{"id":6564,"date":"2014-10-12T08:43:01","date_gmt":"2014-10-12T06:43:01","guid":{"rendered":"http:\/\/www.infosadowne.boo.pl\/?p=6564"},"modified":"2014-10-12T08:43:01","modified_gmt":"2014-10-12T06:43:01","slug":"oswiata-i-kultura-cz-v","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/info.sadowne.pl\/?p=6564","title":{"rendered":"O\u015aWIATA I KULTURA – cz. V"},"content":{"rendered":"

\"ES.\"1 wrze\u015bnia 1939 roku uczniowie wszystkich szk\u00f3\u0142 naszego regionu tak, jak i ca\u0142ej Polski, nie poszli do szko\u0142y.<\/strong><\/p>\n

By\u0142 to dla dziej\u00f3w polskiego szkolnictwa smutny dzie\u0144, w kt\u00f3rym nie rozbrzmia\u0142y gwarem dzieci\u0119cym sale szkolne. W oczekiwaniu na okrutne czasy, sta\u0142y wymar\u0142e, milcz\u0105ce i g\u0142uche. Najsmutniejszy w historii szko\u0142y polskiej wrzesie\u0144, nie otworzy\u0142 jak zawsze bram szkolnych dla roze\u015bmianej i radosnej polskiej dzieciarni, oczekuj\u0105cej wraz ze swymi rodzicami id\u0105cych dni straszliwej w skutkach okupacji.<\/p>\n

M\u015bciwy i okrutny okupant bez pardonu rozprawi\u0142 si\u0119 zaraz po wkroczeniu z dwudziestoletnim dorobkiem wielu szk\u00f3\u0142, niszcz\u0105c sprz\u0119t, pomoce naukowe i akta. W licznych przypadkach, jak np.: w Sadownem w dziele wojennego zniszczenia dopomaga\u0142y r\u00f3wnie\u017c miejscowe hieny ludzkie, \u017ceruj\u0105ce na okazji, \u0142upi\u0105c ze szko\u0142y wiele sprz\u0119tu i jej maj\u0105tku stanowi\u0105cego jak\u0105kolwiek przydatno\u015b\u0107 dla osobistych cel\u00f3w prywatnych. Wiele sprz\u0119tu szkolnego wywi\u00f3z\u0142 okupant z tej szko\u0142y samochodami do swych kwater rozrzuconych w r\u00f3\u017cnych miejscach. Opr\u00f3cz \u0142awek szkolnych jako sprz\u0119tu typowego nie zosta\u0142o prawie nic. Podobnie dzia\u0142o si\u0119 w innych szko\u0142ach naszego rejonu.<\/p>\n

W pa\u017adzierniku tego\u017c roku z nakazu niemieckiego komendanta polecono wszystkim kierownikom szk\u00f3\u0142 ich otwarcie i rozpocz\u0119cie nauki. W Sadownem funkcj\u0119 t\u0119 polecono wykonywa\u0107 miejscowemu nauczycielowi Stanis\u0142awowi Iwaniukowi. Dotychczasowy jej kierownik Stanis\u0142aw Rytel, pos\u0142uszny nakazowi chwili, opu\u015bci\u0142 na zawsze swoj\u0105 ukochan\u0105 szko\u0142\u0119, aby nigdy do niej nie powr\u00f3ci\u0107. Tropiony potem d\u0142ugo przez m\u015bciwych kolonist\u00f3w niemieckich z Sadolesia i P\u0142atkownicy musia\u0142 w obawie o swe \u017cycie kry\u0107 si\u0119, a potem opu\u015bci\u0142 nie tylko szko\u0142\u0119, ale i Sadowne.<\/p>\n

Tak jak ca\u0142e \u017cycie naszego \u015brodowiska, tak i szko\u0142y zosta\u0142y podporz\u0105dkowane okupacyjnej w\u0142adzy hitlerowskiej. Rzekoma troska okupanta o szkolnictwo, o czym g\u0142o\u015bno tr\u0105biono, by\u0142a tylko blichtrem, pod kt\u00f3rym kry\u0142y si\u0119: fa\u0142sz i zak\u0142amanie dyktowane nienawi\u015bci\u0105 do kultury polskiej, jak\u017ce wymownie potem okazywanej przez straszliwego okupanta.<\/p>\n

