{"id":7618,"date":"2015-01-30T08:13:18","date_gmt":"2015-01-30T07:13:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.infosadowne.boo.pl\/?p=7618"},"modified":"2015-01-30T08:13:18","modified_gmt":"2015-01-30T07:13:18","slug":"polnische-und-rusische-banditen-cz-vi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/info.sadowne.pl\/?p=7618","title":{"rendered":"\u201ePolnische und rusische Banditen\u201d \u2013 cz. VI"},"content":{"rendered":"

\"ES.\"Pogrom \u017byd\u00f3w w 1942 i 1943 r. nie stanowi\u0142 ukoronowania bestialskich akcji stosowanych na naszej ziemi przez okupanta.<\/strong><\/p>\n

Suma okropnych nieszcz\u0119\u015b\u0107 jakie zwali\u0142y si\u0119 na ni\u0105, przezwan\u0105 przez Kreisshauptmanna Grammsa \u201eBanditen Erden\u201d (ziemia bandyt\u00f3w) pomna\u017cana by\u0142a jeszcze p\u00f3\u017aniej krwawymi akcjami stosowanymi z niemniejszym bestialstwem przeciw ludno\u015bci cywilnej oraz polskim i radzieckim partyzantom.<\/p>\n

Gestapowiec Gramms z uwagi na du\u017c\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 naszego terenu od swej siedziby w Soko\u0142owie Podlaskim, gdzie pod r\u0119k\u0105 mia\u0142 do dyspozycji zgraj\u0119 taki, jak sam gestapowc\u00f3w i \u017candarm\u00f3w \u2013 przekaza\u0142 nasz\u0105 ziemi\u0119 pod opiek\u0119 Gestapo i Schultzpolizei w niedalekiej Ostrowi Mazowieckiej. Niezbyt du\u017ca odleg\u0142o\u015b\u0107 i dobre po\u0142\u0105czenie za pomoc\u0105 drogi bitej, stwarza\u0142y korzystne dla nowych \u201eopiekun\u00f3w\u201d warunki dla cz\u0119stych i krwawych wypad\u00f3w tej zgrai hitlerowskich zbocze\u0144c\u00f3w i okrutnik\u00f3w w nasze strony. Ponadto w ostrowskiej Schupo znajdowa\u0142o si\u0119 dw\u00f3ch przedwojennych kolonist\u00f3w z Sadolesia i P\u0142atkownicy, kt\u00f3rzy znaj\u0105c doskonale teren sadowie\u0144ski u\u0142atwiali swym mocodawcom krwaw\u0105 robot\u0119.<\/p>\n

Nie ulega r\u00f3wnie\u017c najmniejszej w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce mieli Niemcy na naszym terenie dobrze zakonspirowany wywiad, kt\u00f3ry informowa\u0142 ich o wszystkich wa\u017cniejszych wydarzeniach dziej\u0105cych si\u0119 u nas. Musia\u0142y dzia\u0142a\u0107 tu hitlerowskie wtyczki, kt\u00f3re kontaktowa\u0142y si\u0119 z \u201eCzerwoniakiem\u201d ostrowskim i donosi\u0142y o wszystkim.<\/p>\n

Wiele nieszcz\u0119\u015b\u0107 i tragizmu obfituj\u0105cego w straszliwe wypadki po\u0142\u0105czone z rozlewem krwi polskiej sprowadzi\u0142 w ko\u0144cu lutego i na pocz\u0105tku marca 1943 roku na Zarzetk\u0119, Grabiny i okoliczne wsie \u2013 prowokator niemiecki, szpieg podaj\u0105cy si\u0119 za \u017byda, spryciarz, oszust i \u0142otr w jednej osobie o nazwisku Rubin. Na d\u0142ugie czasy d\u017awi\u0119k tego nazwiska pozostanie w koszmarze wspomnie\u0144 ludno\u015bci tych wsi. Jego nikczemna, perfidna i gadzinowa dzia\u0142alno\u015b\u0107, jako rzekomego partyzanta przeszkolonego w Anglii wzbudzi\u0142y w\u015br\u00f3d polskiego ludu wsp\u00f3\u0142czucie i zaufanie, za kt\u00f3re potem \u0142atwowierni Polacy zap\u0142acili ofiar\u0119 obficie przelanej krwi.<\/p>\n

