{"id":6789,"date":"2014-11-04T16:22:14","date_gmt":"2014-11-04T15:22:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.infosadowne.boo.pl\/?p=6789"},"modified":"2014-11-04T16:24:54","modified_gmt":"2014-11-04T15:24:54","slug":"odkrywanie-boleslawa-szabelskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/info.sadowne.pl\/?p=6789","title":{"rendered":"Odkrywanie Boles\u0142awa Szabelskiego"},"content":{"rendered":"

\"dzialam\"Wszystkich \u015bwi\u0119tych to \u015bwi\u0119to pami\u0119ci o tych kt\u00f3rzy odeszli. Jest to czas refleksji\u00a0 i wdzi\u0119czno\u015bci dla naszych przodk\u00f3w. <\/strong><\/p>\n

\"2014.11.04.2\"<\/a>Jest to r\u00f3wnie\u017c okazja do wspomnienia Boles\u0142awa Szabelskiego –\u00a0 wybitnego kompozytora zwi\u0105zanego z Sadownem.\u00a0<\/strong>Koncert muzyki Boles\u0142awa Szabelskiego, kt\u00f3ry mieli\u015bmy okazj\u0119 wys\u0142ucha\u0107 w czerwcu 2014 r. w ko\u015bciele parafialnym oraz referat Bartosza Wieli\u0144skiego, wyg\u0142oszony podczas sesji popularno – naukowej we wrze\u015bniu 2014 by\u0142y okazj\u0105 do wyra\u017cenia naszej \u2013mieszka\u0144c\u00f3w Sadownego- wdzi\u0119czno\u015bci i pami\u0119ci. Obydwa wydarzenia prze\u017cywali\u015bmy w zwi\u0105zku z 500-leciem Sadownego, zorganizowane by\u0142y z inicjatywy Stowarzyszenia Dzia\u0142am.<\/strong><\/p>\n

Odkrywanie Boles\u0142awa Szabelskiego<\/strong><\/em><\/p>\n

Wspomnie\u0144 z nim zwi\u0105zanych nie mam \u017cadnych. Gdy zmar\u0142 w 1979 r. mia\u0142em zaledwie rok. Babcia opowiada\u0142a, \u017ce mieli\u015bmy ze sob\u0105 ca\u0142kiem dobry kontakt. Przywozi\u0142 w\u00f3zek ze mn\u0105 pod swoje pianino Steinwaya i gra\u0142, a ja przestawa\u0142em p\u0142aka\u0107. Jako nastolatek, gdy odkry\u0142em \u015bwiat muzyki klasycznej, rozpocz\u0105\u0142em trwaj\u0105c\u0105 do dzi\u015b podr\u00f3\u017c w \u015bwiat symfonii, sonat i koncert\u00f3w, zastanawia\u0142em si\u0119 jak rozmawia\u0142bym o muzyce z dziadkiem. Z opowie\u015bci wiem, \u017ce jego wyk\u0142ady na temat teorii muzyki by\u0142y specyficznie tre\u015bciwe. – Fuga to jest fuga – oznajmi\u0142 raz swoim studentom, uznaj\u0105c, \u017ce taka charakterystyka formy wystarczy. Jan Wincent Hawel, jeden z jego uczni\u00f3w, p\u00f3\u017aniejszy kompozytor i wyk\u0142adowca Akademii Muzycznej w Katowicach, opowiada\u0142 mi, \u017ce potrafi\u0142 przesiedzie\u0107 z nim przy herbacie\u00a0 w milczeniu ca\u0142\u0105 godzin\u0119. A potem m\u00f3j dziadek m\u00f3wi\u0142: – Przyjd\u017a za tydzie\u0144, to sobie znowu pogadamy.<\/p>\n

