{"id":6256,"date":"2014-09-10T20:36:32","date_gmt":"2014-09-10T18:36:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.infosadowne.boo.pl\/?p=6256"},"modified":"2014-09-10T20:59:35","modified_gmt":"2014-09-10T18:59:35","slug":"relikty-dawnej-przeszlosci-cz-v","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/info.sadowne.pl\/?p=6256","title":{"rendered":"RELIKTY DAWNEJ PRZESZ\u0141O\u015aCI – cz. V"},"content":{"rendered":"

\"ES.\"Ciekawymi r\u00f3wnie\u017c o wielkiej warto\u015bci muzealnej s\u0105 relikty sakralne znajduj\u0105ce si\u0119 w zbiorach ko\u015bcio\u0142a parafialnego w Sadownem.<\/strong> <\/p>\n

\"2014.09.10.8\"

Figura Matki Boskiej Bolesnej<\/p><\/div>\n

Spo\u015br\u00f3d wielu tam istniej\u0105cych nale\u017cy wymieni\u0107 z nich najwa\u017cniejsze, a mi\u0119dzy innymi rze\u017aby w drzewie: Matki Boskiej Bolesnej i \u015bw. Jana Ewangelisty, obie oko\u0142o po\u0142owy XVI w. utrzymane w stylu p\u00f3\u017anogotyckim,<\/p>\n

\"2014.09.10.9\"

Figura \u015bw. Jana Ewangelisty (foto: \u201ePrzegl\u0105d zabytk\u00f3w sztuki w Sadownem i okolicy\u201d, Danuta Kobyli\u0144ska \u2013 Konik, Sadowne 2000)<\/p><\/div>\n

a pochodz\u0105ce prawdopodobnie z grupy Ukrzy\u017cowania, kt\u00f3ra zdobi\u0142a wn\u0119trze poprzedniego ko\u015bcio\u0142a sadowie\u0144skiego, a po jego rozbi\u00f3rce zdemontowana i pozostaj\u0105ca przez d\u0142ugie lata w nieludzkiej poniewierce.<\/p>\n

Odkrycia tych bezcennych zabytk\u00f3w sztuki sakralnej dokona\u0142 oko\u0142o roku 1960 wzorowy gospodarz parafii, czu\u0142y na warto\u015b\u0107 nie tylko historyczn\u0105, ale i zabytkow\u0105 podleg\u0142ego sobie obiektu ko\u015bcielnego mgr kanonik Piotr Aleksandrowicz.<\/p>\n

\"2014.09.10.10\"<\/a>

ks. Piotr Aleksandrowicz<\/p><\/div>\n

Wielka troska i pieczo\u0142owito\u015b\u0107 tego cz\u0142owieka o skarby dawnej kultury ocali\u0142y niejeden cenny eksponat znajduj\u0105cy si\u0119 opr\u00f3cz wy\u017cej wymienionych w sta\u0142ym, troskliwym depozycie sadowie\u0144skiego ko\u015bcio\u0142a. Doda\u0107 jeszcze nale\u017cy, ze pod troskliw\u0105 opiek\u0105 kanonika Aleksandrowicza znajduj\u0105 si\u0119 unikalne na skal\u0119 nie tylko narodow\u0105, lecz chyba europejsk\u0105, trzy ornaty wywodz\u0105ce sw\u00f3j rodow\u00f3d z w. XV\/XVI. S\u0105 to bezsprzecznie rzadkie dzi\u015b w kraju wytwory \u015bredniowiecznego r\u0119kodzie\u0142a sakralnego. Mimo swej staro\u015bci zachowa\u0142y do dzi\u015b swoist\u0105 pi\u0119kno\u015b\u0107 i \u015bwie\u017co\u015b\u0107 artystycznego haftu z bokami p\u00f3\u017anogotyckimi z brokatu aksamitnego w du\u017ce owoce ananasu i s\u0105 doskona\u0142ym dowodem ludzkiej cierpliwo\u015bci, uporu pracy \u017cmudnej w niepowtarzalnej formie i uk\u0142adzie artystycznym wzor\u00f3w. Bezcenne te skarby godne s\u0105 lokalizacji najprzedniejszych muze\u00f3w \u015bwiata i dlatego region nasz winien by\u0107 dumny z tak cennego i rzadkiego posiadania.<\/p>\n

