{"id":7561,"date":"2015-01-23T16:17:30","date_gmt":"2015-01-23T15:17:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.infosadowne.boo.pl\/?p=7561"},"modified":"2015-01-23T16:17:30","modified_gmt":"2015-01-23T15:17:30","slug":"polnische-und-rusische-banditen-cz-v","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/info.sadowne.pl\/?p=7561","title":{"rendered":"\u201ePolnische und rusische Banditen\u201d \u2013 cz. V"},"content":{"rendered":"

\"ES.\"Ukoronowaniem dzia\u0142alno\u015bci sadowie\u0144skiego podziemia sta\u0142 si\u0119 rok 1944.<\/strong> <\/p>\n

By\u0142 to czas nieuchronnego i sprawiedliwego wyroku historii na naszej ziemi, w kt\u00f3rym znienawidzony ciemi\u0119\u017cca lud\u00f3w Europy cofa\u0142 si\u0119 gnieciony lawin\u0105 zwyci\u0119skich wojsk radzieckich i polskich ku swemu legowisku w Berlinie, z kt\u00f3rego przed 5-ciu laty rozpocz\u0105\u0142 barbarzy\u0144ski sw\u00f3j poch\u00f3d przeciw wolno\u015bci lud\u00f3w. Zbli\u017caj\u0105cy si\u0119 gwa\u0142townie front wschodni, znaczony \u0142unami po\u017car\u00f3w i grzmotem dzia\u0142 zmobilizowa\u0142 cz\u0142onk\u00f3w sadowie\u0144skiego podziemia, kt\u00f3rzy zgodnie z tajnym rozkazem dow\u00f3dztwa w tzw. akcji \u201eBurza\u201d. Wydobyte w Jeglu z dobrze zamaskowanych kryj\u00f3wek ukryt\u0105 bro\u0144 i amunicj\u0119 i sformowany wg porz\u0105dku wojskowego oddzia\u0142 w sile oko\u0142o 600 ludzi wymaszerowa\u0142 w m-cu lipcu przeciw wrogowi do las\u00f3w miedzy\u0144skich. Punktem zbornym dla wszystkich oddzia\u0142\u00f3w by\u0142y najpierw lasy ko\u0142o Ugoszczy. Zgodnie z tajnym rozkazem dow\u00f3dztwa grupy operacyjnej powiatu w\u0119growskiego dow\u00f3dc\u0105 tej grupy zosta\u0142 \u201ePoraj\u201d.<\/p>\n

Po wielu latach niecierpliwego oczekiwania przyszed\u0142 czas, w kt\u00f3rym niejeden wyrwany z domowych pieleszy mia\u0142 teraz pow\u0105cha\u0107 prochu i za\u017cy\u0107 emocji walki ze znienawidzonym wrogiem.<\/p>\n

Pierwsze dni le\u015bnego, partyzanckiego \u017cycia up\u0142yn\u0119\u0142y pod znakiem czynno\u015bci organizacyjnych jak: podzia\u0142u na grupy dru\u017cyny, plutony, przygotowania broni, umundurowania, oznakowania itp. Mimo, \u017ce istnia\u0142a tu ogromna r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 w ekwipunku poszczeg\u00f3lnych partyzant\u00f3w, to jakby na pokrycie tych niedobor\u00f3w panowa\u0142 w oddziale optymistyczny i pe\u0142en zapa\u0142u bojowego duch wojskowy, kt\u00f3ry podkre\u015bla\u0142 i podnosi\u0142 warto\u015b\u0107 bojow\u0105 uczestnik\u00f3w. Umundurowanie oddzia\u0142u Poraja by\u0142o r\u00f3\u017cne \u2013 wojskowo-cywilne. Wszystkich natomiast obowi\u0105zywa\u0142o noszenie or\u0142a na czapce ze znakiem kotwicy i bia\u0142o-czerwona opaska na lewym r\u0119kawie z literami WP (Wojsko Polskie). \u017bycie mia\u0142o charakter obozowy z kuchni\u0105 polow\u0105 (z r. 1939), kt\u00f3rej znakomitym i chwalonym przez wszystkich kucharzem by\u0142 Stanis\u0142aw Kotowski. Podczas dnia prowadzono \u0107wiczenia we w\u0142adaniu broni\u0105 i w zakresie taktyki bojowej. Ca\u0142y ob\u00f3z ta we dnie, jak i w nocy otoczony by\u0142 g\u0119sto rozstawionymi stra\u017cami, pod opiek\u0105 kt\u00f3rych strudzeni partyzanci spali na prymitywnych le\u017cach uczynionych z chrustu i ga\u0142\u0119zi pod przykryciem p\u0142aszczy, marynarek lub mundur\u00f3w.<\/p>\n