Dla pokazania \u015bwiatu swej rzekomej tolerancji w okupowanej Polsce, organizowano administracj\u0119 i otwierano szko\u0142y, w kt\u00f3rych wprowadzono nauk\u0119 j\u0119zyka niemieckiego. Podr\u0119cznik\u00f3w do nauki nie by\u0142o. Nie wolno by\u0142o r\u00f3wnie\u017c korzysta\u0107 z podr\u0119cznik\u00f3w dotychczasowych, w kt\u00f3rych przecie\u017c m\u00f3wi\u0142o si\u0119 o Polsce, jej historii i kulturze. Zezwolono na nauczanie j\u0119zyka polskiego, ale wyeliminowano histori\u0119 i geografi\u0119. Nauka tych dw\u00f3ch przedmiot\u00f3w by\u0142a niedozwolona, a za ich nauczanie grozi\u0142y represje granicz\u0105ce z utrat\u0105 \u017cycia. Zdaniem okupanta \u2013 wystarcza\u0142o by Polacy umieli co\u015b nieco\u015b czyta\u0107, podpisa\u0107 si\u0119 i troch\u0119 rachowa\u0107.<\/p>\n

Obowi\u0105zku szkolnego w\u0142adze okupacyjne nie potraktowa\u0142y jako przymusu. To te\u017c wiele dzieci znajdowa\u0142o si\u0119 poza szko\u0142\u0105 \u2013 r\u00f3s\u0142 powrotny analfabetyzm, o\u015bwiata traktowana by\u0142a jako co\u015b daleko rz\u0119dnego, wr\u0119cz niepotrzebnego i przeszkadzaj\u0105cego zaborczym celom okupacyjnym.<\/p>\n

W wielu budynkach szkolnych stacjonowa\u0142y wojska niemieckie, kt\u00f3rych dow\u00f3dcy nie przejmowali si\u0119 zbytnio regularno\u015bci\u0105 nauki w szko\u0142ach. Frekwencja spad\u0142a do stanu prawie krytycznego. Wszelkie perswazje nauczycieli nie odnosi\u0142y w tym przedmiocie \u017cadnego skutku. Istnia\u0142o wiele przypadk\u00f3w samowolnego przerywania nauki, brak by\u0142o poczucia odpowiedzialno\u015bci uczni\u00f3w za swe obowi\u0105zki. Rodzice, nie widz\u0105c systematyczno\u015bci w realizacji obowi\u0105zku szkolnego, przerywali sami ucz\u0119szczanie swych dzieci, organizuj\u0105c nauczanie prywatne i nieoficjalne, kt\u00f3re z czasem przerodzi\u0142o si\u0119 w nauczanie tajne.<\/p>\n

Regularno\u015b\u0107 nauki szkolnej bywa\u0142a cz\u0119sto zak\u0142\u00f3cana na skutek zajmowania pomieszcze\u0144 przez wojska niemieckie. Wzi\u0119\u0142o to sw\u00f3j pocz\u0105tek ju\u017c od wrze\u015bnia 1939 roku i trwa\u0142o np.: w Sadownem z ci\u0105g\u0142ymi przerwami przez ca\u0142\u0105 okupacj\u0119. Napastnik nie liczy\u0142 si\u0119 z niczym. Potrzeby wojskowe by\u0142y wa\u017cniejsze i pilniejsze ni\u017c sprawa nauki dzieci polskich. Je\u015bli dodamy, \u017ce pomieszczenia szkolne zajmowane by\u0142y nawet na stajnie dla koni niemieckich (Sadowne: wrzesie\u0144, pa\u017adziernik 1939), to b\u0119dzie to wystarczaj\u0105cy dow\u00f3d na brutalizm hitlerowski w stosunku do podbitego narodu.<\/p>\n