\"2014.09.10.11\"<\/a>

Obraz Matki Boskiej z Dzieci\u0105tkiem<\/p><\/div>\n

Z dawnego malarstwa artystycznego sadowie\u0144ski ko\u015bci\u00f3\u0142 jest w posiadaniu licznych przyk\u0142ad\u00f3w sakralnego malarstwa olejnego, z kt\u00f3rych do najcenniejszych nale\u017cy zaliczy\u0107 obrazy: Matki Boskiej z Dzieci\u0105tkiem z II po\u0142. XVII wieku,<\/p>\n

\"2014.09.10.12\"

Obraz \u015bw. Jana Nepomucena (foto: \u201ePrzegl\u0105d zabytk\u00f3w sztuki w Sadownem i okolicy\u201d, Danuta Kobyli\u0144ska \u2013 Konik, Sadowne 2000)<\/p><\/div>\n

\u015bw. Jana Nepomucena z w. XVIII, \u015bw. Kazimierza o charakterze ludowym z w. XVIII, \u015bw. Antoniego Padewskiego z w. XVIII i inne. Na szczeg\u00f3lne wyr\u00f3\u017cnienie zas\u0142uguje znajduj\u0105cy si\u0119 w lewym bocznym o\u0142tarzu obraz kr\u00f3lewicza \u015bw. Kazimierza (sygn. 1886) p\u0119dzla doskona\u0142ego malarza religijnego, neofity J\u00f3zefa Buchbindera, Podlasiaka, urodz. 17 XII 1839 w Mordach ko\u0142o Siedlec, zm. 14 V 1909 w Warszawie.<\/p>\n

\"2014.09.10.13\"

Obraz \u015bw. Kazimierza<\/p><\/div>\n

Artysta ten zaliczany do rz\u0119du nieprzeci\u0119tnych mistrz\u00f3w olejnego malarstwa portretowego i sakralnego uczy\u0142 si\u0119 swej sztuki w Szkole Sztuk Pi\u0119knych\u00a0 w Warszawie (1856-62), nast\u0119pnie dla pog\u0142\u0119bienia swego kunsztu malarskiego wyje\u017cd\u017ca do Drezna, Monachium, Dusseldorfu i Pary\u017ca i przez okres 6-letni studiuje w Akademii \u015bw. \u0141ukasza w Rzymie.<\/p>\n

\"2014.09.10.16\"<\/a>

Obraz kr\u00f3lewicza \u015bw. Kazimierza (foto: \u201ePrzegl\u0105d zabytk\u00f3w sztuki w Sadownem i okolicy\u201d, Danuta Kobyli\u0144ska \u2013 Konik, Sadowne 2000)<\/p><\/div>\n

Staranne wykszta\u0142cenie, nieprzeci\u0119tny talent i ogromna znajomo\u015b\u0107 warsztatu malarskiego poparte cierpliw\u0105, \u017cmudn\u0105 prac\u0105, uczyni\u0142y ze\u0144 wirtuoza malarstwa religijnego, kt\u00f3ry w licznych ko\u015bcio\u0142ach Podlasia (Czerwonka Liwska, W\u0119gr\u00f3w, Sadowne) i w innych regionach kraju pozostawi\u0142 po sobie wspania\u0142e dzie\u0142a.<\/p>\n

\"2014.09.10.15\"<\/a>

Obraz „Chrzest w Jordanie” (foto: \u201ePrzegl\u0105d zabytk\u00f3w sztuki w Sadownem i okolicy\u201d, Danuta Kobyli\u0144ska \u2013 Konik, Sadowne 2000)<\/p><\/div>\n

