{"id":7664,"date":"2015-02-06T14:06:46","date_gmt":"2015-02-06T13:06:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.infosadowne.boo.pl\/?p=7664"},"modified":"2015-02-06T14:06:46","modified_gmt":"2015-02-06T13:06:46","slug":"polnische-und-rusische-banditen-cz-vii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/info.sadowne.pl\/?p=7664","title":{"rendered":"\u201ePolnische und rusische Banditen\u201d \u2013 cz. VII"},"content":{"rendered":"

\"ES.\"Okres okrutnej okupacji hitlerowskiej by\u0142 okresem ci\u0119\u017ckim nie tylko dla polskiej ludno\u015bci cywilnej,<\/strong> <\/p>\n

lecz sta\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c tragicznym dla ludzi radzieckich, kt\u00f3rzy przyp\u0119dzani z g\u0142\u0119bi okupowanych ziem rosyjskich, trzymani byli w Rzeszy i na terenach polskich przezwanych przez krakowskiego satrap\u0119 Franka \u2013 Generaln\u0105 Guberni\u0105.<\/p>\n

W naszej okolicy okupant zorganizowa\u0142 jesieni\u0105 w roku 1941 dwa takie o\u015brodki zag\u0142ady, zwane tylko chyba dla zachowania pozor\u00f3w obozami jenieckimi, a mianowicie w Ostr\u00f3wku W\u0119growskim i Komorowie k\/Ostrowi Maz. By\u0142y to faktycznie nie \u017cadne obozy jenieckie, lecz zwyk\u0142e, zorganizowane na spos\u00f3b faszystowski obozy zag\u0142ady, kt\u00f3rych przeznaczeniem by\u0142o wyniszczenie \u017co\u0142nierzy radzieckich, wzi\u0119tych do niewoli na froncie wschodnim.<\/p>\n

Ze wzgl\u0119du na nienawi\u015b\u0107 hitlerowc\u00f3w do ustroju komunistycznego, sposoby i metody obchodzenia si\u0119 z tymi lud\u017ami by\u0142y stokro\u0107 gorsze ni\u017c w obozach koncentracyjnych. Lepiej traktowane by\u0142y przez Niemc\u00f3w zwierz\u0119ta, ni\u017c nieszcz\u0119\u015bni ludzie przeznaczeni w tych fabrykach zag\u0142ady na \u015bmier\u0107.<\/p>\n

Ob\u00f3z w Ostr\u00f3wku nie od razu przybra\u0142 form\u0119 \u201eKriegsgefangensslager\u201d \u2013 lecz z braku odpowiednich pomieszcze\u0144 mie\u015bci\u0142 si\u0119 na terenie fabrycznym. W mi\u0119dzyczasie, po przeciwnej stronie szosy, w pobli\u017cu fabryki, r\u0119kami polskich robotnik\u00f3w i nap\u0142ywaj\u0105cych stale je\u0144c\u00f3w z frontu niemiecko-rosyjskiego \u2013 pocz\u0119to budowa\u0107 parterowe, d\u0142ugie baraki, ogrodzone wysoko drutami kolczastymi, maj\u0105ce s\u0142u\u017cy\u0107 hitlerowskim ofiarom za pomieszczenia mieszkalne. Zwo\u017ceni tu masowo ludzie ci, pozbawieni wszelkich prawide\u0142 moralnego, ludzkiego bytowania, \u017cyli tu gorzej ni\u017c zwierz\u0119ta. \u0179le traktowani, g\u0142odzeni i maltretowani, gin\u0119li tu masowo w wyniku grasuj\u0105cych epidemii tyfusu i czerwonki. W latach od 1941 do 1943 zgin\u0119\u0142o tu \u015bmierci\u0105 m\u0119cze\u0144sk\u0105 oko\u0142o 11 tysi\u0119cy je\u0144c\u00f3w radzieckich. Cia\u0142a ich grzebali towarzysze niedoli na pobliskim, piaszczystym pag\u00f3rku mi\u0119dzy wsi\u0105 a lini\u0105 kolejow\u0105, gdzie dzi\u015b wznosz\u0105 si\u0119 zbiorowe mogi\u0142y kryj\u0105ce w sobie tysi\u0105ce ofiar ha\u0144by XX wieku.<\/p>\n

Podobnie dzia\u0142o si\u0119 w obozie Komorowo obok Ostrowi Mazowieckiej, gdzie zgin\u0119\u0142o w ten spos\u00f3b oko\u0142o 24 tysi\u0105ce je\u0144c\u00f3w rosyjskich. Tragedi\u0119 tej fabryki \u015bmierci przedstawi\u0142 w swej pi\u0119knej ksi\u0105\u017cce Igor Neverly pt. \u201eCh\u0142opiec z Salskich step\u00f3w\u201d.<\/p>\n

