p>1916 \u2013 otwarcie dla dzieci Ochronki zorg. przez Ko\u0142o Pol. Macierzy Szk.<\/p>\n<p>1917 \u2013 ods\u0142oni\u0119cie pomnika Tadeusza Ko\u015bciuszki w setn\u0105 rocznic\u0119 jego \u015bmierci. Nadanie jego imienia g\u0142\u00f3wnej ulicy Sadownego.<\/p>\n<p>1918 \u2013 do Sadownego przybywa kierownik szko\u0142y Stanis\u0142aw Rytel<\/p>\n<p>1918 listopad \u2013 Peowiacy rozbrajaj\u0105 Niemc\u00f3w na terenie gminy Sadowne.<\/p>\n<p>1919 \u2013 powstanie Ochotniczej Stra\u017cy Po\u017carnej w Sadownem.<\/p>\n<p>1919 \u2013 pierwsze wybory do Sejmu i Senatu.<\/p>\n<p>1919-1922 \u2013 Cz. Wycech pracuje jako nauczyciel w szkole w Wilczog\u0119bach.<\/p>\n<p>1920 \u2013 powstanie i upadek Komitetu Rewolucyjnego w Sadownem.<\/p>\n<p>1921 \u2013 pierwszy powszechny spis ludno\u015bci.<\/p>\n<p>1921-1923 \u2013 odbudowa most\u00f3w na Bugu i na szosie do Broku.<\/p>\n<p>1921-1922 \u2013 Cz. Wycech redaktorem czasopisma \u201ePrac\u201d z siedzib\u0105 redakcji w Wilczog\u0119bach.<\/p>\n<p>5 i 12.XI.1922 \u2013 II wybory do Sejmu i Senatu.<\/p>\n<p>1923 \u2013 odbudowa stacji kolejowej i przemianowanie jej na SADOWNE, zamiast dotychczasowej Zieleniec.<\/p>\n<p>1925 \u2013 OSP Sadowne otrzymuje pierwszy sw\u00f3j sztandar.<\/p>\n<p>1927 \u2013 powstanie Kasy Stefczyka w Sadownem.<\/p>\n<p>4 i 11.III.1928 \u2013 III wybory do Sejmu i Senatu.<\/p>\n<p>1928 \u2013 otwarcie poczty w Sadownem.<\/p>\n<p>11.XI.1928 \u2013 ods\u0142oni\u0119cie na cmentarzu w Sad. p\u0142yty Nieznanego \u017bo\u0142nierza.<\/p>\n<p>1929-1939 \u2013 ci\u0119\u017cki kryzys gospodarczy. Ci\u0119\u017ckie po\u0142o\u017cenie rolnictwa.<\/p>\n<p>16 i 23.XI.1930 \u2013 IV wybory do Sejmu i Senatu.<\/p>\n<p>1931 \u2013 drugi powszechny spis ludno\u015bci.<\/p>\n<p>1932-1934 \u2013 budowa szko\u0142y w Sadownem.<\/p>\n<p>1933 \u2013 parcelacja dawnego folwarczku pleba\u0144skiego.<\/p>\n<p>1933-1935 \u2013 budowa szosy do Stoczka i Paplina.<\/p>\n<p>lipiec 1934 \u2013 katastrofa autobusu na I mo\u015bcie w Sadownem. Zgin\u0119\u0142o 19 os\u00f3b, w tym 2 Polak\u00f3w i 17 \u017byd\u00f3w przewa\u017cnie z \u0141om\u017cy.<\/p>\n<p>1934 \u2013 oddanie do u\u017cytku nowowybudowanej szko\u0142y w Sadownem.<\/p>\n<ol start=\"193\">\n<li>\u2013 budowa szko\u0142y w Grabinach.<\/li>\n<\/ol>\n<p>1936 \u2013 zgon zas\u0142u\u017conego dla sad. Regionu dzia\u0142acza Ant. Wycecha.<\/p>\n<p>1.IX.1939 \u2013 wybuch II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n<p>3.IX.1939 \u2013 bombardowanie przez Luftwaffe stacji kol. w Sadownem.<\/p>\n<p>5.IX.1939 \u2013 pojawiaj\u0105 si\u0119 pierwsi uciekinierzy spod R\u00f3\u017cana. Opowiadaj\u0105 o okrucie\u0144stwach \u017co\u0142dak\u00f3w hitlerowskich w stos. do cywilnej ludno\u015bci polskiej. Rozpoczyna si\u0119 panika.