Na uczelni – do lat 90-tych nosi\u0142a nazw\u0119 Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szko\u0142y Muzycznej – z racji jego ma\u0142om\u00f3wno\u015bci m\u00f3wiono o nim „rejent Milczek”. By\u0142 cz\u0142owiekiem zanurzonym w \u015bwiecie d\u017awi\u0119k\u00f3w, to co by\u0142o na zewn\u0105trz niewiele go interesowa\u0142o. Pieni\u0105dze, s\u0142awa, prasowe i telewizyjne wywiady – to zupe\u0142nie nie by\u0142a jego bajka. A\u017c trudno w to uwierzy\u0107, patrz\u0105c na dzisiejsze znane osobisto\u015bci ze \u015bwiata nawet wysokiej kultury, kt\u00f3re przed kamerami wypowiadaj\u0105 si\u0119 na wszystkie tematy. Nie, medialno\u015b\u0107 nie by\u0142aby w jego stylu. By\u0142 niewiarygodnie skromnym cz\u0142owiekiem.<\/p>\n

Je\u015bli chodzi o muzyk\u0119 by\u0142 zreszt\u0105 rygorystyczny. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce je\u015bli kto\u015b nie chce by\u0107 wirtuozem, nie b\u0119dzie gotowy odda\u0107 si\u0119 muzyce bez reszty, nie powinien jej nawet pr\u00f3bowa\u0107. Powinien od razu poszuka\u0107 sobie innego zaj\u0119cia. Nie znosi\u0142 przy tym kultury masowej. Z opowie\u015bci wiem, \u017ce na nazwisko Maryli Rodowicz reagowa\u0142 alergicznie. Protestowa\u0142 te\u017c, gdy na katowickiej uczelni, kt\u00f3r\u0105 wszak w latach 20 zak\u0142ada\u0142, powsta\u0142 wydzia\u0142 muzyki rozrywkowej.<\/p>\n

Jak wygl\u0105da\u0142yby moje rozmowy z moim dziadkiem Boles\u0142awem Szabelskim? Czy dyskutowaliby\u015bmy o Beethovenie, o tym czy by\u0142 geniuszem, czy komponowa\u0142 pod publiczno\u015b\u0107? O Strawi\u0144skim, Szymanowskim, Webernie? Czy\u00a0 podsuwa\u0142by mi utwory nowych kompozytor\u00f3w, pomaga\u0142 wyrobi\u0107 muzyczny gust? Czy otwarcie rozmawialiby\u015bmy\u00a0 o naszych muzycznych wra\u017cliwo\u015bciach? O tym co nas porusza, kr\u0119ci ? A mo\u017ce po prostu siedzieliby\u015bmy przy czarnym Steinwayu, pili herbat\u0119 i milczeli? Na te pytanie nigdy nie poznam odpowiedzi.<\/p>\n

Sadowne, w czasach gdy by\u0142em dzieckiem, czyli w okresie schy\u0142ku PRL, by\u0142o dla mnie jak\u0105\u015b utracon\u0105 Arkadi\u0105. O tej miejscowo\u015bci, o rodzinnym domu Szabelskiego, o pi\u0119knym sadowie\u0144skim ko\u015bciele pw. Jana Chrzciciela, okolicznej przyrodzie opowiada\u0142a babcia i mama. Rodzina mojego dziadka przenios\u0142a si\u0119 tam z odleg\u0142ego o 120 km Radory\u017ca, gdzie Boles\u0142aw Szabelski w 1896 r. przyszed\u0142 na \u015bwiat. M\u00f3j pradziadek Franciszek Szabelski zosta\u0142 w tamtejszym ko\u015bciele organist\u0105. Dwaj z jego czterech syn\u00f3w: Boles\u0142aw i J\u00f3zef mieli p\u00f3j\u015b\u0107 podobn\u0105 drog\u0105, Dionizy zosta\u0142 muzykiem. M\u00f3j dziadek uczy\u0142 si\u0119 gry od swojego ojca. A gdy mia\u0142\u00a0 12 lat rodzina wys\u0142a\u0142a go na stancj\u0119 do Warszawy, by uczy\u0142 si\u0119 zawodu w tamtejszej Szkole Organist\u00f3w przy Warszawskim Towarzystwie Muzycznym. \u00a0Jak pisze w biografii Boles\u0142awa Szabelskiego znany \u015bl\u0105ski muzykolog i zarazem bliski wsp\u00f3\u0142pracownik mojego dziadka, prof. Leon Markiewicz, uko\u0144czy\u0142 je z najlepszym wynikiem. Potem nad jego edukacj\u0105 czuwa\u0142 s\u0142ynny w\u00f3wczas kompozytor i organista Mieczys\u0142aw Surzy\u0144ski, nazywany „polskim Bachem” poniewa\u017c komponowa\u0142 utwory oparte o tradycyjne polskie pie\u015bni ko\u015bcielne. A potem wybuch\u0142a pierwsza wojna \u015bwiatowa.<\/p>\n