Du\u017c\u0105 warto\u015b\u0107 artystyczn\u0105 przedstawia r\u00f3wnie\u017c pot\u0119\u017cne p\u0142\u00f3tno zamieszczone w g\u0142\u00f3wnym o\u0142tarzu a przedstawiaj\u0105ce \u201eChrzest w Jordanie\u201d (mal. ok. r. 1930) p\u0119dzla warszawskiego artysty malarza Antoniego Gawi\u0144skiego. Nieznany szerszemu og\u00f3\u0142owi ten artysta dzia\u0142a\u0142 na r\u00f3wni z innymi malarzami w kr\u0119gu \u015brodowiska warszawskiego w II po\u0142. ubieg\u0142ego i na pocz\u0105tku obecnego stulecia, jako znany akwarelista, malarz historyczny i ilustrator licznych ksi\u0105\u017cek i czasopism. Charakterystyczn\u0105 cech\u0105 jego obraz\u00f3w jest ciekawy w uj\u0119ciu i bogactwie barw koloryt, chwilami surowy, bazuj\u0105cy na dominacji barw niebieskich i fioletu. Styl jego prac odbiega daleko od realizmu p\u0142\u00f3cien wielu jemu wsp\u00f3\u0142czesnych, dysponuj\u0105c \u015bmia\u0142ymi plamami p\u0142aszczyzn o niepokoj\u0105cym nieraz uj\u0119ciu i wielobarwnej fakturze bogatej gamy kolorystycznej. Scena chrztu Chrystusa w Jordanie przedstawiona zosta\u0142a przez artyst\u0119 w spos\u00f3b surowy, realistycznie prosty pod nadbrze\u017cnym drzewem, sponad kt\u00f3rego sp\u0142ywa niebia\u0144ski blask niedostrzegalnej prawie go\u0142\u0119bicy Ducha \u015bw. W spos\u00f3b niezwykle prosty przedstawi\u0142 tu artysta ub\u00f3stwo obu postaci biblijnych, a w szczeg\u00f3lno\u015bci \u015bw. Jana Chrzciciela na po\u0142y nagiego, odzianego w spos\u00f3b niemal \u017cebraczy w liche sk\u00f3ry. Ta niezwyk\u0142a prostota kompozycji\u00a0 i formy, uj\u0119ta bez bogatej scenerii, w\u015br\u00f3d ubogiego krajobrazu, stwarza niepospolity klimat tego dzie\u0142a malarskiego, jak\u017ce \u015bci\u015ble zwi\u0105zany z momentem tego wydarzenia biblijnego. Za pomoc\u0105 znanych tylko sobie \u015brodk\u00f3w wyrazu umia\u0142 artysta stworzy\u0107 ten charakterystyczny klimat obrazu i wydoby\u0107 wszystkie potrzebne mu cechy i walory, czyni\u0105c ze\u0144 dzie\u0142o o niepospolitym pi\u0119knie malarskim i nieprzeci\u0119tnej warto\u015bci.<\/p>\n

Z dawnego budownictwa, obok poprzednio wymienionych, nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na istniej\u0105ce jeszcze do tej pory budynki wystawione w ubieg\u0142ym stuleciu przez hr. Zamoyskiego dla potrzeb swojej administracji. Jednym z nich b\u0119dzie ogromny, tynkowany wapnem, dzi\u015b ju\u017c coraz bardziej zapadaj\u0105cy si\u0119 w ziemi\u0119, dom po\u0142o\u017cony przy drodze naprzeciw Ku\u017cnicy, obok dzisiejszego O\u015brodka Zdrowia, pozosta\u0142o\u015b\u0107 po administratorze Zamoyskiego \u2013 W\u0142adys\u0142awie Maciaszku. Trudno jest ustali\u0107 jego wiek, poniewa\u017c nikt w Sadownem z najstarszych ludzi nie pami\u0119ta kiedy go pobudowano. Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 rzec mo\u017cna, \u017ce liczy on sobie grubo ponad 100 lat, s\u0105dz\u0105c z jego wygl\u0105du, sposobu budowy, materia\u0142u i nie ma\u0142ej ilo\u015bci lokator\u00f3w jacy si\u0119 przez szereg dziesi\u0105tk\u00f3w lat przez niego przewin\u0119li.<\/p>\n

