{"id":7102,"date":"2014-12-03T14:03:19","date_gmt":"2014-12-03T13:03:19","guid":{"rendered":"http:\/\/www.infosadowne.boo.pl\/?p=7102"},"modified":"2014-12-03T14:03:19","modified_gmt":"2014-12-03T13:03:19","slug":"okupacyjna-administracja-cz-ii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/info.sadowne.pl\/?p=7102","title":{"rendered":"Okupacyjna administracja – cz. II"},"content":{"rendered":"

\"ES.\"Jan Wycech, nie bacz\u0105c na sytuacj\u0119 polityczn\u0105 w jakiej znalaz\u0142 si\u0119 nasz kraj, do\u015b\u0107 odwa\u017cnie i \u0142acno podj\u0105\u0142 si\u0119 tego nie\u0142atwego, a nawet rzec mo\u017cna, bardzo trudnego zadania. <\/strong><\/p>\n

Stanowisko w\u00f3jtowskie w owym czasie wymaga\u0142o od takiego osobnika nie lada sprytu, taktu i jednocze\u015bnie tupetu, a tak\u017ce przebieg\u0142o\u015bci i zmys\u0142u organizacyjnego. Licz\u0105c na swe du\u017ce mo\u017cliwo\u015bci w tym zakresie, podj\u0105\u0142 si\u0119 Wycech zadania przerastaj\u0105cego si\u0142y i \u015bmia\u0142o\u015b\u0107 niejednego. Z ca\u0142\u0105 rozwag\u0105 o niebezpiecze\u0144stwie wykonywania na tym stanowisku podw\u00f3jnej roli, bo tak niestety trzeba by\u0142o j\u0105 traktowa\u0107, rozpocz\u0105\u0142 on swe urz\u0119dowanie na pocz\u0105tku 1940 roku, na kr\u00f3tki niestety okres czasu. Podpatrzony prawdopodobnie przez dobrze zakonspirowanych szpicl\u00f3w niemieckich, a mo\u017ce nawet fa\u0142szywie oskar\u017cony przez czyhaj\u0105cego na to stanowisko volksdeutscha Wildemanna o dublerstwie w w\u00f3jtowskiej funkcji, zostaje Wycech przez Niemc\u00f3w aresztowany w kwietniu 1941 r. i osadzony w wi\u0119zieniu niemieckim, w kt\u00f3rym przebywa\u0142 bez przerwy oko\u0142o 12 miesi\u0119cy.<\/p>\n

Na opr\u00f3\u017cnione nieoczekiwanie miejsce po Wycechu zosta\u0142 natychmiast wprowadzony, ju\u017c nie przez komendantur\u0119, bo ta istnia\u0142a tylko w pierwszych miesi\u0105cach okupacji, lecz przez zorganizowane sta\u0142e niemieckie w\u0142adze administracyjne dla powiat\u00f3w: w\u0119growskiego i soko\u0142owskiego z siedzib\u0105 w Soko\u0142owie Podlaskim, volksdeutsch z Sadolesia, ciemny pod\u0142y typ Sigismond Wildemann. \u0141ajdak ten by\u0142 wymarzonym dla okupanta wiernym wykonawc\u0105 jego polece\u0144 i rozkaz\u00f3w i po dorwaniu si\u0119 do w\u0142adzy w\u00f3jtowskiej pokaza\u0142 swe prawdziwe oblicze i pod\u0142\u0105 rogat\u0105 dusz\u0119 w stosunku do ludno\u015bci naszej gminy.<\/p>\n