W 1916 r. Szabelski ewakuowa\u0142 si\u0119 do Kijowa. W jego \u017cyciorysie pojawiaj\u0105 si\u0119 znaki zapytania.<\/p>\n

Prof. Markiewicz na podstawie zachowanych dokument\u00f3w podaje, \u017ce m\u00f3j dziadek dzia\u0142a\u0142 w Polskiej Organizacji Wojskowej, uko\u0144czy\u0142 kurs nauczycielski Polskiej Macierzy Szkolnej. Do Polski wr\u00f3ci\u0142 zaraz po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci, osiad\u0142 w P\u0142ocku, gdzie pracowa\u0142 jako organista w tamtejszej katedrze. Ale d\u0142ugo w tym nadwi\u015bla\u0144skim mie\u015bcie nie zabawi\u0142. Pod koniec 1918 r. zaci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 do polskiego wojska. Wed\u0142ug prof. Markiewicza by\u0142 cz\u0142onkiem orkiestry wojskowej przy 3 wile\u0144skim pu\u0142ku artylerii. Tak\u0105, bezpieczn\u0105 dla niego wersj\u0119 Szabelski powtarza\u0142 w czasach PRL. Ale z rodzinnych przekaz\u00f3w wiem, \u017ce dziadek pod koniec \u017cycia opowiada\u0142, \u017ce w wojnie polsko-bolszewickiej bra\u0142 udzia\u0142 nie jako wojskowy muzyk, ale z broni\u0105 w r\u0119ku. To, \u017ce w czasach komunistycznej Polski ten fakt zataja\u0142, w og\u00f3le mnie nie dziwi.<\/p>\n

Szabelski do polityki zawsze trzyma\u0142 dystans. Ju\u017c po wojnie zapisa\u0142 si\u0119 do Stronnictwa Demokratycznego, satelickiego ugrupowania partii komunistycznej. Zrobi\u0142 to nie z przekona\u0144. Otoczenie oczekiwa\u0142o \u017ce „si\u0119 gdzie\u015b zapisze”, \u017ce przyjmie „jak\u0105\u015b legitymacj\u0119”. By nie zosta\u0107 cz\u0142onkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej wybra\u0142 SD. To by\u0142o mniejsze z\u0142o.<\/p>\n

W \u017cyciorysie Szabelskiego jest te\u017c inny kombatancki w\u0105tek. W 1921 r., ju\u017c po demobilizacji, uda\u0142 si\u0119 na G\u00f3rny \u015al\u0105sk, kt\u00f3ry przygotowywa\u0142 si\u0119 do plebiscytu maj\u0105cego zadecydowa\u0107 o przynale\u017cno\u015bci regionu do Polski. Szabelski organizowa\u0142 ch\u00f3ry, kt\u00f3re prowadzi\u0142y agitacj\u0119 za Polsk\u0105. Prof. Markiewicz zaznacza, \u017ce jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 odnotowa\u0142a przeciwna, niemiecka strona, a Szabelski zosta\u0142 obrzucony b\u0142otem przez ukazuj\u0105ce si\u0119 na \u015al\u0105sku niemieckie gazety. Co robi\u0142 podczas II i III powstania \u015bl\u0105skiego? Czy walczy\u0142? Tego nie wiem.<\/p>\n