<\/p>\n<p>6.IX.1939 \u2013 na apel p\u0142k. Umiastowskiego m\u0119\u017cczy\u017ani opuszczaj\u0105 Sadowne i udaj\u0105 si\u0119 na wsch\u00f3d.<\/p>\n<p>8.IX.1939 \u2013 przeprawa wojsk hitlerowskich przez Bug.<\/p>\n<p>9.IX.1939 \u2013 masakra Polak\u00f3w w Grabinach.<\/p>\n<p>9-10.IX.1939 \u2013 spalenie Sadownego przez \u017co\u0142dak\u00f3w hitlerowskich.<\/p>\n<p>10.IX.1939 \u2013 Niemcy opanowuj\u0105 Sadowne i region sadowie\u0144ski.<\/p>\n<p>12-14.IX.1939 \u2013 masowy pogrzeb poleg\u0142ych w walce z naje\u017ad\u017ac\u0105 \u017co\u0142nierzy polskich na cmentarzu w Sadownem.<\/p>\n<p>25.IX.1939 \u2013 akcja terrorystyczna hitlerowc\u00f3w w stos. do ludno\u015bci cywilnej. Aresztowania m\u0119\u017cczyzn i pop\u0119dzenie ich do punktu zbiorczego w koszarach 18 PAL w Komorowie k\/Ostrowi Maz.<\/p>\n<p>XII.1939 \u2013 koloni\u015bci niemieccy z P\u0142atkownicy, Sadolesia, Oci\u0119tego i S\u00f3jk\u00f3wka opuszczaj\u0105 region sadowie\u0144ski i przenosz\u0105 si\u0119 na polecenie zaborcy do Reichu.<\/p>\n<p>1.V.1940 \u2013 okupant zezwala na otwarcie szko\u0142y dla polskich dzieci w Sadolesiu, po zlikwidowanej szkole mniejszo\u015bciowej niem.<\/p>\n<p>II,III,IV,V \u2013 1941 \u2013 okupant przy pomocy sp\u0119dzonych robotnik\u00f3w polskich buduje z kostki betonowej szos\u0119 od os. Sadowne do stacji Sadowne. Na st. kolej. buduje rampy i magazyny dla cel\u00f3w wojsk.<\/p>\n<p>1941 \u2013 okupant rekwiruje i zabiera, wywo\u017c\u0105c w nieznanym kierunku, 4 dzwony z ko\u015bcio\u0142a, w tym jeden zabytkowy z roku 1745.<\/p>\n<p>1941 \u2013 za\u0142o\u017cenie getta \u017cydowskiego w Stoczku.<\/p>\n<p>I, II, III, IV, V, VI, VII \u2013 1942 \u2013 gro\u017ana dla \u015brodowiska epidemia tyfusu plamistego. Szkola sadowie\u0144ska zamieniona na szpital zaka\u017any. Umiera ok. 1000 os\u00f3b.<\/p>\n<p>1942 \u2013 administracja parafii Sadowne zakupuje z zarz\u0105du Liegenschaftu dom poniemiecki w P\u0142atkownicy i zestawia go od strony p\u0142d.-wsch. ko\u015bcio\u0142a dla potrzeb mieszkalnych personelu ko\u015bcielnego (1943 wyko\u0144czono, 1968 obmurowano bia\u0142\u0105 ceg\u0142\u0105).<\/p>\n<p>1942-jesie\u0144 \u2013 likwidacja getta w Stoczku.<\/p>\n<p>1942 grudzie\u0144 \u2013 masakra \u017byd\u00f3w kryj\u0105cych si\u0119 w bunkrach ziemnych w pobliskim lesie zwanym Jeglem (zabito ponad 100 os\u00f3b).<\/p>\n<p>12.I.1943 \u2013 do Sadownego zje\u017cd\u017ca ekspedycja karna Schultzpolizei z Latowicza k\/Mi\u0144ska Maz. w celu \u201eoczyszczenia\u201d teren\u00f3w sadowie\u0144skich z \u017byd\u00f3w \u2013 \u201epolnische banditen\u201d. Pobyt ok. 8 tyg.<\/p>\n<p>13.I.1943 \u2013 wymordowanie rodziny Lubkiewicz\u00f3w za sprzedanie \u017bydom chleba.