Nieodst\u0119pnym rekwizytem jego w\u0142adania by\u0142 rzemienny knut, kt\u00f3ry w r\u0119kach nieobliczalnego satrapy niemieckiego stanowi\u0142 wa\u017cny atrybut do u\u015bmierzania niezas\u0142u\u017conych najcz\u0119\u015bciej przewinie\u0144 ludzkich. Zboczeniec lubuj\u0105cy si\u0119 w nadmiarze u\u017cywania alkoholu i nachalstwie wzgl\u0119dem upatrzonych, dla zaspokojenia swych zwierz\u0119cych chuci, kobiet zas\u0142yn\u0105\u0142 przez kr\u00f3tki wprawdzie, lecz nader obfity w pod\u0142\u0105 tre\u015b\u0107, okres swego urz\u0119dowania jako \u0142ap\u00f3wkarz, z\u0142odziej, \u0142ajdak i podlec najgorszego gatunku. Osobiste wzgl\u0119dy i nadmierne korzy\u015bci, jakie zach\u0142annie zgarnia\u0142 z racji w\u00f3jtostwa dla szeroko zakrojonych w\u0142asnych potrzeb, nie zawsze z rozs\u0105dkiem i rozmys\u0142em, kieruj\u0105cy sprawami administracyjnymi dla cel\u00f3w okupanta, musia\u0142 wkr\u00f3tce opu\u015bci\u0107 urz\u0105d w\u00f3jtowski i przekaza\u0107 go na powr\u00f3t przyby\u0142emu z niemieckiego wi\u0119zienia Janowi Wycechowi. Po kilkumiesi\u0119cznym odpoczynku w domu Wycech na polecenie w\u0142adzy okupacyjnej musia\u0142 ponownie, chocia\u017c opiera\u0142 si\u0119 temu, obj\u0105\u0107 stanowisko w\u00f3jta po zdegradowanym i ca\u0142kowicie wobec swych wsp\u00f3\u0142plemiennych mocodawc\u00f3w skompromitowanym Zygmuncie Wildemannie.<\/p>\n

\u201eHerr Vogt Wildemann\u201d po przymusowej rezygnacji z urz\u0119du w\u00f3jtowskiego, o wykonywaniu kt\u00f3rego nie mia\u0142 najmniejszego poj\u0119cia, bo ledwie umia\u0142 si\u0119 podpisa\u0107, zaszy\u0142 si\u0119 na kilka miesi\u0119cy w swym rodzinnym Sadolesiu i p\u0119dzi\u0142 tam skromniejszy ni\u017c dotychczas \u017cywot, w kt\u00f3rym podczas dnia kry\u0142 si\u0119 ze wstydu przed okiem ludzkim, za\u015b noc\u0105 wychodzi\u0142 na szos\u0119 przy Drugim Mo\u015bcie i tam zaopatrzony w konia z wozem rabowa\u0142 m\u0105k\u0119 lub zbo\u017ce rolnikom jad\u0105cym albo powracaj\u0105cym z m\u0142yna Z. Ufnala w P\u0142atkownicy. Na potwierdzenie powy\u017cszego, pisz\u0105cy te s\u0142owa przytacza fakt obudzenia go pewnego dnia o \u015bwicie, przez poszkodowanego rolnika ze wsi Wielgie, kt\u00f3ry, id\u0105c za \u015bladem sypanego z rozdartego worka zbo\u017ca, dotar\u0142 na podw\u00f3rze szkolne s\u0105siaduj\u0105ce z sadyb\u0105 Wildemanna, prosz\u0105c o zwrot zabranego mu zbo\u017ca. Po wyja\u015bnieniu, dowiedziawszy si\u0119 kto by\u0142 autorem grabie\u017cy, siad\u0142 na ogo\u0142ocony z work\u00f3w w\u00f3z i nie chc\u0105c mie\u0107 nic do czynienia ze znanym w okolicy volksdeutschem, odjecha\u0142 pospiesznie zmartwiony niepomiernie do domu.<\/p>\n