W pierwszej dekadzie sierpnia nast\u0105pi\u0142o pierwsze oczekiwane z niecierpliwo\u015bci\u0105 starcie z wrogiem. Wynik\u0142o ono nie z normalnej operacji frontowej, lecz spowodowane zosta\u0142o nieprzewidzianym spotkaniem z Wehrmachtem niemieckim. Oto rusznikarz oddzia\u0142u nie m\u00f3g\u0142szy si\u0119 upora\u0107 z napraw\u0105 kilku sztuk broni, z braku odpowiednich narz\u0119dzi zmuszony by\u0142 wraz z kilku \u017co\u0142nierzami uda\u0107 si\u0119 do pobliskiego tartaku, w kt\u00f3rym by\u0142a ku\u017ania i zaopatrzony w narz\u0119dzia warsztat. Podczas prac naprawczych niespodziewanie pojawi\u0142 si\u0119 przy tartaku niemiecki samoch\u00f3d z \u017co\u0142nierzami i oficerem. W tak krytycznej dla partyzant\u00f3w chwili wywi\u0105za\u0142a si\u0119 niespodziewana obustronna strzelanina, podczas kt\u00f3rej zabity zosta\u0142 major niemiecki. Reszta wyl\u0119knionych \u017co\u0142dak\u00f3w hitlerowskich pierzch\u0142a w pop\u0142ochu zostawiaj\u0105c samoch\u00f3d, czapki i bro\u0144. Ta kr\u00f3tka i niespodziewana walka uwie\u0144czona zwyci\u0119stwem partyzant\u00f3w polskich poci\u0105gn\u0119\u0142a za sob\u0105 pierwsz\u0105 ofiar\u0119. Podczas tej strzelaniny zosta\u0142 \u015bmiertelnie ranny plutonowy powsta\u0144czego oddzia\u0142u, kt\u00f3ry po przewiezieniu do zgrupowania w lesie wkr\u00f3tce zmar\u0142 i zosta\u0142 pochowany z nale\u017cnymi honorami wojskowymi pod d\u0119bem le\u015bnym. Zdobyty samoch\u00f3d niemiecki zakonspirowano w zaro\u015blach le\u015bnych.<\/p>\n

Nie przewidziana planem operacyjnym walka spowodowa\u0142a wkr\u00f3tce najazd samochodami ci\u0119\u017carowymi ponad 120 Niemc\u00f3w, kt\u00f3rzy niezw\u0142ocznie otworzyli ogie\u0144 po stanowiskach dobrze zamaskowanych partyzant\u00f3w polskich. Wywi\u0105za\u0142a si\u0119 za\u017carta i nieub\u0142agana walka, w kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142o ponad 30 hitlerowc\u00f3w. Reszta widz\u0105c beznadziejno\u015b\u0107 swego po\u0142o\u017cenia, ogarni\u0119ta strachem pierzch\u0142a uprowadzaj\u0105c ze sob\u0105 rannych towarzyszy, pozostawiaj\u0105c wiele sprz\u0119tu wojskowego, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 \u0142upem partyzant\u00f3w. Strat w ludziach po stronie polskiej nie by\u0142o.<\/p>\n