<\/p>\n<p>stycze\u0144, luty 1943 \u2013 krwawa pacyfikacja regionu sadowie\u0144skiego przez rozw\u015bcieczonych zbir\u00f3w hitlerowskich. Wed\u0142ug prowizorycznych oblicze\u0144 ginie ponad 300 os\u00f3b, w tym wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w. Grzebano ich w pobli\u017cu szko\u0142y i na pag\u00f3rku przy drodze do Orze\u0142ka.<\/p>\n<p>luty 1943 \u2013 walka patrolu partyzantki radzieckiej z Niemcami w Wilczog\u0119bach \u2013 ginie 4 partyzant\u00f3w i 3 Niemc\u00f3w. \u017bandarmi morduj\u0105 rodzin\u0119 Jana Ga\u0142\u0105zki.<\/p>\n<p>3.III.1943 \u2013 masakra Polak\u00f3w w szkole w Grabinach.<\/p>\n<p>8.V.1943 \u2013 najazd na Sadowne \u017candarm\u00f3w z Ostrowi Maz. Bohaterska \u015bmier\u0107 \u017co\u0142nierzy AK Stanis\u0142awa Bolchajmera, Edwarda Krupy, Stanis\u0142awa K\u0142uska, Zygmunta Mrozowskiego i innych.<\/p>\n<p>2.VIII.1943 \u2013 bunt i ucieczka wi\u0119\u017ani\u00f3w \u017cydowskich w Treblince.<\/p>\n<p>\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026- \u015bmier\u0107 \u017co\u0142nierzy AK w walce z okupantem hitlerowskim: W\u0142odzimierza Zabokrzyckiego, \u2026\u2026\u2026\u2026 Olaka i Eugeniusza Zadro\u017cnego. Pogrzeb poleg\u0142ych noc\u0105 na cmentarzu.<\/p>\n<p>wiosna 1944 \u2013 zrzut broni w Wilczog\u0119bach.<\/p>\n<p>3.V.1944 \u2013 najazd \u017candarm\u00f3w na Wilczog\u0119by, masakra cz\u0142onk\u00f3w AK i BCh w remizie stra\u017cackiej.<\/p>\n<p>czerwiec 1944 \u2013 likwidacja \u017candarm\u00f3w ostrowskich, przez \u017co\u0142nierzy podziemia na szosie mi\u0119dzy Ostrowi\u0105 Maz. a Wyszkowem.<\/p>\n<p>22.VIII.1944 \u2013 Wyzwolenie Sadownego.<\/p>\n<p>23.VIII.1944 \u2013 bia\u0142o-czerwony sztandar za\u0142opota\u0142 na budynku szko\u0142y.<\/p>\n<p>sierpie\u0144 1944 \u2013 po\u017car remizy stra\u017cackiej, domu dawnego S\u0105du i innych budynk\u00f3w w Sadownem.<\/p>\n<p>28.XII.1944 \u2013 delegacja w sk\u0142adzie: Jan Ki\u0107, Wincenty Sapielak, Ludwik Karczmarczyk i Edward S\u00f3wka, udaje si\u0119 jako reprezentacja pow. w\u0119growskiego na Kongres Ch\u0142opski do Lublina, podczas utworzenia Rz\u0105du Jedno\u015bci Narodu.<\/p>\n<p>29.XII.1944 \u2013 walne zebranie mieszka\u0144c\u00f3w Sadownego, na kt\u00f3rym wznawia si\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107 Ochotniczej Stra\u017cy Po\u017carnej.<\/p>\n<p>sierpie\u0144 1945 \u2013 delegacja \u015brodowiskowa\u00a0 udaje si\u0119 do Ministra O\u015bwiaty Cz. Wycecha z pro\u015bb\u0105 o otwarcie w Sadownem gimnazjum.<\/p>\n<p>sierpie\u0144 1945 \u2013 Minister O\u015bwiaty Czes\u0142aw Wycech\u00a0 podpisuje dekret o otwarciu Gimnazjum w Sadownem.<\/p>\n<p>1.X.1945 \u2013 otwarcie Gimnazjum w Sadownem.<\/p>\n<p>1945-1947 \u2013 rozdzia\u0142, parcelacja 271 gospodarstw poniemieckich.