{"id":6507,"date":"2014-10-06T19:20:08","date_gmt":"2014-10-06T17:20:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.infosadowne.boo.pl\/?p=6507"},"modified":"2014-10-06T19:20:08","modified_gmt":"2014-10-06T17:20:08","slug":"oswiata-i-kultura-cz-iv","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/info.sadowne.pl\/?p=6507","title":{"rendered":"O\u015aWIATA I KULTURA &#8211; cz. IV"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-thumbnail wp-image-5637\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/ES.-113x130.jpg\" alt=\"ES.\" width=\"113\" height=\"130\" \/>Przemiany nast\u0105pi\u0105 po przybyciu do Sadownego kierownika Rytla, kt\u00f3ry, jak nikt dot\u0105d, przejmie si\u0119 losami szko\u0142y i poprowadzi j\u0105 ku wspania\u0142emu rozwojowi nie notowanemu w dotychczasowych dziejach szkolnictwa naszego regionu.<\/strong><!--more--><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Umi\u0142owanie Ojczyzny, gor\u0105cy patriotyzm i ca\u0142kowite oddanie si\u0119 tego cz\u0142owieka, nauczyciela z prawdziwego zdarzenia sprawom szkolnictwa, \u017cyciu zwi\u0105zkowemu i rozwojowi \u015brodowiska, b\u0119d\u0105 mu towarzyszy\u0107 a\u017c do wrze\u015bnia 1939 roku, w kt\u00f3rym to musia\u0142 uchodzi\u0107 przed zemst\u0105 niemieckich kolonist\u00f3w.<\/p>\n<div id=\"attachment_6508\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.11.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-6508\" class=\"wp-image-6508 size-medium\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.11-300x170.jpg\" alt=\"2014.10.06.11\" width=\"300\" height=\"170\" srcset=\"https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.11-300x170.jpg 300w, https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.11.jpg 801w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-6508\" class=\"wp-caption-text\">Zdj\u0119cie wykonane 18 IX 1924 r. przedstawia Rad\u0119 Pedagogiczn\u0105 Szko\u0142y Powszechnej. Od lewej siedz\u0105: J\u00f3zefa Rytl\u00f3wna, Stanis\u0142awa Rytlowa, Anna Iwaniukowa. Od lewej stoj\u0105: Wincenty Sapielak, Stanis\u0142aw Rytel i Stanis\u0142aw Iwaniuk. (foto: Kronika SP Sadowne, album: Uchwyci\u0107 wspomnienia. Odkrywamy dawne Sadowne, Gminny O\u015brodek Kultury w Sadownem, Sadowne 2014)<\/p><\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">To on najbardziej spo\u015br\u00f3d wszystkich zas\u0142u\u017cony dzia\u0142acz spo\u0142eczno \u2013 o\u015bwiatowy podniesie rang\u0119 szko\u0142y w Sadownem na najwy\u017cszy jej poziom, przyczyni si\u0119 w latach trzydziestych razem z Janem Kiciem do wybudowania dla niej pi\u0119knego budynku.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Za jego przyczyn\u0105 rozwinie si\u0119 bujnie \u017cycie spo\u0142eczno \u2013 organizacyjne Sadownego lat dwudziestych i trzydziestych. B\u0119dzie on przez 22 lata niezachwianym pionierem rozwoju wszystkich niemal dziedzin \u017cycia sadowie\u0144skiego regionu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wiele po\u015bwi\u0119cenia, energii i pracy w\u0142o\u017cyli w pocz\u0105tkach ma\u0142\u017conkowie Rytel w organizacj\u0119 i pomy\u015blny rozkwit sadowie\u0144skiej szko\u0142y powszechnej.