Po tej drugiej zwyci\u0119skiej walce dow\u00f3dca Poraj zarz\u0105dzi\u0142 natychmiastow\u0105 zmian\u0119 miejsca postoju, kt\u00f3ra w najwi\u0119kszym porz\u0105dku i \u0142adzie trwa\u0142a od zmierzchu do godziny 1 w nocy. W nowym miejscu, zamiast oczekiwanej kolacji, spotka\u0142 utrudzonych partyzant\u00f3w alarm, poniewa\u017c na podstawie komunikatu \u0142\u0105cznik\u00f3w oddzia\u0142 nasz dosta\u0142 si\u0119 w okr\u0105\u017cenie niemieckie napieraj\u0105ce niemal ze wszech stron uzbrojonym wojskiem wspieranym przez czo\u0142gi. Sytuacja niespodziewanie sta\u0142a si\u0119 wr\u0119cz tragiczna i nale\u017ca\u0142o bez zw\u0142oki, zostawiaj\u0105c dobytek, kuchni\u0119, krowy i konie, przebija\u0107 si\u0119 przez zwarty pier\u015bcie\u0144 wojsk hitlerowskich. Przedarcie przez niemiecki kordon powiod\u0142o si\u0119 i grupa polska dotar\u0142a w bezpieczne miejsce w okolicy Miedznej. Stamt\u0105d po trudach w\u0119dr\u00f3wki, zgrupowanie, po stracie cz\u0119\u015bci dobytku, dotar\u0142o do Lipek \u2013 Podborza. Dla zmylenia \u015blad\u00f3w oddzia\u0142 zmuszony by\u0142 omija\u0107 drogi i skupiska ludzkie przedzieraj\u0105c si\u0119 przez zaro\u015bla, lasy i pola. Ze wzgl\u0119du na poblisk\u0105 obecno\u015b\u0107 Niemc\u00f3w trzeba by\u0142o zn\u00f3w zmieni\u0107 miejsce postoju i przedrze\u0107 si\u0119 w inne, bezpieczniejsze miejsce. Na drodze pochodu stan\u0119\u0142a rzeczka Ugoszcz, przez kt\u00f3r\u0105 przebycie ludzi nie stanowi\u0142o wi\u0119kszej trudno\u015bci, natomiast do przerzucenia tabor\u00f3w i innego dobytku nale\u017ca\u0142o zbudowa\u0107 most. Zadanie to zosta\u0142o powierzone in\u017c. Pozna\u0144skiemu i saperowi Oddzia\u0142u Wincentemu Kawickiemu. Po kilkugodzinnej pracy zbudowano doskona\u0142y most wykonany tak, \u017ce nie s\u0142ycha\u0107 by\u0142o na nim dudnienia woz\u00f3w, ani \u017cadnego ha\u0142asu.<\/p>\n

Drugiego dnia po po\u0142udniu partyzanckie czujki zn\u00f3w donios\u0142y o pobliskiej obecno\u015bci Niemc\u00f3w, kt\u00f3rzy jak z tego wida\u0107 bezustannie tropili polski oddzia\u0142. Trudno im widocznie by\u0142o pogodzi\u0107 si\u0119 z dotychczasowymi stratami tak w ludziach, jak i sprz\u0119cie, d\u0105\u017c\u0105c ze wszech miar do likwidacji \u201epolnischen Banditen\u201d.<\/p>\n