<\/p>\n<p>12.VI.1946 \u2013 zamordowanie zas\u0142u\u017conego dzia\u0142acza ziemi sadowie\u0144skiej Jana KICIA.<\/p>\n<p>1946 \u2013 za\u0142o\u017cenie Gminnej Sp\u00f3\u0142dzielni \u201eSamopomoc Ch\u0142opska\u201d.<\/p>\n<p>1948-1950 \u2013 budowa Domu Stra\u017caka w Sadownem.<\/p>\n<p>marzec 1948 \u2013 Gimnazjum sprowadza baraki na lokalizacj\u0119 internatu.<\/p>\n<p>1949-1951 \u2013 likwidacja analfabetyzmu na terenie gminy Sadowne.<\/p>\n<p>1950 \u2013 OSP w Sadownem zakupuje w Strudze samoch\u00f3d \u201eDodge\u201d.<\/p>\n<p>2.XII.1952 \u2013 oddanie do u\u017cytku publicznego mostu na Bugu w Broku odbudowanego po zniszczeniach wojennych.<\/p>\n<p>1953 \u2013 powstanie O\u015brodka Zdrowia w Sadownem.<\/p>\n<p>1954 \u2013 powstanie Pa\u0144stw. Zak\u0142adu Lecz. Zwierz\u0105t w Sadownem.<\/p>\n<p>4.XII.1954 \u2013 oddanie do u\u017cytku w\u0142asnej elektrowni szkolnej w Sadownem.<\/p>\n<p>1954-1957 \u2013 rozbudowa budynku szkolnego w Sadownem.<\/p>\n<p>1955 \u2013 O\u015brodek Zdrowia otrzymuje aparatur\u0119 Rentgena.<\/p>\n<p>1955 \u2013 przebudowa szko\u0142y w Grabinach.<\/p>\n<p>1956 \u2013 budowa szko\u0142y podstawowej w Ko\u0142odzi\u0105\u017cu.<\/p>\n<ol start=\"195\">\n<li>\u2013 budowa szko\u0142y podstawowej w Ziele\u0144cu.<\/li>\n<\/ol>\n<p>1956-1958 \u2013 budowa most\u00f3w betonowych na szosie do Broku.<\/p>\n<p>1957-1960 \u2013 budowa budynku dla potrzeb Gromadzkiej Rady Narodowej.<\/p>\n<p>maj 1957 \u2013 \u015awi\u0119to Ludowe w Wilczog\u0119bach z udzia\u0142em Marsza\u0142ka Sejmu PRL Cz. Wycecha i innychosobisto\u015bci.<\/p>\n<p>7.IX.1957 \u2013 oddanie do u\u017cytku rozbudowanej szko\u0142y w Sadownem.<\/p>\n<p>22.XI.1957 \u2013 uruchomienie pierwszego w Sadownem telewizora w szkole.<\/p>\n<p>wiosna 1958 \u2013 katastrofalny wylew Bugu. Akcja ratownicza z udzia\u0142em wojska i helikopter\u00f3w.<\/p>\n<p>1958 \u2013 oddanie do u\u017cytku budynk\u00f3w dla Lecznicy Zwierz\u0105t.<\/p>\n<p>1958 \u2013 u\u0142o\u017cenie p\u0142yt chodnikowych na ulicy Ko\u015bciuszki w Sadownem.<\/p>\n<p>20.VIII.1958 \u2013 zab\u0142ys\u0142o po raz pierwszy \u015bwiat\u0142o elektryczne w Sadownem i innych wsiach.<\/p>\n<p>jesie\u0144 1958 \u2013 oddanie do u\u017cytku publicznego 3 most\u00f3w betonowych na szosie z Sadownego do Broku. Poprzednie, drewniane wybudowano w 1921-1922 i 1944.<\/p>\n<p>12.VII.1959 \u2013 obch\u00f3d 40-lecia istnienia OSP w Sadownem.<\/p>\n<p>12.VII.1959 \u2013 spo\u0142ecze\u0144stwo Sadownego przekazuje swojej OSP ufundowany przez nie sztandar.<\/p>\n<p>19.IX.1959 \u2013 oddanie do u\u017cytku przyszkolnego stadionu sportowego.<\/p>\n<p>1959 \u2013 budowa drogi \u017cu\u017clowej z Sadownego do Wilczog\u0105b.<\/p>\n<p>1959 \u2013 budowa szosy smo\u0142owej Sadowne-\u0141och\u00f3w-Brok.