Szko\u0142a w Sadownem nara\u017cona by\u0142a na ci\u0105g\u0142e w\u0119dr\u00f3wki, je\u015bli podczas eksmisji mo\u017cna by\u0142o znale\u017a\u0107 dla niej pomieszczenie i przerywa\u0142a zaj\u0119cia je\u015bli pomieszczenia tego, bior\u0105c pod uwag\u0119 spalenie Sadownego, zupe\u0142nie najcz\u0119\u015bciej brak\u0142o. W budynku tej szko\u0142y w wi\u0119kszo\u015bci przebywali Niemcy. Praca szko\u0142y odbywa\u0142a si\u0119 tu raczej przypadkowo. Po chwilowym zlokalizowaniu si\u0119 w niej w ka\u017cdej chwili trzeba by\u0142o by\u0107 przygotowanym do opuszczenia budynku, szukania nowych pomieszcze\u0144 lub ca\u0142kowitego przerwania nauki. Opr\u00f3cz s\u0142u\u017cenia celom wojskowym, budynek ten ze wzgl\u0119du na sw\u0105 obj\u0119to\u015b\u0107 dwukrotnie spe\u0142nia\u0142 rol\u0119 szpitala. Pierwszy raz w czerwcu 1941 roku podczas napa\u015bci Hitlera na Zwi\u0105zek Radziecki, kiedy urz\u0105dzili w nim Niemcy \u201eFeldlazarett\u201d i zwozili do niego rannych z frontu \u017co\u0142nierzy swoich i radzieckich, i drugi raz na okres ponad 6-ciu miesi\u0119cy w roku 1942, w tragicznych dla naszego regionu dniach epidemii tyfusu plamistego, podczas kt\u00f3rej szko\u0142\u0119 zamieniono na szpital zaka\u017any. W tym r\u00f3wnie\u017c czasie, w celu zapobie\u017cenia rozprzestrzeniania si\u0119 epidemii, nauka zosta\u0142a przerwana we wszystkich szko\u0142ach rejonu. Wznowiono j\u0105 dopiero jesieni\u0105 tego\u017c roku po zupe\u0142nym wyga\u015bni\u0119ciu zarazy i przeprowadzeniu specjalnej dezynfekcji pomieszcze\u0144 szkolnych.<\/p>\n

Stycze\u0144 i luty 1943 roku to jedne z najbardziej przykrych miesi\u0119cy okupacyjnych, w kt\u00f3rych mury sadowie\u0144skiej szko\u0142y mie\u015bci\u0142y hitlerowsk\u0105 karn\u0105 ekspedycj\u0119 sprowadzon\u0105 na nasz teren dla wyt\u0119pienia kryj\u0105cej si\u0119 w lasach ludno\u015bci \u017cydowskiej i \u201epolnische banditen\u201d, jak mawia\u0142 \u00f3wczesny kreishauptmann Grammss.<\/p>\n

Szko\u0142a ta sta\u0142a si\u0119 wtedy \u015bwiadkiem krwawych mord\u00f3w wykonywanych tu na wy\u0142apywanych w okolicy \u017byd\u00f3w i Polak\u00f3w. Dniem i noc\u0105, przez okres prawie o\u015bmiu tygodni, rozlega\u0142y si\u0119 wystrza\u0142y hitlerowskich egzekucji. Tragizmem nieszcz\u0119snych los\u00f3w ludzkich i straszliw\u0105 groz\u0105 sytuacji wype\u0142nia\u0142y si\u0119 w\u00f3wczas mury tej szko\u0142y, w kt\u00f3rej zamiast gwaru dzieci\u0119cego na pauzach i lekcyjnej ciszy wype\u0142nionej prac\u0105 uczniowskich mr\u00f3wek \u2013 szala\u0142 terror i otwarty, zalegalizowany przez Hitlera bandytyzm che\u0142pi\u0105cy si\u0119 teuto\u0144sk\u0105 przewag\u0105 nad bezbronnymi lud\u017ami. Wielu z tych nieszcz\u0119\u015bnik\u00f3w zosta\u0142o w murach tej szko\u0142y podczas okrutnych bada\u0144 zakatowanych na \u015bmier\u0107 bez jakiejkolwiek winy, bez powodu, za nic.<\/p>\n