Niewiele m\u0142odszymi s\u0105 istniej\u0105ce jeszcze dzi\u015b dwa domy po\u0142o\u017cone obok domostwa dra Mazurka, zwane od niepami\u0119tnych czas\u00f3w \u201ekantorem\u201d. T\u0119 powszechnie narzucon\u0105 im nazw\u0119 wywodz\u0105 one od rzeczywi\u015bcie istniej\u0105cych w nich biur administracji Zamoyskiego, kt\u00f3re tu przez d\u0142ugie lata si\u0119 mie\u015bci\u0142y.<\/p>\n

Ko\u0144cz\u0105c ten rozdzia\u0142 traktuj\u0105cy w spos\u00f3b nader skromny o reliktach z dawnej przesz\u0142o\u015bci, konieczno\u015bci\u0105 nakazu i potrzeby b\u0119dzie wspomnienie o kilku jeszcze osobliwych i nadzwyczaj warto\u015bciowych przyk\u0142adach sztuki, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 w Sadownem niedawno, a kt\u00f3re obok innych cennych eksponat\u00f3w stanowi\u0105 warto\u015b\u0107 niepospolit\u0105 i ju\u017c winny by\u0107 zaliczone do arcydzie\u0142 wyj\u0105tkowych w swoim artystycznym rodzaju.<\/p>\n

\"2014.09.10.17\"<\/a>

Ambona w ko\u015bciele parafialnym<\/p><\/div>\n

Mimo swej niedawnej, bo licz\u0105cej w chwili obecnej zaledwie kilkunastoletni\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107, warto bli\u017cej zaj\u0105\u0107 si\u0119 tak\u017ce kilkoma obiektami, kt\u00f3re ju\u017c obecnie, a w najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci na pewno stanowi\u0107 b\u0119d\u0105 cenn\u0105 i osobliw\u0105 warto\u015b\u0107, jako wytwory ludzkiego, artystycznego r\u0119kodzie\u0142a. Nie mo\u017cna przej\u015b\u0107 oboj\u0119tnie bez zwr\u00f3cenia krytycznej uwagi, na niepospolit\u0105 warto\u015b\u0107 czterech obiekt\u00f3w sakralnych znajduj\u0105cych si\u0119 od roku 1956 w miejscowym ko\u015bciele parafialnym. \u0141atwo w nim jest dostrzec, poniewa\u017c sw\u0105 wyj\u0105tkow\u0105 okaza\u0142o\u015bci\u0105, dostosowaniem do stylu \u015bwi\u0105tyni i kunsztowno\u015bci\u0105 wykonania rzucaj\u0105 si\u0119 od razu w oczy. S\u0105 to: strzelista i smuk\u0142a ambona, spowity koronkami gotyckimi o\u0142tarz \u015bw. Kazimierza w lewej nawie bocznej oraz dwa konfesjona\u0142y w obu nawach bocznych.<\/p>\n

\"2014.09.10.14\"<\/a>

O\u0142tarz w lewej, bocznej nawie<\/p><\/div>\n

Osobliwo\u015bci\u0105 i niezwyk\u0142o\u015bci\u0105 tych obiekt\u00f3w jest niepospolito\u015b\u0107 artystyczna dor\u00f3wnuj\u0105ca form\u0105 i subtelno\u015bci\u0105 wykonania dzie\u0142om tworzonym r\u0119koma wielkich artyst\u00f3w, bo rze\u017abi\u0142 w drzewie te imponuj\u0105ce arcydzie\u0142a nie artysta szkolony, kszta\u0142cony i kierowany przez znamienitych profesor\u00f3w, lecz wiejski samouk w tej dziedzinie Franciszek MAKSYMIUK z Komar\u00f3wki Podlaskiej.<\/p>\n