<\/p>\n<p>1959-1960 \u2013 budowa magazynu GS.<\/p>\n<p>14.IV.1961 \u2013 miejscowa ludno\u015b\u0107 ogl\u0105da\u0142a w telewizorze \u015bwietlicowym\u00a0 pierwszego kosmonaut\u0119 Jurija GAGARINA.<\/p>\n<p>1961 \u2013 przeniesienie GRN do nowej siedziby.<\/p>\n<p>1961 \u2013 budowa szko\u0142y podstawowej w Szynkarzy\u017anie.<\/p>\n<p>1962 \u2013 budowa szko\u0142y podstawowej w P\u0142atkownicy.<\/p>\n<p>1963 \u2013 budowa pomnika Bohater\u00f3w 1939 roku na cmentarzu w Sadownem.<\/p>\n<p>1964 \u2013 budowa szko\u0142y podstawowej w Sok\u00f3\u0142ce.<\/p>\n<p>1964 \u2013 OSP w Sadownem otrzymuje typowy bojowy samoch\u00f3d stra\u017cacki.<\/p>\n<p>lipiec 1964 \u2013 OSP Sadowne buduje gara\u017c dla samochodu stra\u017cackiego.<\/p>\n<p>14.II.1965 \u2013 Zjazd wybitnych rodak\u00f3w ziemi sadowie\u0144skiej z udzia\u0142em Marsza\u0142ka Sejmu PRL Cz. Wycecha, kompozytora Boles\u0142awa Szabelskiego i innych uroczysto\u015bci.<\/p>\n<p>1965 \u2013 rozebranie budynku \u201eStarej Gminy\u201d.<\/p>\n<p>grudzie\u0144 1965 \u2013 oddanie do u\u017cytku Domu Nauczyciela.<\/p>\n<p>7.V.1966 \u2013 otwarcie nowowybudowanego internatu przy LO w Sadownem z udzia\u0142em Marsza\u0142ka Sejmu PRL Cz. Wycecha, Ministra O\u015bwiaty W. Tu\u0142odzieckiego i innych osobisto\u015bci.<\/p>\n<p>1966 \u2013 oddanie do u\u017cytku nowowybudowanego budynku O\u015brodka Zdrowia.<\/p>\n<p>12.II.1967 \u2013 ods\u0142oni\u0119cie pomnika pami\u0119ci \u017byd\u00f3w i Polak\u00f3w, ofiar bestialstwa hitlerowskiego, pomordowanych w styczniu i lutym 1943 r. na pag\u00f3rku obok drogi do Orzelka.<\/p>\n<p>2.VII.1967 \u2013 \u015awi\u0119to Ludowe w Wilczog\u0119bach z udzia\u0142em Marsza\u0142ka Sejmu PRL Cz. Wycecha i innych osobisto\u015bci. Otwarcie nowowybudowanej szko\u0142y podstawowej w Wilczog\u0119bach.<\/p>\n<p>19.XI.1967 \u2013 uroczysto\u015b\u0107 obchodu 50-lecia dzia\u0142alno\u015bci spo\u0142eczno-politycznej Marsza\u0142ka Sejmu PRL Cz. Wycecha.<\/p>\n<p>1967-1968 \u2013 budowa i oddanie do u\u017cytku Agronom\u00f3wki w Sadownem.<\/p>\n<p>1968 \u2013 budowa i oddanie do u\u017cytku pawilonu handlowego GS.<\/p>\n<p>8.VII.1968 \u2013 OSP Sadowne otrzymuje od Wojska Polskiego instrumenty d\u0119te.<\/p>\n<p>29.X.1968 \u2013 umiera b. dyrektor gimnazjum w Sadownem W\u0142. Rojkowski.<\/p>\n<p>\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026- powstanie Kola ZBOWiD w Sadownem.<\/p>\n<p>\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026<\/p>\n<p><strong>W\u00f3jtowie sadowie\u0144scy.