W tym okrutnym czasie sadowie\u0144ska szko\u0142a sta\u0142a si\u0119 dla naszego regionu symbolem i gehenn\u0105 cierpie\u0144 i katuszy, jakich nie notowa\u0142y dotychczasowe dzieje. Jest to miejsce obficie u\u015bwi\u0119cone niewinnie przelan\u0105 krwi\u0105 polsk\u0105, kt\u00f3re ze wzgl\u0119du na cze\u015b\u0107 i chwa\u0142\u0119 dla tych ofiar nale\u017ca\u0142oby naznaczy\u0107 wiecznotrwa\u0142ym pomnikiem lub tablic\u0105, \u015bwiadcz\u0105c\u0105 o ofierze ludzkiego nieszcz\u0119\u015bcia i bestialstwie ludzi wobec ludzi.<\/p>\n

Mimo terroru i przemocy zadawanej bez przerwy przez zachodnich \u201ekulturtreger\u00f3w\u201d nauczycielstwo naszego regionu nie upada\u0142o na duchu i nie poddawa\u0142o si\u0119 biernie przemocy i terrorowi zaborcy. Opr\u00f3cz wyznaczonych przez okupanta przedmiot\u00f3w do nauczania, uczono w najwi\u0119kszej tajemnicy r\u00f3wnie\u017c przedmiot\u00f3w zakazanych. W pierwszym rz\u0119dzie historia, potem geografia, literatura polska i nauka o wybitnych przedstawicielach kultury i przesz\u0142o\u015bci polskiej, stanowi\u0142y przedmioty nieoficjalne prowadzone, b\u0105d\u017a ukradkiem w postaci wstawek lekcyjnych, b\u0105d\u017a te\u017c z du\u017c\u0105 ostro\u017cno\u015bci\u0105 na zaj\u0119ciach pozaszkolnych w domach nauczycieli.<\/p>\n

Tak\u0105 patriotyczn\u0105 robot\u0119, bez nakazu organizacyjnego, w poczuciu polskiego obowi\u0105zku obywatelskiego prowadzili: w Sadownem \u2013 Stanis\u0142aw Iwaniuk, Wincenty Sapielak i Stefan Kolator, w Ko\u0142odzi\u0105\u017cu \u2013 Roman Go\u0142aszewski, w Wilczog\u0119bach \u2013 Maria Nowicka, w Morzyczynie \u2013 Stanis\u0142aw Bole\u0144, w Ziele\u0144cu \u2013 Kinga \u0141ubno i w Sadolesiu \u2013 Edward S\u00f3wka.<\/p>\n

Wiele po\u017cytku w dziele utrzymywania patriotyzmu i wychowywania w nim m\u0142odych, dorastaj\u0105cych w atmosferze okupacyjnej Polak\u00f3w da\u0142a ta praca, prowadzona za wiedz\u0105 zaufanych i prawych rodzic\u00f3w, przy udziale nale\u017cycie rozumiej\u0105cej te sprawy m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n

Obowi\u0105zuj\u0105cym podr\u0119cznikiem do nauki j\u0119zyka polskiego by\u0142a wydawana w dalekim Krakowie, stolicy tzw. Generalnej Guberni, czasopismo pn. \u201eSTER\u201d. Pisemko to, wydawane i redagowane przez bardzo kiepskich znawc\u00f3w j\u0119zyka polskiego, mia\u0142o s\u0142u\u017cy\u0107 do nauki wszystkim klasom \u00f3wczesnej szko\u0142y. Dla zachowania pozor\u00f3w dzieci prenumerowa\u0142y t\u0119 gadzin\u00f3wk\u0119, milcz\u0105c\u0105 grobowo w sprawach polskich i Polsce w og\u00f3le, a prawdziw\u0105 wiedz\u0119, potrzebn\u0105 dziecku polskiemu, czerpa\u0142y z przemycanych ukradkiem podr\u0119cznik\u00f3w przedwojennych, zdobywanych w\u0142asnym przemys\u0142em. Tajne lekcje historii, geografii i prawdziwie polskiego j\u0119zyka, budzi\u0142y w\u015br\u00f3d uczni\u00f3w tajemne uczucia i pog\u0142\u0119bia\u0142y rzeteln\u0105 wiedz\u0119 o kraju rodzinnym, o pogwa\u0142conej i um\u0119czonej przez naje\u017ad\u017ac\u0119 Ojczy\u017anie.<\/p>\n