Nie trzeba znawc\u00f3w i koneser\u00f3w wybitnych aby snycerstwo Maksymiuka w spos\u00f3b zawi\u0142y czy naukowy docieka\u0107 lub rozpatrywa\u0107. Wielko\u015b\u0107 jego samorodnej sztuki jest jednocze\u015bnie ogromna i niezwykle prosta, dost\u0119pna w swej formie i tre\u015bci artystycznej zwyk\u0142emu, przeci\u0119tnemu \u015bmiertelnikowi, prostemu odbiorcy w\u0142a\u015bnie ze wsi.<\/p>\n

Nie mia\u0142 mo\u017cliwo\u015bci poznania tajnik\u00f3w rze\u017abiarstwa Maksymiuk w swej niezwykle prostej, jak i on sam, karierze. Zdumiewaj\u0105cy i nieprzeci\u0119tny, a nawet wybitny talent tego skromnego cz\u0142owieka, przemawia sam z jego arcydzie\u0142, wytworzonych pracowit\u0105 i subteln\u0105 r\u0119k\u0105, przypominaj\u0105c\u0105 r\u0119ce wybitnych rzezaczy drewna, kamienia czy marmuru. W kunszcie sztuki tego wybitnego samouka uwydatnia si\u0119 osobliwa i niezwyk\u0142a znajomo\u015b\u0107 swego artystycznego rzemios\u0142a po\u0142\u0105czona w jedno z nadzwyczajn\u0105 umiej\u0119tno\u015bci\u0105 dowolnego kierowania materia\u0142em przekszta\u0142conym w niezwyk\u0142\u0105 form\u0119 gotyckich, misternie rze\u017abionych koronek, ostro\u0142uk\u00f3w i wie\u017cyczek zmierzaj\u0105cych do wysmuklenia charakterystycznych cech stylu gotyckiego, bo w nim w\u0142a\u015bnie s\u0105 one utrzymane z du\u017c\u0105 znajomo\u015bci\u0105 tego kierunku.<\/p>\n

\"2014.09.10.18\"<\/a>

Konfesjona\u0142y<\/p><\/div>\n

Pos\u0142uszne mistrzowskim d\u0142oniom tego samouka drzewo przybra\u0142o w znakomitych, sadowie\u0144skich przyk\u0142adach form, niepospolit\u0105, uj\u0119t\u0105 pod kierunkiem my\u015bli tw\u00f3rczej, wyobra\u017ani i talentu Maksymiuka w niezwyk\u0142y kszta\u0142t zamykaj\u0105cy w sobie wszystko, co nazwa\u0107 mo\u017cna pi\u0119knem gotyku.<\/p>\n

Dotychczasowe ub\u00f3stwo wn\u0119trza \u015bwi\u0105tyni sadowie\u0144skiej zosta\u0142o niepomiernie wzbogacone tymi czterema przyk\u0142adami sztuki rze\u017abiarskiej. Kto pami\u0119ta dawnych poprzednik\u00f3w tych cennych eksponat\u00f3w, ten bez wahania przyzna, \u017ce by\u0142y one w por\u00f3wnaniu z tymi nie tylko ubo\u017cuchne, kra\u0144cowo skromne, ale nawet w tysi\u0105cznej cz\u0119\u015bci nie dor\u00f3wnuj\u0105ce obecnym dzie\u0142om stworzonym przez Maksymiuka. Wystarczy dzi\u015b zestawi\u0107 te dzie\u0142a z nieudolnie wykonanym, a istniej\u0105cym jeszcze obecnie o\u0142tarzem M. Boskiej w prawej nawie bocznej ko\u015bcio\u0142a, aby bez najmniejszego trudu odkry\u0107 misterno\u015b\u0107 i bogactwo sztuki tego znakomitego samouka.<\/p>\n