Gdy sytuacja Polski si\u0119 ustabilizowa\u0142a Szabelski m\u00f3g\u0142 wr\u00f3ci\u0107 do Warszawy i zaj\u0105\u0107 sie muzyk\u0105. Zarabia\u0142 graj\u0105c w ko\u015bciele p.w. \u015bw. Karola Boromeusza na warszawskich Starych Pow\u0105zkach. Jako muzyk rozwija\u0142 si\u0119 dalej pod opiek\u0105 Surzy\u0144skiego, a tak\u017ce Romana Statkowskiego, znanego w\u00f3wczas kompozytora, pedagoga Konserwatorium Warszawskiego. Po jego \u015bmierci w 1925 r. Szabelski znajduje innego nauczyciela – Karola Szymanowskiego. Praca pod okiem 43-letniego s\u0142ynnego tw\u00f3rcy o tak wielkim dorobku, nie mia\u0142a charakteru cyklicznego. Szabelski spotka\u0142 si\u0119 z nim ledwie kilka razy. Znowu, nie wiemy o czym muzycy rozmawiali. Zachowa\u0142a si\u0119 jedynie relacja, \u017ce Szymanowski uzna\u0142 mojego dziadka za \u201ezdolnego kompozytora\u201d. Widzia\u0142 przed nim przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n

Te kilka spotka\u0144 wystarczy\u0142o, by ukszta\u0142towa\u0107\u00a0 mojego dziadka jako tw\u00f3rc\u0119. Szymanowski musia\u0142 te\u017c Szabelskiego ceni\u0107, skoro w 1929 r. rekomendowa\u0142 go za\u0142o\u017cycielom Konserwatorium w Katowicach jako pedagoga gry na organach. Szabelski przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 na G\u00f3rny \u015al\u0105sk, z kt\u00f3rym pozosta\u0142 zwi\u0105zany do ko\u0144ca \u017cycia.<\/p>\n

Gdy 13 maja 1934 r. Szymanowski przyby\u0142 do Katowic, na wykonanie jego genialnego dzie\u0142a „Stabat Mater”, Szabelski by\u0142 jednym z pierwszych go\u015bci, kt\u00f3rzy witali go w ekskluzywnym hotelu „Monopol”. Kilka lat p\u00f3\u017aniej wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce znajomo\u015b\u0107 mistrza i ucznia od\u017cyje na nowo, bo Szymanowski, kt\u00f3ry walcz\u0105c z gru\u017alic\u0105 nie m\u00f3g\u0142 komponowa\u0107 i by\u0142 zmuszony szuka\u0107 posady daj\u0105cej sta\u0142y doch\u00f3d, zdecydowa\u0142 si\u0119 przyj\u0105\u0107 ofert\u0119 katowickiego Konserwatorium i zosta\u0107 tam wyk\u0142adowc\u0105 kompozycji. Planu nie uda\u0142o si\u0119 jednak zrealizowa\u0107, bo Szymanowski w marcu 1927 r. przegra\u0142 walk\u0119 z chorob\u0105. Szabelski z delegacj\u0105 uczelni bra\u0142 udzia\u0142 w wielkich uroczysto\u015bciach pogrzebowych.<\/p>\n