M\u0142odzie\u017c ko\u0144cz\u0105ca klas\u0119 si\u00f3dm\u0105 nie pozostawiona by\u0142a w naszym rejonie bez opieki i kierunku. Ch\u0119tni do dalszej nauki trafiali w r\u0119ce powo\u0142anych do tego opiekun\u00f3w \u2013 nauczycieli, kt\u00f3rzy poprzez kontakt z \u00f3wczesnymi tajnymi w\u0142adzami o\u015bwiatowymi, za po\u015brednictwem kierownika szko\u0142y sadowie\u0144skiej Stanis\u0142awa Iwaniuka, prowadzili w Sadownem nielegalne gimnazjum, zwane prze jego uczestnik\u00f3w \u201etajnymi kompletami\u201d.<\/p>\n

Na wyk\u0142ady przyje\u017cd\u017cali dwaj studenci Uniwersytetu Warszawskiego Wr\u00f3blewski i Will, r\u00f3wnie\u017c opr\u00f3cz nich uczyli: Stanis\u0142aw Iwaniuk, Wincenty Sapielak, Stefan Kolator i Stanis\u0142aw Bole\u0144. Z uwagi na bezpiecze\u0144stwo nauka odbywa\u0142a si\u0119 w coraz to innym miejscu \u2013 nale\u017ca\u0142o zachowa\u0107 jak najwi\u0119ksz\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107, poniewa\u017c tego rodzaju robota nara\u017ca\u0142a zar\u00f3wno nauczycieli, jak i uczni\u00f3w na przykre konsekwencje ze strony okupanta. Za tego rodzaju dzia\u0142alno\u015b\u0107 grozi\u0142o wi\u0119zienie, ob\u00f3z koncentracyjny, a nawet \u015bmier\u0107.<\/p>\n

Najcz\u0119\u015bciej do tych cel\u00f3w wykorzystywano domy nauczycieli: W. Sapielaka, St. Iwaniuka w Sadownem i St. Bolenia w Morzyczynie, le\u015bniczego Kazimierza Zabokrzyckiego i rolnika Antoniego Krysiaka w Sadownem. W okresie sprzyjaj\u0105cej pogody wiele lekcji dobywa\u0142o si\u0119 na \u0142onie natury \u2013 w pobliskim lesie lub w Morzyczynie nad jeziorami. W wypadku przebywania w Sadownem Niemc\u00f3w, kryto si\u0119 w stodo\u0142ach lub kontynuowano wyk\u0142ady podczas wycieczek w pole lub do lasu, najcz\u0119\u015bciej w Jeglu.<\/p>\n

By\u0142a to bardzo trudna praca i wymaga\u0142a od obu stron nadzwyczajnej ostro\u017cno\u015bci, doskona\u0142ego zakonspirowania, jak r\u00f3wnie\u017c wielkiego po\u015bwi\u0119cenia i powa\u017cnego traktowania sprawy. Materia\u0142 naukowy realizowany by\u0142 wed\u0142ug przedwojennych program\u00f3w nauczania z zastosowaniem powa\u017cnych skr\u00f3ce\u0144 dla gruntowniejszego i szybszego jego opanowania.<\/p>\n

M\u0142odzie\u017c ucz\u0119szczaj\u0105ca na te komplety traktowa\u0142a spraw\u0119 powa\u017cnie i dok\u0142ada\u0142a wszelkich stara\u0144 aby wyniki jej pracy by\u0142y jak najwi\u0119ksze. By\u0142a to dla tej m\u0142odzie\u017cy jedyna okazja do zdobycia wiedzy, poniewa\u017c szko\u0142y \u015brednie podczas okupacji nie istnia\u0142y. Okupant ograniczy\u0142 zakres wiedzy dla Polak\u00f3w tylko w oparciu o szko\u0142\u0119 podstawow\u0105, kt\u00f3ra jego zdaniem by\u0142a ca\u0142kowicie wystarczaj\u0105ca dla podbitego narodu.<\/p>\n