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Najpierw pracowali oni w starym budynku szkolnym wystawionym kiedy\u015b przez Zamojskiego, poniewa\u017c by\u0142 to w\u00f3wczas w Sadownem jedyny budynek przeznaczony dla cel\u00f3w szkolnych. Przez d\u0142ugie lata budynek ten s\u0142u\u017cy\u0142 sadowie\u0144skim dzieciom w zdobywaniu wiedzy. Po sprzedaniu go w roku 1934 w r\u0119ce prywatne \u2013 najstarszy, widomy znak szkolnictwa sadowie\u0144skiego znikn\u0105\u0142 bezpowrotnie. Dzi\u015b w tym miejscu pozosta\u0142 pusty plac, po\u0142o\u017cony mi\u0119dzy domostwami Tadeusza Sobotki i Jerzego S\u00f3wki, wygl\u0105dem swoim przypominaj\u0105cy martwe pustkowie, poro\u015bni\u0119te traw\u0105 i chwastami.<\/p>\n<div id=\"attachment_6510\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.12.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-6510\" class=\"wp-image-6510 size-medium\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.12-300x173.jpg\" alt=\"2014.10.06.12\" width=\"300\" height=\"173\" srcset=\"https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.12-300x173.jpg 300w, https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.12.jpg 804w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-6510\" class=\"wp-caption-text\">\u015awi\u0119to sadzenia drzew w Sadownem &#8211; 1927 r. &#8211; dzieci szkolne przed budynkiem szko\u0142y powszechnej &#8211; dawniej s\u0105du gminnego &#8211; budynek sp\u0142on\u0105\u0142 we wrze\u015bniu 1939 r. (Foto: A. Firewicz, Sadowne i okolice wczoraj i dzi\u015b, Warszawa 2004 i album: Uchwyci\u0107 wspomnienia. Odkrywamy dawne Sadowne, Gminny O\u015brodek Kultury w Sadownem, Sadowne 2014)<\/p><\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Przed rokiem 1918 szko\u0142a w Sadownem by\u0142a przez wszystkie lata swego istnienia szko\u0142\u0105 o jednym nauczycielu. Od tej daty pracuje tu ju\u017c dw\u00f3ch nauczycieli. Naturalny przyrost ludno\u015bci i coraz \u017cywsze zasiedlanie si\u0119 oraz stopniowe wprowadzanie powszechno\u015bci nauczania \u2013 pomna\u017ca z roku na rok liczb\u0119 dzieci, wzrasta stopie\u0144 organizacyjny szko\u0142y, a z nim zwi\u0119ksza si\u0119 ilo\u015b\u0107 nauczycieli. W latach nast\u0119pnych pracuje tu ju\u017c czterech, potem pi\u0119ciu, a\u017c w latach trzydziestych dochodzi do liczby 9 nauczycieli, z pe\u0142nymi kwalifikacjami zawodowymi. Byli to wspomniani wy\u017cej: Stanis\u0142aw i Stanis\u0142awa Rytlowie, Klara i Wincenty Sapielakowie, Maria i Antoni Miszczukowie, Aleksander Lenkiewicz, Anna i Stanis\u0142aw Iwaniukowie i Stefan Kolator.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Do roku 1934 szko\u0142a sadowie\u0144ska opr\u00f3cz wy\u017cej wymienionego nie posiada\u0142a jednolitego, wsp\u00f3lnego budynku dla wszystkich klas. W starej szkole po wewn\u0119trznej przer\u00f3bce uczy\u0142y si\u0119 dwie klasy, w budynku po starym s\u0105dzie tak\u017ce dwie, reszta za\u015b w starym wikariacie ko\u0142o ko\u015bcio\u0142a i odwiecznym budynku karczemnym, spalonym podczas dzia\u0142a\u0144 wojennych we wrze\u015bniu 39 roku.<\/p>\n<div id=\"attachment_6511\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.13.