<\/strong><\/p>\n<p>1823 \u2013 1855 \u2013 Antoni Szczurowski<\/p>\n<p>1855 \u2013 1890 \u2013 J\u00f3zef Wycech<\/p>\n<p>Brak danych \u2013 Laska, brak imienia<\/p>\n<p>Brak danych \u2013 Brodzikowski, brak imienia<\/p>\n<p>1902 \u2013 1904 \u2013 Adam Zy\u015bk<\/p>\n<p>1904 \u2013 1906 \u2013 Stanis\u0142aw Bronisz<\/p>\n<p>Brak danych \u2013 Antoni Brudko<\/p>\n<p>Brak danych \u2013 Adam Zy\u015bk<\/p>\n<p>1923 \u2013 1927 \u2013 Jan Ma\u0142ki\u0144ski<\/p>\n<p>1927 \u2013 1933 \u2013 Jan Ki\u0107<\/p>\n<p>1933 \u2013 1939 \u2013 J\u00f3zef Gajewski<\/p>\n<p>1939 \u2013 1941 \u2013 Jan Widy\u0144ski (z przymusu okupanta)<\/p>\n<p>1941 \u2013 1942 \u2013 Jan Wycech<\/p>\n<p>1942\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 &#8211; Zygmunt Wildemann (folksdojcz, w\u00f3jt komisaryczny, wyznaczony przez okupanta, bezwzgl\u0119dny satrapa)<\/p>\n<p>1942 \u2013 2.II.1944 \u2013 Jan Wycech<\/p>\n<p>Antoni Cymerman<\/p>\n<p>1944 przej\u015bciowo \u2013 J\u00f3zef Gajewski<\/p>\n<p>od XI.1944 do VIII 1946 \u2013 Tadeusz Bronisz<\/p>\n<p>od VIII 1944 do 20.XI.1948 \u2013 Ludwik Karczmarczyk<\/p>\n<p>20.XI.1948 \u2013 13.III.1949 \u2013 Antoni Chojnowski<\/p>\n<p>14.III.1949 &#8211; \u2026VI.1949 \u2013 Wincenty W\u00f3jcik<\/p>\n<p>od VI.1949 do 19.VI.1950 \u2013 Franciszek Bru\u015bk<\/p>\n<p>od 20.VI.1950 do IV.1952 \u2013 Florian Kandulski<\/p>\n<p>od IV.1952 do XII.1954 \u2013 Bronis\u0142aw Tracz<\/p>\n<p>1.I.1955 \u2013 19.II.1958 \u2013 Wac\u0142aw Pu\u015bcion<\/p>\n<p>19.II.1958 \u2013 14.VI.1969 \u2013 Kazimierz Borowy<\/p>\n<p>od 15.VI.1969 \u2013 Kazimierz Ksi\u0105\u017cek<\/p>\n<p>\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026<\/p>\n<p><strong>Dyrektorzy Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cego w Sadownem.<\/strong><\/p>\n<p>IX, X, XI, XII \u2013 1945 \u2013 Stanis\u0142aw Iwaniuk<\/p>\n<p>1946 \u2013 1947 \u2013 Stanis\u0142aw Ci\u0105\u0107ka<\/p>\n<p>1947 \u2013 1948 \u2013 W\u0142adys\u0142aw Rojkowski<\/p>\n<p>1948 \u2013 1950 \u2013 Dionizy Szabelski<\/p>\n<p>1950 \u2013 1952 \u2013 Henryk Nawrocki<\/p>\n<p>1952 \u2013 1958 \u2013 Helena Pu\u015bcionowa<\/p>\n<p>1958 &#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 &#8211; Stanis\u0142aw Dragan<\/p>\n<p>\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026<\/p>\n<p><strong>Kierownicy Szk\u00f3\u0142 Podstawowych w rejonie Sadowne (stan z roku 1970).<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li>Edward S\u00f3wka \u2013 kierownik Szko\u0142y Podstawowej w Sadownem<\/li>\n<li>Eugeniusz Kosson \u2013 kierownik Szko\u0142y Podstawowej w Sadolesiu<\/li>\n<li>Andrzej Kowalski \u2013 kierownik Szko\u0142y Podstawowej w Morzyczynie<\/li>\n<li>Ryszard D\u0119bkowski \u2013 kierownik Szko\u0142y Podstawowej w P\u0142atkownicy<\/li>\n<li>Jan Borowy \u2013 kierownik Szko\u0142y Podstawowej w Wilczog\u0119bach<\/li>\n<li>Adam Stankiewicz \u2013 kierownik Szko\u0142y Podstawowej w Grabinach<\/li>\n<li>Bogus\u0142aw Ki\u0107 \u2013 kierownik Szko\u0142y Podstawowej w