We wrze\u015bniu 1939 r. Szabelski nie czeka\u0142, a\u017c do Katowic wkrocz\u0105 Niemcy. Drugiego dnia wojny na piechot\u0119 z walizkami, w kt\u00f3rych ukryte by\u0142o archiwum konserwatorium przeszed\u0142 z Katowic do oddalonego o prawie 10 km Janowa, gdzie wsiad\u0142 do jad\u0105cego na wsch\u00f3d poci\u0105gu. Jak si\u0119 potem okaza\u0142o, by\u0142 to ostatni poci\u0105g , kt\u00f3ry odjecha\u0142 z tej stacji. Gdyby Szabelski zdecydowa\u0142 si\u0119 zosta\u0107, dwa dni p\u00f3\u017aniej, gdy Wehrmacht przy pomocy boj\u00f3wek tzw. Freikorpsu zaj\u0105\u0142 miasto, wywleczono by go\u00a0 z domu i\u00a0 jako „polskiego inteligenta” rozstrzelano w podw\u00f3rzu jednej z kamienic stoj\u0105cych przy rynku. 4 wrze\u015bnia 1939 r. taki los spotka\u0142 kilkaset os\u00f3b.<\/p>\n

Szabelskiemu uda\u0142o si\u0119 jednak\u00a0 dotrze\u0107 w rodzinne strony. W Sadownem dzia\u0142a\u0142 w konspiracji, przez jaki\u015b czas ukrywa\u0142 sie przed Niemcami u krewnego w Jadowie. Kto\u015b ostrzeg\u0142 go bowiem, \u017ce zainteresowa\u0142o si\u0119 nim Gestapo. Prof. Markiewicz podaje, \u017ce by\u0142 cz\u0142onkiem AK, nosi\u0142 pseudonim Chmiel. Zajmowa\u0142 si\u0119\u00a0 jednak g\u0142\u00f3wnie fa\u0142szowaniem dokument\u00f3w, w konspiracji uczy\u0142 m\u0142odzie\u017c muzyki . Czy to ca\u0142a prawda o udziale mojego dziadka w konspiracji. Tu znowu musz\u0119 postawi\u0107 znak zapytania.<\/p>\n

Gdy wojna si\u0119 sko\u0144czy\u0142a Szabelski wr\u00f3ci\u0142 do Katowic, odbudowywa\u0107 konserwatorium. Na szcz\u0119\u015bcie jego pi\u0119kny neogotycki gmach (w czasach pruskich mie\u015bci\u0142a si\u0119 w nim szko\u0142a budowlana) ocala\u0142. Do tego razem z bratem otworzy\u0142 prywatn\u0105 szko\u0142\u0119 umuzykalniaj\u0105c\u0105. Interes kr\u0119ci\u0142 si\u0119 dobrze, dop\u00f3ki w 1950 r. komunistyczne w\u0142adze nie na\u0142o\u017cy\u0142y na nich tzw. domiaru podatkowego. Szabelski musia\u0142 szko\u0142\u0119 zamkn\u0105\u0107.<\/p>\n

W Konserwatorium, przemianowanym na Pa\u0144stwow\u0105 Wy\u017csz\u0105 Szko\u0142\u0119 Muzyczn\u0105 sta\u0142 si\u0119 jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych postaci. Nie wyk\u0142ada\u0142 jedynie gry na organach, uczy\u0142 te\u017c kompozycji, co p\u00f3\u017aniej zreszt\u0105 sta\u0142o si\u0119 jego g\u0142\u00f3wnym zaj\u0119ciem. Razem z prof. Boles\u0142awem Woytowiczem powo\u0142a\u0142 do \u017cycia \u015bl\u0105sk\u0105 szko\u0142\u0119 kompozytor\u00f3w. Jej najwybitniejszym przedstawicielem jest zmar\u0142y niedawno Henryk Miko\u0142aj G\u00f3recki.<\/p>\n

W 1959 r. przyznano mu profesorski tytu\u0142. Cztery lata wcze\u015bniej o\u017ceni\u0142 si\u0119 z moj\u0105 babci\u0105, Iren\u0105 Marmol. Wybudowali jednorodzinny dom w Ochojcu, przy ulicy Nad Jarem podmiejskiej dzielnicy Katowic. Odt\u0105d Szabelski pracowa\u0142 w zaciszu, w otoczeniu przyrody, nad rzek\u0105 \u015alepiotk\u0105. W 1956 r. na \u015bwiat przysz\u0142a moja\u00a0 matka Maria.\u00a0 Latem pakowa\u0142 si\u0119 i jecha\u0142 poci\u0105giem do Warszawy, a potem do Sadownego. Na \u015al\u0105sk wraca\u0142 dopiero na rozpocz\u0119cie roku akademickiego. W Sadownem by\u0142 te\u017c na ka\u017cde \u015bwi\u0119ta, gra\u0142 w\u00f3wczas w tamtejszym ko\u015bciele na organach do mszy. Jego pianino, r\u00f3wnie\u017c Steinway stoi w domu Szabelskich do dzi\u015b.<\/p>\n