Oto jak o tym \u201epartyzancie\u201d pisze Adam Stankiewicz w swej pracy konkursowej \u201eOkupacja w Ra\u017cnach\u201d \u2013 drukowanej w kolejnych odcinkach \u201eCh\u0142opskiej drogi\u201d w roku 1967.<\/p>\n

\u201eWielkim wydarzeniem w historii walk partyzanckich na naszym terenie by\u0142o pojawienie si\u0119 w 1943 r. g\u0142o\u015bnego partyzanta \u201eRubina\u201d. Mia\u0142 to by\u0107 podobno \u017byd polski przeszkolony w Anglii i zrzucony na spadochronie. Po nawi\u0105zaniu kontaktu z partyzantami Rubin zyska\u0142 sympati\u0119 poszczeg\u00f3lnych dow\u00f3dc\u00f3w oddzia\u0142\u00f3w. I Rubin zosta\u0142 s\u0142awnym partyzantem. Chodzi\u0142 na akcje, wykonywa\u0142 r\u00f3\u017cne czynno\u015bci, zachodzi\u0142 do dom\u00f3w okolicznych rolnik\u00f3w i poznawa\u0142 tych, kt\u00f3rzy wspierali \u201ele\u015bnych\u201d lub sympatyzowali z nimi. By\u0142 bardzo w\u015bcibski i wszystko go interesowa\u0142o. Wreszcie Rubin z jednym partyzantem radzieckim zostali schwytani w Por\u0119bie n\/B. Dostarczono ich do Gestapo w Ostrowi Maz. \u017bo\u0142nierz radziecki zosta\u0142 podobno rozstrzelany, a Rubin sta\u0142 si\u0119 p\u00f3\u017aniej postrachem okolicznej ludno\u015bci. Chodzi\u0142 z Niemcami po wsiach i wskazywa\u0142 tych, z kt\u00f3rymi zetkn\u0105\u0142 si\u0119 w czasie swojej dzia\u0142alno\u015bci partyzanckiej. W jego r\u0119ku zawis\u0142o \u017cycie niejednego mieszka\u0144ca wsi, w kt\u00f3rej bywa\u0142 jako partyzant. Wed\u0142ug opowiadania naocznych \u015bwiadk\u00f3w mia\u0142 decydowa\u0107 w czasie ob\u0142awy kogo uwolni\u0107 od podejrze\u0144, kogo wys\u0142a\u0107 do obozu koncentracyjnego, czy te\u017c rozstrzela\u0107 na miejscu. Je\u015bli rolnik meldowa\u0142 do Zarz\u0105du Gminnego, \u017ce u niego byli partyzanci, to chocia\u017c Rubin domaga\u0142 si\u0119 ukarania takiego obywatela, Niemcy kary nie stosowali. Tym sposobem ocala\u0142o wielu m\u0119\u017cczyzn, bowiem z\u0142o\u017cenie meldunku do w\u0142adz okupacyjnych uzgodniono z dow\u00f3dztwem oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich. Rubin musia\u0142 tego nie wiedzie\u0107. Najgorszy jednak by\u0142 los tych, co w jaki\u015b spos\u00f3b narazili si\u0119 Rubinowi. Zemsta jego by\u0142a straszna. SS-mani rozstrzeliwali ich na miejscu w jego obecno\u015bci\u201d.-<\/p>\n

Znanym i stosowanym najcz\u0119\u015bciej przez okupanta sposobem wy\u0142apywania podejrzanych os\u00f3b, by\u0142y zakrojone na bardzo szerok\u0105 skal\u0119 \u2013 ob\u0142awy. By\u0142y to akcje represyjne, w kt\u00f3rych nieraz przy u\u017cyciu wielu setek \u017co\u0142nierzy Wehrmachtu, \u017candarm\u00f3w i gestapowc\u00f3w przeczesywano w okresie kilku dni wyznaczony do tego teren i wy\u0142awiano wskazywanych przez szpicl\u00f3w i prowokator\u00f3w ludzi, kt\u00f3rzy mieli styczno\u015b\u0107 z oddzia\u0142ami partyzanckimi. W najtragiczniejszym dla naszej ziemi roku 1943 odby\u0142y si\u0119 3 takie ob\u0142awy przypominaj\u0105ce stosowane w dawnych czasach \u0142owy na dzikiego zwierza.<\/p>\n