W taki oto spos\u00f3b, nie maj\u0105c czasowo \u017cadnych \u017ar\u00f3de\u0142 utrzymania, sadowie\u0144ski ex w\u00f3jt \u201ezarabia\u0142\u201d nocami dla pomno\u017cenia swojej lichej ju\u017c wtedy fortuny. Szybko jednak po takich wyst\u0119pkach zacz\u0105\u0142 mu si\u0119 pali\u0107 grunt pod nogami. Znienawidzony przez \u015brodowisko, kt\u00f3re po zdj\u0119ciu go z fotela w\u00f3jtowskiego odwr\u00f3ci\u0142o si\u0119 ca\u0142kowicie od niego, jako zdeklarowanego szubrawca, maj\u0105c jeszcze \u015bwie\u017co w pami\u0119ci jego \u017candarmskie wyczyny \u2013 czmychn\u0105\u0142 noc\u0105 w nieznanym kierunku i przepad\u0142 bez wie\u015bci, obawiaj\u0105c si\u0119 najprawdopodobniej sprawiedliwej r\u0119ki polskiego podziemia, kt\u00f3re, obserwuj\u0105c jego pod\u0142e wyczyny, wyda\u0142o wyrok usuni\u0119cia go spo\u015br\u00f3d polskiej spo\u0142eczno\u015bci, cierpi\u0105cej gehenn\u0119 \u017cycia spowodowan\u0105 przez jego wsp\u00f3\u0142plemie\u0144c\u00f3w.<\/p>\n

Mimo wydawa\u0142oby si\u0119 niech\u0119ci ze strony poprzedniego w\u00f3jta Jana Wycecha, powr\u00f3ci\u0142 on ponownie na polecenie w\u0142adzy okupacyjnej na stanowisko gospodarza gminy po skompromitowanym volksdeutschu Wildemannie. P\u00f3\u017aniejsza dzia\u0142alno\u015b\u0107 okupacyjna \u0142asego na zaszczyty i stanowiska Jana Wycecha nie nale\u017ca\u0142a niestety do najlepszych, a przeciwnie, kompromitowa\u0142a go w oczach trze\u017awo na wszystko w\u00f3wczas patrz\u0105cych Polak\u00f3w. By\u0142 to przyzna\u0107 trzeba ze smutkiem i \u017calem uleg\u0142y wykonawca polece\u0144 okupanta. Podczas pierwszej swojej kadencji wywi\u0105zywa\u0142 si\u0119 jako tako ze swoich obowi\u0105zk\u00f3w nie krzywdz\u0105c swoich wsp\u00f3\u0142rodak\u00f3w, utrzymuj\u0105c si\u0119 na poziomie dobrego Polaka, natomiast po powrocie z niemieckiego wi\u0119zienia \u2013 wyzu\u0142 si\u0119 ze wszystkiego i najprawdopodobniej zaprzeda\u0142 w s\u0142u\u017cb\u0119 zaborcy.<\/p>\n

I w\u0142a\u015bnie wtedy, gdy w dobie spot\u0119gowanej nienawi\u015bci elementu polskiego do okrutnego swego prze\u015bladowcy i bezprawnego gwa\u0142ciciela praw wolnego narodu wszyscy prawdziwi Polacy ze zrozumia\u0142ym wstr\u0119tem odwracali si\u0119 od znienawidzonego wroga i okupanta, i na ile to by\u0142o mo\u017cliwe, aktywnie stawiali mu op\u00f3r poprzez dywersj\u0119, sabota\u017c i skuteczn\u0105 walk\u0119 \u017co\u0142nierzy polskiego podziemia, w\u00f3jt ten mimo wielokrotnych ze strony tajnych organizacji ostrze\u017ce\u0144, nie uznawa\u0142 zakonspirowanej w\u0142adzy polskiej, a przeciwnie drwi\u0142 z niej i wyszydza\u0142 publicznie, nazywaj\u0105c pogardliwie jej cz\u0142onk\u00f3w \u201ebandyciakami\u201d.<\/p>\n