Nie jestem muzykologiem, tylko dziennikarzem, wi\u0119c nie potrafi\u0119 opisywa\u0107 muzyki u\u017cywaj\u0105c skomplikowanej terminologii, analizowa\u0107 poszczeg\u00f3lnych cz\u0119\u015bci utwor\u00f3w, por\u00f3wnywa\u0107 ich z dzie\u0142ami innych tw\u00f3rc\u00f3w.\u00a0 My\u015bl\u0119, \u017ce mimo to mam nie\u017ale wyrobiony muzyczny gust. S\u0105 utwory, kt\u00f3re – prosz\u0119 wybaczy\u0107 kolokwialny j\u0119zyk – sp\u0142ywaj\u0105 po mnie nie wywo\u0142uj\u0105c reakcji, ale s\u0105 te\u017c takie, kt\u00f3re wbijaj\u0105 w fotel. Tak jest w przypadku wi\u0119kszo\u015bci dzie\u0142 mojego dziadka.<\/p>\n

Pami\u0119tam pierwszy kontakt z jego muzyk\u0105. Rok 1996, koncert jubileuszowy w auli im. Boles\u0142awa Szabelskiego w katowickiej Akademii Muzycznej z okazji jego 100. rocznicy urodzin. Orkiestra studencka\u00a0 gra „Toccat\u0119”, jeden z jego najs\u0142ynniejszych utwor\u00f3w. To cz\u0119\u015b\u0107 skomponowanej w 1936 r. „Suity na orkiestr\u0119”. Zachwyca\u0142a publiczno\u015b\u0107 przed wojn\u0105 i po niej. Leopold Stokowski znany ameryka\u0144ski dyrygent polskiego pochodzenia popularyzowa\u0142 ten utw\u00f3r Szabelskiego publiczno\u015bci w USA.<\/p>\n

Toccata jest lekka, \u017cywa, barwna\u00a0 – znowu przepraszam za niemuzykologiczny j\u0119zyk – wr\u0119cz troch\u0119\u00a0 swawolna i beztroska. Przypomina mi troch\u0119 poezj\u0119\u00a0 Skamandryt\u00f3w, ale czuj\u0119 w niej jaki\u015b niepok\u00f3j. Tak jak w pisanych w latach 30. wierszach\u00a0 Czes\u0142awa Mi\u0142osza. Czy Szabelski przeczuwa\u0142 nadchodz\u0105c\u0105 wojn\u0119 i kataklizm?<\/p>\n

S\u0142ucha\u0142em po raz pierwszy Toccaty wbity w fotel. S\u0142ucham jej zreszt\u0105 do dzi\u015b.<\/p>\n

Inne wspomnienie. Rok 2000. W Filharmonii \u015al\u0105skiej, gdzie wiele utwor\u00f3w Szabelskiego mia\u0142o swoj\u0105 prapremier\u0119 trwa\u0142 6. Mi\u0119dzynarodowy Konkurs Dyrygencki im. Grzegorza Fittelberga. Obserwowa\u0142em go jako dziennikarz lokalnego wydania „Gazety Wyborczej”, pisz\u0105c razem z koleg\u0105 codzienne relacje z przes\u0142ucha\u0144 dyrygent\u00f3w. Nagle Massimiliano Caldi, mediola\u0144ski dyrygent uczestnicz\u0105cy w konkursie postanowi\u0142 wykona\u0107 „Concerto Grosso” mojego dziadka. Zamar\u0142em. Gdy by\u0142o ju\u017c po wszystkim kilku innych\u00a0 zagranicznych dyrygent\u00f3w m\u00f3wi\u0142o, \u017ce „Szabelski jest fantastyczny”. Kilka godzin p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Caldi konkurs wygra\u0142. B\u0142yskawicznie spisa\u0142em relacj\u0119, a redaktor da\u0142 jej tytu\u0142 „Szabelski dopom\u00f3g\u0142 W\u0142ochowi.” P\u0119ka\u0142em w\u00f3wczas z dumy,<\/p>\n