Obsadza\u0142 wtedy okupant prawy brzeg Bugu po stronie powiatu ostrowskiego, za\u015b ziemie po\u0142o\u017cone na lewym brzegu rzeki ogarnia\u0142 szerokim \u0142ukiem i zacie\u015bniaj\u0105c jego kleszcze, wy\u0142apywa\u0142 podejrzanych wskazywanych na li\u015bcie przez zdrajc\u00f3w, lub znajduj\u0105cych si\u0119 tu przypadkowo z innych miejscowo\u015bci i stron kraju. Ci natomiast, kt\u00f3rzy usi\u0142owali przeprawi\u0107 si\u0119 na drug\u0105 stron\u0119 rzeki, wpadali w \u0142apy oczekuj\u0105cych tam, dobrze w przybrze\u017cnych zaro\u015blach ukrytych Niemc\u00f3w lub ostrzelani z broni maszynowej gin\u0119li w nurtach Bugu.<\/p>\n

Wiele niewinnych ofiar poch\u0142on\u0119\u0142a w tych akcjach nasza pi\u0119kna rzeka. Adam Stankiewicz przytacza mi\u0119dzy innymi: \u201edzier\u017cawc\u00f3w rzeki \u0142owi\u0105cych ryby \u2013 Aleksandra Gutkowskiego z Tuchlina i Pawlaka z Broku\u201d \u2013 Wspomina r\u00f3wnie\u017c o niebezpiecze\u0144stwie utraty \u017cycia przez jego ojca, r\u00f3wnie\u017c Adama, kt\u00f3ry jad\u0105c \u0142\u00f3dk\u0105 o \u015bwicie podczas takiej ob\u0142awy zosta\u0142 ostrzelany przez ukrytych w zaro\u015blach oprawc\u00f3w niemieckich, omal nie utraci\u0142 \u017cycia i cudem prawie umkn\u0105\u0142 ze szpon\u00f3w \u015bmierci.<\/p>\n

\u201eNajwi\u0119cej ofiar spowodowa\u0142a ob\u0142awa trzecia\u201d \u2013 czytamy w dziewi\u0105tym odcinku wspomnie\u0144 okupacyjnych A. Stankiewicza.<\/p>\n

\u201eDzi\u0119ki Rubinowi zgin\u0119\u0142o przy szkole w Grabinach, gmina Sadowne, 10 os\u00f3b. Byli to mieszka\u0144cy okolicznych wsi. Podejrzanych sprowadzono do budynku szkolnego i trzymano pod stra\u017c\u0105 ca\u0142y dzie\u0144. By\u0142o kilkadziesi\u0105t os\u00f3b, z kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 zwolniono, siedemna\u015bcie wys\u0142ano do obozu \u015bmierci w Treblince, a dziesi\u0119\u0107 rozstrzelano. Do Treblinki kierowano tych z dalszych wsi. Z tutejszych znale\u017ali si\u0119 w obozie: J\u00f3zef Wysocki i Wiktor \u0106wiek z Zarzetki, zamordowani tam, oraz Mieczys\u0142aw Kowalczyk z naszej wsi (tj. Ra\u017cen dopisek w\u0142asny), kt\u00f3ry powr\u00f3ci\u0142.<\/p>\n

Egzekucja skazanych na kar\u0119 \u015bmierci odby\u0142a si\u0119 wieczorem na placu szkolnym. Skaza\u0144c\u00f3w przyprowadzano na miejsce ze zwi\u0105zanymi z ty\u0142u r\u0119kami i pozbawiano ich \u017cycia strza\u0142em karabinowym w ty\u0142 g\u0142owy. Oto nazwiska rozstrzelanych: Stanis\u0142aw Kobyli\u0144ski i Stefan \u0106wiek ze wsi Zarzetka, Jan Kalbarczyk \u2013 so\u0142tys wsi Zarzetka, Stefan Zadro\u017cny ze wsi Zalesie, Marcjanna Wierzbicka ze wsi Zalesie, J\u00f3zef Le\u015bniewski, Zygmunt Siatkowski i Stanis\u0142aw Bala ze wsi Szynkarzyzna, m\u0142oda panienka Jadwiga Koz\u0142\u00f3wna z Czaplowizny oraz Czes\u0142aw Kowalczyk z naszej wsi (Ra\u017cen). \u201eRubin\u201d wyda\u0142 jego brata Boles\u0142awa, kt\u00f3rego Niemcy nie zastali w domu, wzi\u0119ty jako zak\u0142adnik Czes\u0142aw, poleg\u0142 \u015bmierci\u0105 m\u0119cze\u0144sk\u0105. W poszukiwaniu brata Boles\u0142awa SS-mani kilkakrotnie nachodzili jego rodzin\u0119. Spalili zabudowania, lecz poszukiwanego nie uj\u0119li. Prze\u017cy\u0142 wojn\u0119.\u201d<\/p>\n