Ekspansyjne zamierzenie Niemiec hitlerowskich w stosunku do narodu polskiego ju\u017c od pierwszych dni zaboru ziem polskich by\u0142y wiadome i nie budzi\u0142y w\u0105tpliwo\u015bci. Wiadomym by\u0142o, \u017ce ukartowanym z g\u00f3ry planem jest wyniszczenie biologiczne narodu polskiego dla stworzenia narodowi niemieckiemu \u201eLebensraumu\u201d tj. szerokiej przestrzeni \u017cyciowej. Podbity nar\u00f3d polski mia\u0142 stanowi\u0107 tylko fizyczn\u0105 si\u0142\u0119 robocz\u0105, potrzebn\u0105 do realizacji tych plan\u00f3w. Wed\u0142ug tych zamierze\u0144 mia\u0142 ulec ca\u0142kowitemu wyniszczeniu polski element najbardziej u\u015bwiadomiony politycznie i spo\u0142ecznie o najbardziej wyrobionej \u015bwiadomo\u015bci narodowej.<\/p>\n

Podstawowym za\u0142o\u017ceniem biologicznego wyniszczenia elementu polskiego by\u0142o wyniszczenie inteligencji polskiej oraz uniemo\u017cliwienie jej odradzania si\u0119. Temu w\u0142a\u015bnie celowi mia\u0142a s\u0142u\u017cy\u0107 okupacyjna polityka w dziedzinie o\u015bwiaty i kultury.<\/p>\n

Organizacja szkolnictwa, jego programy nauczania sprowadza\u0142y si\u0119 tylko do przygotowania Polak\u00f3w do wykonywania najci\u0119\u017cszej pracy fizycznej, a za\u0142o\u017cenia wychowawcze tego szkolnictwa – do wychowania bezwolnych, potulnych i pos\u0142usznych robot\u00f3w w spe\u0142nianiu woli \u201enarodu pan\u00f3w\u201d.<\/p>\n

Zdecydowanym oporem Polak\u00f3w na te haniebne zamierzenia by\u0142a potajemnie organizowana akcja tajnego nauczania, kt\u00f3ra ze wszystkich akcji prowadzonych w czasie okupacji by\u0142a najbardziej samorzutnym przejawem solidarno\u015bci i poczucia odr\u0119bno\u015bci narodowej wykazuj\u0105cym przywi\u0105zanie do kultury rodzimej i jej wielkich tradycji historycznych i narodowych.<\/p>\n

Tymczasem hitleryzm bity bez lito\u015bci na wszystkich frontach \u015bwiata kona\u0142 w agonii strachu i zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 szybko widma cho\u0107 powolnej, ale ca\u0142kowitej zag\u0142ady. Po 5-letniej niewoli okupacyjnej 22 sierpnia 1944 roku przysz\u0142a do Sadownego upragniona wolno\u015b\u0107!<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:\u00a0SADOWIE\u0143SKIE OBRAZY –\u00a0<\/strong>Zebrane wspomnienia z dawnego i bli\u017cszego \u017cycia Sadownego i okolic, Edward S\u00f3wka –\u00a0SADOWNE 1970<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1 wrze\u015bnia 1939 roku uczniowie wszystkich szk\u00f3\u0142 naszego regionu tak, jak i ca\u0142ej Polski, nie poszli do szko\u0142y.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,841,31],"tags":[843,101,2288],"class_list":["post-6564","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-newsy","category-sadowienskie-obrazy","category-historia-gminy","tag-edward-sowka","tag-historia-gminy-sadowne","tag-sadowienskie-obrazy"],"views":2653,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6564","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6564"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6564\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6565,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6564\/revisions\/6565"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6564"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6564"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6564"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}