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-6511\" class=\"wp-image-6511 size-medium\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.13-300x184.jpg\" alt=\"2014.10.06.13\" width=\"300\" height=\"184\" srcset=\"https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.13-300x184.jpg 300w, https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.13.jpg 800w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-6511\" class=\"wp-caption-text\">Czerwiec 1929 r. Uczniowie klasy VII i Rada Pedagogiczna w roku szkolnym 1928\/29. Od lewej siedz\u0105 nauczyciele: J\u00f3zefa Rytl\u00f3wna, Stanis\u0142aw Iwaniuk, Stanis\u0142awa Rytlowa, Stanis\u0142aw Rytel, ks. Jan Socha, Klara Sapielakowa, Wincenty Sapielak i Krystyna Fial\u00f3wna (Foto: Kronika SP Sadowne, album: Uchwyci\u0107 wspomnienia. Odkrywamy dawne Sadowne, Gminny O\u015brodek Kultury w Sadownem, Sadowne 2014)<\/p><\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Jak widzimy wszystkie klasy tej szko\u0142y rozrzucone by\u0142y po ca\u0142ym prawie Sadownem, za\u015b nauczyciele musieli podczas pauz w\u0119drowa\u0107 od klasy do klasy. Utrudnia\u0142o to bardzo prac\u0119 organizacyjno \u2013 wychowawcz\u0105 szko\u0142y i hamowa\u0142o realizacj\u0119 jej zada\u0144.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Stan taki trwa\u0142 a\u017c do roku 1934, w kt\u00f3rym to szko\u0142a prze\u017cy\u0142a sw\u00f3j wielki dzie\u0144, otrzymuj\u0105c nowy, nie wyko\u0144czony zrazu ca\u0142kowicie dwupi\u0119trowy budynek szkolny z prawdziwego zdarzenia. Problem ciasnych, wynajmowanych izb szkolnych zosta\u0142 od tej chwili radykalnie rozwi\u0105zany. Budowa trwa\u0142a prawie 4 lata napotykaj\u0105c na ogromne przeszkody i trudno\u015bci. Tylko parter i cz\u0119\u015b\u0107 pierwszego pi\u0119tra zosta\u0142 we wst\u0119pnym rzucie oddany do u\u017cytku. Reszta pomieszcze\u0144 urz\u0105dzana by\u0142a stopniowo, a pe\u0142nego wyko\u0144czenia doczeka\u0142 si\u0119 ten budynek dopiero po zako\u0144czeniu wojny.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Do realizacji tego wspania\u0142ego jak na owe czasy zadania przyczynili si\u0119: \u00f3wczesny w\u00f3jt gminy Sadowne Jan Ki\u0107 &#8211; cz\u0142owiek \u015bwiat\u0142y, post\u0119powy o lewicowych przekonaniach kierownik Rytel i nauczycielstwo tej szko\u0142y. Wiele wyjazd\u00f3w, stara\u0144, wysi\u0142k\u00f3w niezwyk\u0142ych i ofiarnych zabieg\u00f3w ponie\u015bli ci ludzie aby doprowadzi\u0107 do ko\u0144ca rozpocz\u0119te dzie\u0142o.<\/p>\n<div id=\"attachment_6512\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.14.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-6512\" class=\"wp-image-6512 size-medium\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.14-300x164.jpg\" alt=\"2014.10.06.14\" width=\"300\" height=\"164\" srcset=\"https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.14-300x164.jpg 300w, https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.14.jpg 808w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-6512\" class=\"wp-caption-text\">Klasa VII oraz cz\u0119\u015b\u0107 grona pedagogicznego na tle budynku szko\u0142y podczas zako\u0144czenia roku szkolnego 1930\/31 w dniu 27 VI 1931 r. (Foto: Kronika SP Sadowne, album: Uchwyci\u0107 wspomnienia. Odkrywamy dawne