Pomijaj\u0105c kunsztowno\u015b\u0107 rzemios\u0142a stolarskiego w tych dzie\u0142ach, trzeba widzie\u0107 jeszcze co\u015b wi\u0119cej, co\u015b, co napawa ka\u017cdego: i tego co si\u0119 wyznaje na sztuce i najzwyklejszego w tej dziedzinie laika, aby zauwa\u017cy\u0107 bez najmniejszego trudu pomys\u0142owo\u015b\u0107 uk\u0142adu poszczeg\u00f3lnych element\u00f3w i doskona\u0142ej formy granicz\u0105cej z wirtuozeri\u0105 snycerstwa, a tkwi\u0105cej na pograniczu niewiedzy i nieznajomo\u015bci historii sztuki, bo tej nigdy w swym \u017cyciu znakomity samouk nawet nie lizn\u0105\u0142. Jest to bezsprzecznie niecodzienne wydarzenie bez precedensu.<\/p>\n

Dzi\u0119ki dba\u0142o\u015bci gospodarnej gospodarza tej \u015bwi\u0105tyni i pracowitym d\u0142oniom artysty \u2013 samouka, duma artyzmu snycerskiego utkwi\u0142a na zawsze w sadowie\u0144skim ko\u015bciele. Po wielu setkach lat my dzi\u015b \u017cyj\u0105cy podziwiamy dzie\u0142a sztuki znajduj\u0105ce si\u0119 w wielu muzeach narodowych, punktach kultu sakralnego i miejscach pami\u0105tek. Za wiele, wiele lat, gdy przeminie niejedno pokolenie, a jakowy\u015b kataklizm nie zniweczy pracy ludzkich r\u0105k \u2013 podziwia\u0107 b\u0119d\u0105 nasi nast\u0119pcy w Sadownem dzie\u0142a samouka \u2013 rze\u017abiarza Franciszka Maksymiuka wykonane dla sadowie\u0144skiej \u015bwi\u0105tyni. B\u0119d\u0105 one, obok innych cennych dzie\u0142 sztuki, znakomitym dokumentem ogromnego talentu, niepospolitego artyzmu i cierpliwo\u015bci ludzkiej, jak\u0105 bezsprzecznie w nie w\u0142o\u017cy\u0142 ten wyj\u0105tkowy dla sztuki samorodny artysta.<\/p>\n

\u017br\u00f3d\u0142a:<\/strong><\/p>\n

SADOWIE\u0143SKIE OBRAZY –\u00a0<\/strong>Zebrane wspomnienia z dawnego i bli\u017cszego \u017cycia Sadownego i okolic, Edward S\u00f3wka –\u00a0SADOWNE 1970<\/p>\n

\u201ePrzegl\u0105d zabytk\u00f3w sztuki w Sadownem i okolicy\u201d, Danuta Kobyli\u0144ska \u2013 Konik, Sadowne 2000,<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ciekawymi r\u00f3wnie\u017c o wielkiej warto\u015bci muzealnej s\u0105 relikty sakralne znajduj\u0105ce si\u0119 w zbiorach ko\u015bcio\u0142a parafialnego w Sadownem.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,841,31],"tags":[953,954,843,2288],"class_list":["post-6256","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-newsy","category-sadowienskie-obrazy","category-historia-gminy","tag-przeglad-zabytkow-sztuki-w-sadownem-i-okolicy","tag-danuta-kobylinska","tag-edward-sowka","tag-sadowienskie-obrazy"],"views":4015,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6256","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6256"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6256\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6274,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6256\/revisions\/6274"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6256"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6256"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6256"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}