Nast\u0105pi\u0142o ponowne starcie z Niemcami w okolicy Lipek, w kt\u00f3rym strat po stronie polskiej nie by\u0142o \u017cadnych, natomiast dzielni ch\u0142opcy polscy pojmali \u017cywcem 2 Niemc\u00f3w, ranili trzech i 2 zabili. Przebieg tej ca\u0142ej operacji, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 kolejnym zwyci\u0119stwem partyzantki, by\u0142 wg relacji jej uczestnika nast\u0119puj\u0105cy. Cz\u0142onek oddzia\u0142u Eugeniusz Che\u0142chowski (pseud. \u201eHucu\u0142\u201d) wyznaczony zosta\u0142 tego dnia do udzia\u0142u w patrolu maj\u0105cego za zadanie rozpoznanie przedpola dziel\u0105cego batalion polski od zgrupowa\u0144 niemieckich. Podczas przeczesywania terenu zosta\u0142 on zaskoczony przez konny oddzia\u0142 niemiecki z czego wywi\u0105za\u0142a si\u0119 natychmiast obustronna strzelanina. \u201eHucu\u0142\u201d zmusi\u0142 Niemc\u00f3w do wycofania si\u0119, przy czym korzystaj\u0105c z dezorientacji jednego z nich, wzi\u0105\u0142 go do niewoli. Schwytany Niemiec \u015bci\u0105gni\u0119ty pod gro\u017ab\u0105 broni z konia, potulnie wzni\u00f3s\u0142szy na rozkaz r\u0119ce do g\u00f3ry, b\u0142aga\u0142 przel\u0119knionym wzrokiem i be\u0142kotliwym szprechaniem o darowanie mu \u017cycia. W jednej chwili oddzia\u0142 Poraja zdoby\u0142 cenny, \u017cywy nabytek, dzi\u0119ki kt\u00f3remu mo\u017cna by\u0142o zasi\u0119gn\u0105\u0107 informacji o ruchach i zadaniach wojsk niemieckich znajduj\u0105cych si\u0119 w pobli\u017cu. Jeniec zosta\u0142 przes\u0142uchany przez Poraja, z kt\u00f3rego dowiedzia\u0142 si\u0119 o przygotowaniu przez Niemc\u00f3w otoczenia batalionu Poraja oraz o ilo\u015bci liczebnej si\u0142 niemieckich, wyposa\u017ceniu itp. Na skutek zezna\u0144 Niemca Poraj zarz\u0105dzi\u0142 przegrupowanie oddzia\u0142u w inne miejsce, co okaza\u0142o si\u0119 ze wzgl\u0119d\u00f3w taktycznych b. celowe, poniewa\u017c po niespe\u0142na godzinie od chwili opuszczenia starego miejsca Niemcy po\u0142o\u017cyli na niego gwa\u0142towny ogie\u0144 artyleryjski, kt\u00f3ry nie uczyni\u0142 naszym najmniejszej krzywdy. Pojmany w niewol\u0119 Niemiec zosta\u0142 przez \u201eHucu\u0142a\u201d odprowadzony, przy czym od Poraja otrzyma\u0142 polecenie przekazania swoim zwierzchnikom nast\u0119puj\u0105cego zalecenia: \u201eid\u017a i powiedz swemu dow\u00f3dcy, \u017ce las nale\u017cy do polskich partyzant\u00f3w, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 go broni\u0107 i w ka\u017cdej chwili gotowi s\u0105 odeprze\u0107 ka\u017cdy atak\u201d-. Drugiego pojmanego w niewol\u0119 Niemca r\u00f3wnie\u017c puszczono wolno do swoich.<\/p>\n