Szynkarzy\u017anie<\/li>\n<li>Cecylia G\u00f3ral \u2013 kierownik Szko\u0142y Podstawowej w Ziele\u0144cu<\/li>\n<li>Danuta Marczyk \u2013 kierownik Szko\u0142y Podstawowej w Sok\u00f3\u0142ce<\/li>\n<li>Czes\u0142aw Makowski \u2013 kierownik Szko\u0142y Podstawowej w Ko\u0142odzi\u0105\u017cu<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>Literatura:<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li>\u201eKronika parafialna Parafii Sadowne\u201d<\/li>\n<li>\u201eNad Bugiem, Ugoszcz\u0105, Wil\u0105cz\u0105\u201d \u2013 Tomasz Szczechura \u2013 Ludowa Sp\u00f3\u0142dzielnia Wydawnicza \u2013 Warszawa 1967<\/li>\n<li>\u201eKatalog Zabytk\u00f3w Sztuki w Polsce\u201d, Tom X, Wojew\u00f3dztwo Warszawskie, Zeszyt 26 \u2013 Powiat W\u0119growski &#8211; Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk \u2013 Warszawa 1964<\/li>\n<li>\u201ePrzekr\u00f3j\u201d Nr 1176 z dnia 22.10.1967 r.<\/li>\n<li>Kazimierz Sobczak &#8211; Wyzwolenie Mazowsza w latach 1944 \u2013 1945 \u2013 \u201eRocznik Mazowiecki\u201d \u2013 tom I \u2013 1967<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>Za\u0142\u0105czniki: <\/strong><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Sadowienskie-obrazy.docx\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">&#8222;Sadowie\u0144skie obrazy&#8221;, dokument Word&gt;&gt;&gt;<\/a><\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"http:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Sadowienskie-obrazy.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">&#8222;Sadowie\u0144skie obrazy&#8221;, dokument pdf&gt;&gt;&gt;<\/a><\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/strong> &#8222;Sadowie\u0144skie obrazy&#8221;, Edward S\u00f3wka, Sadowne 1970<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Drodzy Pa\u0144stwo! Jest to ju\u017c ostatnia publikacja fragment\u00f3w maszynopisu \u015bp. Edwarda S\u00f3wki pt. &#8222;Sadowie\u0144skie obrazy&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,841,31],"tags":[843,101,2288],"class_list":["post-31724","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-newsy","category-sadowienskie-obrazy","category-historia-gminy","tag-edward-sowka","tag-historia-gminy-sadowne","tag-sadowienskie-obrazy"],"views":67,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31724","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31724"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31724\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31737,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31724\/revisions\/31737"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31724"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31724"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31724"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}