Sadowne, Gminny O\u015brodek Kultury w Sadownem, Sadowne 2014)<\/p><\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Trudno\u015bci finansowe stanowi\u0142y w tym przedsi\u0119wzi\u0119ciu najpowa\u017cniejsz\u0105 przeszkod\u0119. Tylko dzi\u0119ki niezmordowanej cierpliwo\u015bci Kicia i Rytla oraz uporczywej ich perswazji w przekonywaniu \u015brodowiska o s\u0142uszno\u015bci i konieczno\u015bci wznoszonego obiektu, uda\u0142o si\u0119 w dobie coraz bardziej rosn\u0105cego kryzysu gospodarczego, a z nim rosn\u0105cej na wsi biedy i krytycznej sytuacji materialnej ch\u0142opa, doprowadzi\u0107 cho\u0107 w cz\u0119\u015bci rozpocz\u0119t\u0105 budow\u0119 do jakiego takiego ko\u0144ca. Du\u017cemu poparciu finansowemu \u00f3wczesnego Towarzystwa Popierania Budowy Szk\u00f3\u0142 Powszechnych, spo\u0142eczno \u2013 obywatelskiej organizacji istniej\u0105cej w\u00f3wczas w Polsce, zawdzi\u0119cza\u0107 mi\u0119dzy innymi nale\u017cy, \u017ce budynek ten zosta\u0142 oddany do u\u017cytku. By\u0142 on wtedy jeszcze nie otynkowany i doczeka\u0142 si\u0119 tego dopiero w ko\u0144cu lat czterdziestych.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Z chwil\u0105 przekazania budynku szkole zmieni\u0142y si\u0119 od tej pory warunki pracy i dzieci i nauczycielstwa. Przestronne i widne sale szkolne, szerokie i d\u0142ugie korytarze oraz zlokalizowanie wszystkich klas w jednym budynku, dawa\u0142y w pe\u0142ni zadowolenie z pracy szkolnej i wytwarza\u0142y warunki o jakich si\u0119 nigdy nikomu nie \u015bni\u0142o. Doda\u0107 przy tym nale\u017cy, \u017ce g\u0142\u00f3wni inicjatorzy tego przedsi\u0119wzi\u0119cia zakroili sobie przerastaj\u0105ce mo\u017cliwo\u015bci tej inwestycji. Z p\u00f3\u017aniejszych wynurze\u0144 ludzi obcuj\u0105cych cz\u0119sto z Janem Kiciem wynika\u0142o, \u017ce cz\u0142owiek ten, kt\u00f3remu nie pozwolono doprowadzi\u0107 swego dzie\u0142a do ko\u0144ca, my\u015bla\u0142 i planowa\u0142 o umieszczeniu w nim obok szko\u0142y powszechnej r\u00f3wnie\u017c jakiej\u015b szko\u0142y \u015bredniej dla ch\u0142opskich dzieci. Szlachetne my\u015bli tego cz\u0142owieka doczeka\u0142y si\u0119 istotnie ich realizacji, lecz dopiero w 12 lat p\u00f3\u017aniej w Polsce Ludowej. Jako niewygodny za swe lewicowe i radykalne przekonania zosta\u0142 pos\u0105dzony przez w\u0142adze sanacyjne o przyw\u0142aszczenie pieni\u0119dzy gminnych i usuni\u0119ty ze stanowiska w\u00f3jta, na kt\u00f3re ju\u017c potem, mimo zrehabilitowania go za fa\u0142szywe pos\u0105dzenie, nigdy nie wr\u00f3ci\u0142.<\/p>\n<div id=\"attachment_6513\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.15.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-6513\" class=\"wp-image-6513 size-medium\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.15-300x176.jpg\" alt=\"2014.10.06.15\" width=\"300\" height=\"176\" srcset=\"https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.15-300x176.jpg 300w, https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.15.jpg 807w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-6513\" class=\"wp-caption-text\">Fotografia z uroczysto\u015bci przekazania nowego budynku szkolnego w dniu 1 wrze\u015bnia 1934 r. na tle g\u0142\u00f3wnego wej\u015bcia (Foto: Kronika SP Sadowne, album: Uchwyci\u0107 wspomnienia. Odkrywamy dawne Sadowne, Gminny O\u015brodek Kultury w Sadownem, Sadowne 2014)<\/p><\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wielu warto\u015bciowych i dobrych obywateli wyda\u0142a szko\u0142a sadowie\u0144ska na przestrzeni lat mi\u0119dzywojennego dwudziestolecia. Przez d\u0142ugie lata by\u0142a ona szko\u0142\u0105 zbiorcz\u0105, do kt\u00f3rej dla uko\u0144czenia pe\u0142nej szko\u0142y 7-klasowej ucz\u0119szczali zdolniejsi uczniowie z dalekiego Ko\u0142odzi\u0105\u017ca, Sok\u00f3\u0142ki, Grabin, Ziele\u0144ca, Ra\u017cen, Wilczog\u0105b, Morzyczyna i innych wiosek. By\u0142a to w\u00f3wczas jedyna w naszym terenie szko\u0142a daj\u0105ca pe\u0142ne wykszta\u0142cenie podstawowe. Wysoki jej poziom naukowy i wychowawczy emanowa\u0142 sw\u0105 dobr\u0105 opini\u0105 nie tylko w miejscowym \u015brodowisku, lecz r\u00f3wnie\u017c daleko poza obr\u0119bem dawnej gminy Sadowne.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Stwierdzi\u0107 nale\u017cy, \u017ce wszystkie warto\u015bci i walory jakie osi\u0105ga\u0142a ta szko\u0142a zawdzi\u0119cza\u0107 nale\u017cy wysokiej dba\u0142o\u015bci o ni\u0105 jej kierownika Rytla, jak r\u00f3wnie\u017c zdyscyplinowanemu i szczerze oddanemu szkole i sprawom o\u015bwiatowo \u2013 spo\u0142ecznym, zespo\u0142owi pedagogicznemu nauczycieli. Ich wysoka \u015bwiadomo\u015b\u0107 obywatelska, nieugi\u0119ta postawa w realizowaniu potrzeby i powszechno\u015bci o\u015bwiaty, jak r\u00f3wnie\u017c w\u0142a\u015bciwe rozumienie swej roki zawodowej, wyrobi\u0142y szkole sadowie\u0144skiej wysoki autorytet i podnios\u0142y jej warto\u015b\u0107 w oczach \u015brodowiska i w\u0142adz o\u015bwiatowych.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Z \u017calem tylko przypomnie\u0107 nale\u017cy, \u017ce by\u0142a to niestety jedyna w dawnej gminie licz\u0105cej 18 wsi zbiorcza szko\u0142a 7-klasowa.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u00f3wi\u0142o si\u0119 wprawdzie o tym, \u017ce szko\u0142y jednoklasowe, dwu, trzy i czteroklasowe tzn. o jednym, dw\u00f3ch, trzech lub czterech nauczycielach, daj\u0105 przez pomno\u017cenie lat ucz\u0119szczania do klas III i IV r\u00f3wnie\u017c \u015bwiadectwo z uko\u0144czenia szko\u0142y podstawowej, jednak w praktyce i \u017cyciu by\u0142o inaczej. Honorowane by\u0142y tylko \u015bwiadectwa z pe\u0142nych szk\u00f3\u0142 7-klasowych takich, jaka istnia\u0142a w\u00f3wczas w Sadownem, okre\u015blanych mianem szko\u0142y III stopnia. Szko\u0142y takie by\u0142y tylko przewa\u017cnie w miejscach siedzib gmin np. w Stoczku, Broku, Prostyni czy \u0141ochowie. To te\u017c \u015bwiatlejsi rodzice, rozumiej\u0105cy potrzeb\u0119 podstawowego wykszta\u0142cenia, posy\u0142ali swe zdolniejsze dzieci do szko\u0142y w Sadownem mimo, \u017ce kosztowa\u0142o to wiele trudu w pokonywaniu dalekich nieraz odleg\u0142o\u015bci od domu rodzinnego.<\/p>\n<div id=\"attachment_6514\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.16.