Po tych wydarzeniach oddzia\u0142 Poraja zlokalizowa\u0142 si\u0119 w rejonie las\u00f3w w Tabo\u0142ach mi\u0119dzy Mrozow\u0105 Wol\u0105 a Ko\u0142odzi\u0105\u017cem. Niemcy nie pr\u00f3bowali ju\u017c organizowa\u0107 spotka\u0144 z partyzantami, kt\u00f3rzy rozpocz\u0119li z kolei akcj\u0119 dywersyjn\u0105 polegaj\u0105c\u0105 na niszczeniu niemieckich kabli telefonicznych, dzi\u0119ki czemu Niemcy trac\u0105c \u0142\u0105czno\u015b\u0107 gubili si\u0119 w swych zamierzeniach taktycznych ulegaj\u0105c wkr\u00f3tce ca\u0142kowitej dezorientacji. To dopomog\u0142o do szybszego zbli\u017cenia si\u0119 frontu radzieckiego i wypchni\u0119cia Niemc\u00f3w poza lini\u0119 kolejow\u0105 mi\u0119dzy Prostyni\u0105 a Sadownem. Wkr\u00f3tce komendant Poraj wyda\u0142 rozkaz przej\u015bcia przez lini\u0119 frontu i do\u0142\u0105czenia do wojsk radzieckich. Spotkanie nast\u0105pi\u0142o w lesie na dukcie, podczas kt\u00f3rego dow\u00f3dca radziecki podzi\u0119kowa\u0142 polskim partyzantom za udzia\u0142 w walce z wsp\u00f3lnym wrogiem, po czym odby\u0142 si\u0119 wsp\u00f3lny posi\u0142ek \u017co\u0142nierzy radzieckich i polskich.<\/p>\n

Tak oto zako\u0144czy\u0142a si\u0119 prawie 5-letnia batalia sadowie\u0144skiego podziemia pod dow\u00f3dztwem komendanta Poraja. Przez ca\u0142y okres okupacji a\u017c do chwili jej dogasania cz\u0142owiek ten wierny idei wyzwolenia Ojczyzny, nie opu\u015bci\u0142 naszego terenu nawet w chwilach dla niego najci\u0119\u017cszych. Przez niemal 5 lat w warunkach o najr\u00f3\u017cniejszym stopniu trudno\u015bci, trwa\u0142 uparcie w powierzonym Mu zadaniu, z kt\u00f3rego do ostatniej chwili wywi\u0105za\u0142 si\u0119 z nale\u017cytym \u017co\u0142nierskim honorem. Przyk\u0142ad tego cz\u0142owieka emanowa\u0142 na podw\u0142adnych Mu \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy w osobie swego komendanta widzieli wz\u00f3r i przyk\u0142ad ofiarnej s\u0142u\u017cby partyzanckiej, oraz ca\u0142kowitego oddania si\u0119 s\u0142u\u017cbie dla Ojczyzny. Wysoki patriotyzm, g\u0142\u0119bokie umi\u0142owanie gn\u0119bionego przez zaborc\u0119 kraju oraz nienawi\u015b\u0107 do wroga, kt\u00f3ry zabra\u0142 narodowi wolno\u015b\u0107, uczyni\u0142y ze\u0144 cz\u0142owieka \u2013 Polaka, kt\u00f3ry ponad szcz\u0119\u015bcie w\u0142asne i swojej rodziny postawi\u0142 warto\u015b\u0107 idei walki z zaborc\u0105 a\u017c do ca\u0142kowitego i ostatecznego zwyci\u0119stwa. Poniewa\u017c cz\u0142owiek ten w najtrudniejszych chwilach swego \u017cycia zwi\u0105za\u0142 si\u0119 niepodzielnie z losami naszego regionu w dobie okupacji, za co winni\u015bmy Mu wielk\u0105 wdzi\u0119czno\u015b\u0107.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:\u00a0SADOWIE\u0143SKIE OBRAZY –\u00a0<\/strong>Zebrane wspomnienia z dawnego i bli\u017cszego \u017cycia Sadownego i okolic, Edward S\u00f3wka –\u00a0SADOWNE 1970<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ukoronowaniem dzia\u0142alno\u015bci sadowie\u0144skiego podziemia sta\u0142 si\u0119 rok 1944.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,841,31],"tags":[843,101,2288],"class_list":["post-7561","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-newsy","category-sadowienskie-obrazy","category-historia-gminy","tag-edward-sowka","tag-historia-gminy-sadowne","tag-sadowienskie-obrazy"],"views":3869,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7561","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7561"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7561\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7562,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7561\/revisions\/7562"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7561"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7561"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7561"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}