Skomponowane w 1954 r. „Concerto Grosso” to utw\u00f3r napisany z rozmachem. Monumentalny. To r\u00f3wnie\u017c utw\u00f3r dynamiczny. Ale po swawoli „Toccaty” nie ma tu ani \u015bladu. „Concerto Grosso” jest surowe, nie o\u015blepia r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 barw, jest ciemne, wr\u0119cz przygn\u0119biaj\u0105ce. O ile w Toccacie widz\u0119 zabaw\u0119, w „Concerto Grosso”, zw\u0142aszcza w pierwszej cz\u0119\u015bci, w Allegro widz\u0119 ucieczk\u0119 przed niebezpiecze\u0144stwem.\u00a0 Czy w ten spos\u00f3b Szabelski odreagowywa\u0142 wojenn\u0105 traum\u0119? Je\u015bli tak to jak\u0105?\u00a0 Niesamowite\u00a0 jest zako\u0144czenie utworu. Kompozytor zag\u0119szcza melodi\u0119, a w ko\u0144cu tr\u0119bacz daje sze\u015bcio mo\u017ce siedmio nutowy sygna\u0142, kt\u00f3ry jest puent\u0105 ca\u0142ego utworu, takim wymownym trza\u015bni\u0119ciem drzwiami. Du\u017co w tym zako\u0144czeniu osobowo\u015bci Szabelskiego. By\u0142 ma\u0142om\u00f3wny, ale gdy ju\u017c co\u015b powiedzia\u0142, robi\u0142 to zwi\u0119\u017ale, ale dosadnie.<\/p>\n

Prze\u0142om w tw\u00f3rczo\u015bci\u00a0 Szabelskiego mia\u0142 miejsce na Warszawskiej Jesieni, renomowanym festiwalu muzyki wsp\u00f3\u0142czesnej w 1959 r. M\u00f3j dziadek zaprezentowa\u0142 w\u00f3wczas „Improwizacje” szokuj\u0105c publiczno\u015b\u0107. Improwizacje okaza\u0142y si\u0119 by\u0107 bowiem utworem na wskro\u015b awangardowym. A Szabelski mia\u0142 w\u00f3wczas 60 lat. – Co b\u0119dzie, gdy starsi panowie zaczn\u0105 ubiera\u0107 kr\u00f3tkie spodenki –\u00a0 \u017cartobliwie pyta\u0142 znany krytyk muzyczny Stefan Kisielewski. Znowu chcia\u0142bym m\u00f3c opowiedzie\u0107 co\u015b wi\u0119cej o kulisach tej przemiany, jaka dokona\u0142a si\u0119 w Boles\u0142awie Szabelskim. Ale znowu mog\u0119 stawia\u0107 jedynie znaki zapytania. Przypuszczam, \u017ce m\u00f3j dziadek gdyby go o to zapyta\u0107 odpowiedzia\u0142by lakonicznie, na zasadzie wyk\u0142adu „fuga to jest fuga”.<\/p>\n