Miewa\u0142 on nieraz, lecz zbyt rzadko, przeb\u0142yski jakiego\u015b chyba opami\u0119tania i to niejednemu nasuwa\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci co do wyra\u017anego oblicza tego maskuj\u0105cego si\u0119 sprytnie cz\u0142owieka. Do takich np. nale\u017cy fakt uwolnienia przez niego osobi\u015bcie z przygminnego aresztu, schwytanej w lesie przez \u0142otra Polaka, \u017byd\u00f3wki pochodz\u0105cej z Sok\u00f3\u0142ki o nazwisku Bia\u0142a, kt\u00f3ra w wiele lat p\u00f3\u017aniej w wolnej ju\u017c Polsce potwierdzi\u0142a ten wypadek, szcz\u0119\u015bliwie prze\u017cywszy pogrom \u017cydowski w roku 1943 i reszt\u0119 lat okupacyjnych.<\/p>\n

Zbytnia gorliwo\u015b\u0107 w realizowaniu przymusowo \u015bci\u0105ganych z rolnik\u00f3w kontyngent\u00f3w na rzecz okupanta, rzuca r\u00f3wnie\u017c niezbyt pochlebne \u015bwiat\u0142o na jego wiernopodda\u0144cz\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, a z nazbyt sumiennego wyznaczania kontyngentu ludzkiego na przymusowe roboty do Rzeszy znany by\u0142 w ca\u0142ej okolicy. Szczeg\u00f3ln\u0105 nienawi\u015b\u0107 w rekrutowaniu do tych rob\u00f3t \u017cywi\u0142 w stosunku do biedoty, zw\u0142aszcza wyrobnik\u00f3w, robotnik\u00f3w i bezrolnych. Nazywa\u0142 ich cz\u0119sto pogardliwie \u201echoiniarzami\u201d (pogardliwa nazwa sadowie\u0144skiej biedoty zamieszkuj\u0105cej cz\u0119\u015b\u0107 Sadownego zw. \u201eChoin\u0105\u201d), a w potocznych rozmowach bardzo cz\u0119sto wyra\u017ca\u0142 si\u0119 o nich jako nierobach, darmozjadach zjadaj\u0105cych za darmo chleb. Niezbicie nale\u017cy stwierdzi\u0107, \u017ce cz\u0142owiek ten pa\u0142a\u0142 szczeg\u00f3ln\u0105 nienawi\u015bci\u0105 do ludzi biednych, natomiast inny ca\u0142kowicie by\u0142 jego stosunek do zamo\u017cnych i bogaczy.<\/p>\n

Jeszcze do dzi\u015b s\u0142yszy si\u0119 nies\u0142awne wspomnienia o tym w\u00f3jcie, kt\u00f3ry cz\u0119sto w swych g\u0142upawych wynurzeniach, szczeg\u00f3lnie pod wp\u0142ywem alkoholu che\u0142pi\u0142 si\u0119 przek\u0105sem, \u017ce \u201ew jego \u017cy\u0142ach p\u0142ynie 90% krwi niemieckiej\u201d. Przy takich idiotycznych przechwa\u0142kach dodawa\u0142 cz\u0119sto zaszczytne dla siebie podkre\u015blenia o tym, jak to w Soko\u0142owie Podlaskim, siedzibie niemieckiego w\u00f3wczas starosty \u201echadza\u0142 pod r\u0119k\u0119 z Kreishauptmannem Grammsem\u201d, wyrafinowanym gestapowcem, polako\u017cerc\u0105 i kanali\u0105 nie z pod ciemnej gwiazdy, lecz spod z\u0142amanego hakekrutzu.<\/p>\n

Wiele akcji pacyfikacyjnych przeciw ludno\u015bci polskiej w naszym regionie, a zw\u0142aszcza w roku 1942 i 1943 przeciw \u017bydom, w czasie kt\u00f3rych broczy\u0142a krwi\u0105 niewinnie przelan\u0105 ziemia sadowie\u0144ska, przypisywanych by\u0142o nas\u0142aniu karnych ekspedycji hitlerowskich przez tego w\u0142a\u015bnie s\u0142u\u017calczego w\u00f3jta. Za\u015blepiona i wiernopodda\u0144cza jego s\u0142u\u017cba dla Niemc\u00f3w, zwr\u00f3ci\u0142a niebawem uwag\u0119 Polskiego Podziemia, kt\u00f3re najpierw ostrzegaj\u0105c kilkakrotnie bez widocznego ze strony Wycecha pohamowania w swych s\u0142u\u017calczych zap\u0119dach, zmuszone by\u0142o przerwa\u0107 jego nies\u0142awny \u017cywot wyrokiem organizacji podziemnej w dniu 2 II 1944 r.<\/p>\n