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-6514\" class=\"wp-image-6514 size-medium\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.16-300x174.jpg\" alt=\"2014.10.06.16\" width=\"300\" height=\"174\" srcset=\"https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.16-300x174.jpg 300w, https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.16.jpg 800w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-6514\" class=\"wp-caption-text\">Dzieci z nauczycielami w strojach harcerskich przed Szko\u0142\u0105 Powszechn\u0105 w Sadownem. Rok 1936. (Foto: Kronika SP Sadowne, album: Uchwyci\u0107 wspomnienia. Odkrywamy dawne Sadowne, Gminny O\u015brodek Kultury w Sadownem, Sadowne 2014)<\/p><\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Opr\u00f3cz swej du\u017cej warto\u015bci pedagogicznej przedwojenna szko\u0142a sadowie\u0144ska i jej grono nauczycielskie aktywnie oddzia\u0142ywa\u0142y na \u00f3wczesne \u015brodowisko Sadownego i okolic. Duchowymi i czynnymi dzia\u0142aczami tego \u015brodowiska byli w\u0142a\u015bnie nauczyciele tej szko\u0142y. \u017badna praca spo\u0142eczna nie odbywa\u0142a si\u0119 bez udzia\u0142u nauczycieli. Oni w\u0142a\u015bnie nadawali ton i kierunek tej pracy na wszystkich jej spo\u0142ecznych odcinkach.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Du\u017cym osi\u0105gni\u0119ciem kierownika Rytla by\u0142o, \u017ce umia\u0142 on reprezentatywnie utrzymywa\u0107 autorytet nauczyciela w \u015brodowisku, co jeszcze w wi\u0119kszym stopniu wp\u0142ywa\u0142o dodatnio na opini\u0119 szko\u0142y promieniuj\u0105cej i \u015bwiec\u0105cej dobrym przyk\u0142adem.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bezinteresowna praca spo\u0142eczna tych nauczycieli w Kole M\u0142odzie\u017cy Wiejskiej \u201eWici\u201d, Ochotniczej Stra\u017cy Po\u017carnej, Kasie Stefczyka, przyszkolnych dru\u017cynach harcerskich \u017ce\u0144skiej i m\u0119skiej i wielu innych, kszta\u0142towa\u0142y dzi\u0119ki nim zdrowe oblicze moralne ludzi w nich pracuj\u0105cych dla dobra w\u0142asnego i \u015brodowiska.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ile\u017c wzrusze\u0144 i nietajonej rado\u015bci dawa\u0142y \u00f3wczesnej m\u0142odzie\u017cy Sadownego i okolic starannie i pieczo\u0142owicie przygotowane amatorskie przedstawienia Ko\u0142a M\u0142odzie\u017cy lub Ochotniczej Stra\u017cy Po\u017carnej. Uporczywa i aktywna praca re\u017cyserska Stanis\u0142awa Rytla, Stanis\u0142awa Iwaniuka, Wincentego Sapielaka i Stefana Kolatora wydawa\u0142a a\u017c nadto widoczne owoce.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Na scenie stra\u017cackiej remizy pr\u00f3bowali swych si\u0142 aktorskich cz\u0142onkowie korpusu OSP i Ko\u0142a M\u0142odzie\u017cy Wiejskiej. Niezapomniane kreacje aktorskie na wysokim poziomie tworzyli: J\u00f3zef Jakubowski, Jadwiga D\u0119bkowska, Janina Kotli\u0144ska, Edward i Jan Parysowie, Antoni Niegowski, Helena Krupa, Czes\u0142aw Kotli\u0144ski, Edward S\u00f3wka i wielu, wielu innych, dzi\u015b ju\u017c nie\u017cyj\u0105cych albo mieszkaj\u0105cych gdzie indziej.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Amatorskie spektakle teatralne kierowane przez tych nauczycieli, dawane na deskach remizy stra\u017cackiej, cieszy\u0142y si\u0119 du\u017c\u0105 frekwencj\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w nie tylko Sadownego, ale i okolic.