\u201eW tym tragicznym dniu (3.III.1943 – przypis w\u0142asny) \u2013 wspomina dalej A. Stankiewicz \u2013 skazanych by\u0142o 12 os\u00f3b. Egzekucja obj\u0119\u0142a tylko 10 os\u00f3b, poniewa\u017c dwom uda\u0142o si\u0119 zbiec. Ze zwolnionymi wyszed\u0142 niezauwa\u017cony ze szko\u0142y jeden z g\u0142\u00f3wnych oskar\u017conych, Ludwik Karczmarczyk z Zarzetki. Natomiast na kilka minut przed egzekucj\u0105 zbieg\u0142 tak\u017ce mieszkaniec Zarzetki, Aleksander Sawicki. Sawickiego \u015bciga\u0142o kilkunastu \u017co\u0142dak\u00f3w niemieckich. Ucieczka mog\u0142a zako\u0144czy\u0107 si\u0119 tragicznie, wi\u0119c zbieg decyduje si\u0119 na ukrycie w zabudowaniach Antoniego Wysockiego ze wsi Zarzetka. Wszed\u0142 do ubikacji. Niemcy przetrz\u0105sn\u0119li budynki i nie znale\u017ali uciekiniera. Na koniec zapalili je. Byli pewni, \u017ce Sawicki znajdzie \u015bmier\u0107 w p\u0142omieniach. Zapalili jeszcze kilka budynk\u00f3w \u2013 mi\u0119dzy innymi Ludwika Karczmarczyka i w nocy odjechali. Aleksander Sawicki jednak ocala\u0142.<\/p>\n

Trupy zamordowanych Niemcy zostawili w miejscu ka\u017ani. Oko\u0142o po\u0142udnia nast\u0119pnego dnia rodziny otrzyma\u0142y zezwolenie od w\u0142adz okupacyjnych na zabranie cia\u0142 i pochowanie na cmentarzu. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce kaci oddawali jeszcze strza\u0142y z broni kr\u00f3tkiej do le\u017c\u0105cych ofiar. Straszny by\u0142 to pogrzeb. Okolica pogr\u0105\u017cy\u0142a si\u0119 w \u017ca\u0142obie. Nienawi\u015b\u0107 do okupant\u00f3w dosz\u0142a do punktu kulminacyjnego\u201d.-<\/p>\n

Tak oto rzekomy partyzant rozprawi\u0142 si\u0119 z tymi, kt\u00f3rzy kieruj\u0105c si\u0119 wzgl\u0119dami ludzkimi okazali serce radzieckim je\u0144com z oboz\u00f3w hitlerowskich i za sw\u0105 dla nich opiek\u0119 i pomoc odda\u0107 musieli swoje \u017cycie. Od tego czasu zagin\u0105\u0142 wszelki \u015blad i s\u0142uch o krwawym \u201eRubinie\u201d. Straszliwe swe dzie\u0142o doprowadzi\u0142 do ko\u0144ca, wype\u0142niaj\u0105c sw\u00f3j haniebny proceder z i\u015bcie szata\u0144skim okrucie\u0144stwem.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:\u00a0SADOWIE\u0143SKIE OBRAZY –\u00a0<\/strong>Zebrane wspomnienia z dawnego i bli\u017cszego \u017cycia Sadownego i okolic, Edward S\u00f3wka –\u00a0SADOWNE 1970<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pogrom \u017byd\u00f3w w 1942 i 1943 r. nie stanowi\u0142 ukoronowania bestialskich akcji stosowanych na naszej ziemi przez okupanta.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,841,31],"tags":[843,101,2288],"class_list":["post-7618","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-newsy","category-sadowienskie-obrazy","category-historia-gminy","tag-edward-sowka","tag-historia-gminy-sadowne","tag-sadowienskie-obrazy"],"views":4054,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7618","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7618"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7618\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7619,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7618\/revisions\/7619"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7618"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7618"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7618"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}