\u00a0Opr\u00f3\u017cnione po zaginionym w\u00f3jcie miejsce nie od razu zosta\u0142o obsadzone i przez kilka tygodni \u015bwieci\u0142o pustk\u0105. Nie by\u0142o na to niechlubne stanowisko \u0142asych kandydat\u00f3w i dopiero w jaki\u015b czas potem obj\u0105\u0142 je mieszkaniec Sok\u00f3\u0142ki Antoni Cymerman, kt\u00f3ry nie zagrzawszy zbyt d\u0142ugo tego miejsca przekaza\u0142 je dawnemu w\u00f3jtowi przedwojennemu J\u00f3zefowi Gajewskiemu, kt\u00f3ry narzucone mu stanowisko traktowa\u0142 raczej przej\u015bciowo, prawie przelotnie spe\u0142niaj\u0105c narzucone mu obowi\u0105zki bez powa\u017cnego ich traktowania. Zreszt\u0105 by\u0142 to ju\u017c czas wyra\u017anie zbli\u017caj\u0105cej si\u0119, nieuchronnej kl\u0119ski bitego bez lito\u015bci na wszystkich frontach, coraz s\u0142abszego pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem hitleryzmu. Jeszcze tu i \u00f3wdzie krwio\u017cerczy zaborca dawa\u0142 zna\u0107 o sobie, jeszcze swymi mocnymi wypadami do poszczeg\u00f3lnych wsi naszego regionu znaczy\u0142 krwawe pi\u0119tno zbrodni i okrucie\u0144stwa, ale chwia\u0107 si\u0119 ju\u017c zaczyna\u0142a jego dotychczasowa spr\u0119\u017cysta administracja, wkrada\u0142o si\u0119 rozprz\u0119\u017cenie, bez\u0142ad i dezorganizacja \u2013 stanowczo i konsekwentnie kona\u0142a w bezlitosnych kleszczach Armii Czerwonej na wschodzie i Armii Sprzymierzonych na zachodzie, ubroczona we krwi wszystkich niemal narod\u00f3w Europy, krwawa bestia hitlerowska, wyspecjalizowany w zbrodni i zwierz\u0119cej przemocy potw\u00f3r XX wieku. By\u0142 to historyczny dla wielu narod\u00f3w Europy rok 1944, a sierpie\u0144 tego roku zako\u0144czy\u0142 na ziemi sadowie\u0144skiej niemal 5-cio letni okres brzemiennej w tragiczne wydarzenia administracji okupanta hitlerowskiego.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:\u00a0SADOWIE\u0143SKIE OBRAZY –\u00a0<\/strong>Zebrane wspomnienia z dawnego i bli\u017cszego \u017cycia Sadownego i okolic, Edward S\u00f3wka –\u00a0SADOWNE 1970<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jan Wycech, nie bacz\u0105c na sytuacj\u0119 polityczn\u0105 w jakiej znalaz\u0142 si\u0119 nasz kraj, do\u015b\u0107 odwa\u017cnie i \u0142acno podj\u0105\u0142 si\u0119 tego nie\u0142atwego, a nawet rzec mo\u017cna, bardzo trudnego zadania.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,841,31],"tags":[843,101,2288],"class_list":["post-7102","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-newsy","category-sadowienskie-obrazy","category-historia-gminy","tag-edward-sowka","tag-historia-gminy-sadowne","tag-sadowienskie-obrazy"],"views":3444,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7102","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7102"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7102\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7103,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7102\/revisions\/7103"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7102"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7102"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7102"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}