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201eKarpackich g\u00f3rali\u201d \u2013 Korzeniowskiego, \u201eZag\u0142ob\u0119 swatem\u201d \u2013 Sienkiewicza, \u201eOp\u0119tanego B\u0142a\u017cka\u201d i wiele innych utwor\u00f3w scenicznych, odgrywanych przez ch\u0119tn\u0105 do tej pracy m\u0142odzie\u017c, ogl\u0105dali r\u00f3wnie\u017c mieszka\u0144cy W\u0119growa, Stoczka i Broku, bo r\u00f3wnie\u017c i tam dawano ciesz\u0105ce si\u0119 nies\u0142abn\u0105cym powodzeniem amatorskie przedstawienia.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d3wczesna m\u0142odzie\u017c Sadownego, kierowana dobrymi r\u0119koma nauczycieli, znajdowa\u0142a w tej pracy w\u0142a\u015bciwe zadowolenie, wy\u017cywa\u0142a si\u0119 w po\u017cytecznym kierunku, nie trwoni\u0105c cennego nieraz czasu w d\u0142ugie wieczory jesienno \u2013 zimowe. Daleka od uciech wynikaj\u0105cych z kieliszka m\u0142odzie\u017c ta stanowi\u0142a wz\u00f3r godny na\u015bladowania o wysokich walorach etyczno \u2013 moralnych.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Warto\u015bci wychowawcze tej pracy kulturalnej udziela\u0142y si\u0119 \u015brodowisku i stawia\u0142y wysoko autorytet nauczycieli du\u017cego dla nich szacunku i powa\u017cania.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nie mniejsze zas\u0142ugi dla spraw spo\u0142eczno \u2013 o\u015bwiatowych w regionie sadowie\u0144skim tego okresu oddali ofiarni i pracuj\u0105cy z po\u015bwi\u0119ceniem nauczyciele innych szk\u00f3\u0142 w rejonie: \u0141abno Kinga w Ziele\u0144cu, Roman Go\u0142aszewski w Ko\u0142odzi\u0105\u017cu, Maria Nowicka w Wilczog\u0119bach, Helena Jarosch w Krupi\u0144skiem, Kazimiera Malinowska w Sok\u00f3\u0142ce, Stanis\u0142aw Bole\u0144 w Morzyczynie i Bronis\u0142awa Rymsza w Bojewie. Mimo, \u017ce pracowali oni w szko\u0142ach ni\u017cej zorganizowanych, ich pionierska praca spo\u0142eczno \u2013 o\u015bwiatowa w tych wsiach przynios\u0142a wiele po\u017cytku tak szko\u0142om, jak i \u015brodowisku.<\/p>\n<div id=\"attachment_6515\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.17.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-6515\" class=\"wp-image-6515 size-medium\" src=\"http:\/\/www.info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.17-300x190.jpg\" alt=\"2014.10.06.17\" width=\"300\" height=\"190\" srcset=\"https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.17-300x190.jpg 300w, https:\/\/info.sadowne.pl\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/2014.10.06.17.jpg 808w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-6515\" class=\"wp-caption-text\">Czerwiec 1939 r. Ostatnie przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej zdj\u0119cie szkolne przedstawia klas\u0119 VII i grono pedagogiczne Szko\u0142y Powszechnej w Sadownem. U g\u00f3ry z lewej nauczyciel Antoni Miszczuk, od lewej siedz\u0105: Stefan Kolator, Stanis\u0142aw Iwaniuk, Maria Miszczukowa, prefekt ks. Boles\u0142aw Popowski, kierownik szko\u0142y Stanis\u0142aw Rytel, Stanis\u0142awa Rytel, Wincenty Sapielak, Klara Sapielakowa i Anna Iwaniukowa. (Foto: Kronika SP Sadowne, album: Uchwyci\u0107 wspomnienia. Odkrywamy dawne Sadowne, Gminny O\u015brodek Kultury w Sadownem, Sadowne 2014)<\/p><\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Du\u017ce zaanga\u017cowanie tych ludzi w spo\u0142ecznych pracach K\u00f3\u0142 M\u0142odzie\u017cy Wiejskiej, Ko\u0142ach Gospody\u0144 Wiejskich, Ochotniczych Stra\u017cach Po\u017carnych i innych organizacjach dzia\u0142aj\u0105cych w\u00f3wczas na wsi, dawa\u0142o du\u017ce korzy\u015bci ich cz\u0142onkom i satysfakcj\u0119 spo\u0142ecznikom z dobrze spe\u0142nionego obowi\u0105zku obywatelskiego.