W\u0105tek ucieczki przed czym\u015b nieuchronnym, ci\u0105g\u0142ego niepokoju, poczucia niesta\u0142o\u015bci przewija si\u0119 przez kolejne utwory Szabelskiego. W ostatnim, skomponowanym na kr\u00f3tko przed \u015bmierci\u0105 w 1979 r. miniaturowym „Koncercie Fortepianowym” przebrzmiewaj\u0105 wr\u0119cz pytania dotycz\u0105ce kwestii transcendentalnych. To zaskakuje, bo Szabelski przecie\u017c nigdy nie zajmowa\u0142 si\u0119 filozofi\u0105, nie licz\u0105c oczywi\u015bcie nauki Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, z kt\u00f3r\u0105 jako organista mia\u0142 nieustanny kontakt. Ostatnie takty Koncertu, nieco urwane, m\u00f3wi\u0105 o nieuchronno\u015bci ludzkiego losu.<\/p>\n

W niniejszym tek\u015bcie nie stosuj\u0119 przypis\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 informacji o moim dziadku pochodzi od mojej matki, babci, s\u0105siad\u00f3w, kt\u00f3rzy znali Boles\u0142awa Szabelskiego. W 1996 r. prof. Markiewiczowi uda\u0142o si\u0119 po d\u0142ugich bojach o fundusze wyda\u0107 muzyczn\u0105 biografi\u0119 mojego dziadka. Pieni\u0119dzy nie starczy\u0142o jednak, by zamie\u015bci\u0107 w niej cho\u0107 jedno zdj\u0119cie… To ci\u0105gle jedyne obszerne opracowanie po\u015bwi\u0119cone jego tw\u00f3rczo\u015bci.<\/p>\n

Poza tym jest ca\u0142kiem obszerny artyku\u0142 o Szabelskim na wikipedii, notka na finansowanej przez ministerstwo kultury stronie culture.pl. W archiwach og\u00f3lnopolskich gazet mo\u017cna wygrzeba\u0107 recenzje wykona\u0144 jego utwor\u00f3w. Ale Szabelski jako tw\u00f3rca pozostaje zapomniany.<\/p>\n

Cho\u0107 co\u015b si\u0119 zmienia. Na rynku pojawiaj\u0105 si\u0119 p\u0142yty z jego utworami. Filharmonie cz\u0119\u015bciej graj\u0105 jego utwory. W 2011 r. w Katowicach jego imi\u0119 nadano jednemu ze skwer\u00f3w. Mo\u017ce doczekam w Katowicach, a mo\u017ce te\u017c w Sadownem skromnego pomnika Szabelskiego. Prof. Markiewicz pociesza\u0142 mnie kiedy\u015b m\u00f3wi\u0105c, \u017ce dzia\u0142a wielkich kompozytor\u00f3w zawsze wracaj\u0105, musi min\u0105\u0107 tylko troch\u0119 czasu od ich \u015bmierci. Wierz\u0119, \u017ce z muzyk\u0105 mojego dziadka b\u0119dzie podobnie.<\/p>\n

Bartosz T. Wieli\u0144ski<\/strong> (ur.1978) jest wnukiem Boles\u0142awa Szabelskiego. Jest dziennikarzem Gazety Wyborczej. W latach 2005-2009 by\u0142 jej korespondentem w Berlinie. Obecnie pracuje w dziale zagranicznym. Jest laureatem nagrody Grand Press 2013 w kategorii reporta\u017c prasowy. W 2014 r. wyda\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 pt. „\u0179li Niemcy”<\/p>\n

Foto:<\/strong> \u00a0AMS<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wszystkich \u015bwi\u0119tych to \u015bwi\u0119to pami\u0119ci o tych kt\u00f3rzy odeszli. Jest to czas refleksji\u00a0 i wdzi\u0119czno\u015bci dla naszych przodk\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,85],"tags":[523,1025,754,394],"class_list":["post-6789","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-newsy","category-zsp","tag-500-lecie-sadownego","tag-bartosz-wielinski","tag-boleslaw-szabelski","tag-stowarzyszenie-kulturalno-oswiatowe-dzialam"],"views":4081,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6789","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6789"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6789\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6793,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6789\/revisions\/6793"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6789"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6789"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6789"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}