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pi\u0119\u0107 razy w ci\u0105gu roku szkolnego, zawsze w soboty zje\u017cd\u017ca\u0142o si\u0119 nauczycielstwo sadowie\u0144skiego rejonu szkolnego na nauczycielskie konferencje rejonowe z udzia\u0142em inspektora szkolnego do coraz to innej szko\u0142y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Konferencje te stawa\u0142y si\u0119 okazj\u0105 do ogl\u0105dania wzorowych lekcji, zapalonych nad nimi dyskusji, wymiany pogl\u0105d\u00f3w i zda\u0144 oraz towarzyskich spotka\u0144 pozostawiaj\u0105cych po sobie wiele wzrusze\u0144 i okazji do przyjemnie sp\u0119dzonego w\u015br\u00f3d nauczycielskiej braci czasu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Du\u017ce trudno\u015bci w realizacji swych cel\u00f3w zawodowych mia\u0142o nauczycielstwo z powodu braku odpowiednich budynk\u00f3w szkolnych. Z wyj\u0105tkiem Sadownego wszystkie szko\u0142y w rejonie mie\u015bci\u0142y si\u0119 w drewnianych, wynaj\u0119tych domach wiejskich\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Odr\u0119bnego om\u00f3wienia i wysokiej oceny za sw\u0105 pioniersk\u0105 prac\u0119 spo\u0142eczno \u2013 polityczno \u2013 o\u015bwiatow\u0105 wymaga posta\u0107 nauczyciela szko\u0142y wilczog\u0119bskiej w latach 1917 \u2013 1922, \u00f3wczesnego prezesa naszego zwi\u0105zkowego Ogniska, dzisiejszego marsza\u0142ka Sejmu PRL Czes\u0142awa WYCECHA.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u0179r\u00f3d\u0142o:\u00a0SADOWIE\u0143SKIE OBRAZY &#8211;\u00a0<\/strong>Zebrane wspomnienia z dawnego i bli\u017cszego \u017cycia Sadownego i okolic, Edward S\u00f3wka &#8211;\u00a0SADOWNE 1970<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Przemiany nast\u0105pi\u0105 po przybyciu do Sadownego kierownika Rytla, kt\u00f3ry, jak nikt dot\u0105d, przejmie si\u0119 losami szko\u0142y i poprowadzi j\u0105 ku wspania\u0142emu rozwojowi nie notowanemu w dotychczasowych dziejach szkolnictwa naszego regionu.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,841,31],"tags":[843,101,2288],"class_list":["post-6507","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-newsy","category-sadowienskie-obrazy","category-historia-gminy","tag-edward-sowka","tag-historia-gminy-sadowne","tag-sadowienskie-obrazy"],"views":4081,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6507","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6507"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6507\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6516,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6507\/revisions\/6516"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6507"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6507"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6507"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}