Nielicznym tylko jednostkom uda\u0142o si\u0119 zbiec z tych obu oboz\u00f3w. Szcz\u0119\u015bliwym trafem, lub wyj\u0105tkowo rzadkim zbiegiem okoliczno\u015bci, las pozwoli\u0142 im ocale\u0107. Nie wracali oni do swej dalekiej ojczyzny, lecz \u017cywi\u0105c straszliw\u0105 nienawi\u015b\u0107 do Niemc\u00f3w, kryli si\u0119 w lasach lub wsiach polskich, tworz\u0105c oddzia\u0142y partyzanckie. Byli w\u015br\u00f3d nich ludzie wyszkoleni w rzemio\u015ble wojskowym jako oficerowie i podoficerowie. Oni to w\u0142a\u015bnie organizowali rozproszonych uciekinier\u00f3w, tworz\u0105c gro\u017ane nieraz dla wroga i skutecznie dzia\u0142aj\u0105ce grupy, siej\u0105ce dywersj\u0119 na jego ty\u0142ach i zapleczu. \u017bycie tych ludzi borykaj\u0105cych si\u0119 z wielkimi trudno\u015bciami codziennych, w r\u00f3\u017cnych porach roku, warunkach, stanowi\u0142o koszmar niepoj\u0119tych zmaga\u0144 przetrwania i dzia\u0142ania na szkod\u0119 okupanta. Za mieszkania s\u0142u\u017cy\u0142y im ziemianki le\u015bne, w kt\u00f3rych kryj\u0105c si\u0119 przed okiem ludzkim wiedli \u017cywot ur\u0105gaj\u0105cy niejednokrotnie warunkom cz\u0142owiecze\u0144stwa, kt\u00f3ry przez \u201epan\u00f3w \u015bwiata\u201d spodlony zosta\u0142 i poni\u017cony do rz\u0119du \u017cywota dzikich zwierz\u0105t.<\/p>\n

\u00a0Niepoj\u0119tym i nie mieszcz\u0105cym si\u0119 w umys\u0142ach ludzkich jest np. fakt zamieszkiwania przez jednego z uciekinier\u00f3w z komorowskiego obozu zag\u0142ady, do dzi\u015b \u017cyj\u0105cego w\u015br\u00f3d nas Jana Danilewicza przez okres jednego roku w grubej, wypr\u00f3chnia\u0142ej wierzbie na polach mi\u0119dzy Oci\u0119tem a Grabinami. Wierzba ta musia\u0142a by\u0107 z konieczno\u015bci miejscem zamieszkania cz\u0142owieka ocalonego od zag\u0142ady, kt\u00f3ry chcia\u0142 po prostu \u017cy\u0107!.. I prze\u017cy\u0142!..<\/p>\n

Poczciwa polska, stara wierzba okaza\u0142a si\u0119 wierniejsza od niejednego szakala w ludzkiej sk\u00f3rze. Wymoszczona wewn\u0105trz sianem i s\u0142om\u0105, stanowi\u0142a cho\u0107 bardzo ciasne i w okresie ch\u0142od\u00f3w zimne schronienie, lecz nie zdradzi\u0142a swego lokatora i ochroni\u0142a go kilkakrotnie od zguby podczas urz\u0105dzanych tu ob\u0142aw na ludzi.<\/p>\n

Razu jednego \u2013 opowiada\u0142 szcz\u0119\u015bliwie ocalony mieszkaniec wierzby \u2013 podczas grasuj\u0105cej tu zim\u0105 1942 r. ob\u0142awy niemieckiej, stan\u0119\u0142o w blisko\u015bci ukrytego w wierzbie zbiega, dw\u00f3ch \u017candarm\u00f3w hitlerowskich, kt\u00f3rzy zzi\u0119bni\u0119ci na mrozie rozgrzewali si\u0119 uderzeniem r\u0105k pod pachy. Szwargocz\u0105c co\u015b do siebie zatrzymali ko\u0142o wierzby na kilkana\u015bcie minut i zapalili papierosy. Czujne i wyl\u0119k\u0142e oczy tropionego cz\u0142owieka \u015bledzi\u0142y ka\u017cdy ruch w ci\u0105gu tych d\u0142ugich jak wiek straszliwych minut.<\/p>\n

Ale komu\u015b by przysz\u0142o do g\u0142owy my\u015ble\u0107, \u017ce w pochylonej, zmursza\u0142ej wierzbie siedzi zdr\u0119twia\u0142y z zimna i g\u0142odu cz\u0142owiek.<\/p>\n

Nie domy\u015blaj\u0105c si\u0119 niczego hitlerowcy powlekli si\u0119 wkr\u00f3tce ku swoim, a nieszcz\u0119sny zbieg m\u00f3g\u0142 wtedy odpr\u0119\u017cy\u0107 si\u0119 i rozprostowa\u0107 zdr\u0119twia\u0142e od zastyg\u0142ego bezruchu i zimna cz\u0142onki.<\/p>\n

W taki oto nieraz spos\u00f3b bytowali ci ludzie, kt\u00f3rym l\u0119k przed \u015bmierci\u0105 i mocniejsze od niego pragnienie \u017cycia dodawa\u0142y si\u0142 i zdrowia do przetrwania tych straszliwych, okrutnych czas\u00f3w.<\/p>\n

Nie mniej ciekawym i obfituj\u0105cym w groz\u0119 sytuacji i niepewno\u015b\u0107 \u017cycia jest opisywany przez A. Stankiewicza w okupacyjnych wspomnieniach fakt ocalenia podczas jednej z ob\u0142aw sze\u015bcioosobowej grupy partyzant\u00f3w radzieckich przebywaj\u0105cych w tym czasie w Ra\u017cnach. Oceniaj\u0105c b\u0142yskawicznie groz\u0119 swego po\u0142o\u017cenia, ludzie ci ukryli si\u0119 pod odwr\u00f3conym do g\u00f3ry dnem \u201ewielkim cz\u00f3\u0142nem, le\u017c\u0105cym na podw\u00f3rzu rolnika Ludwika Tymi\u0144skiego. Strudzeni dwudniowym przetrz\u0105saniem terenu \u017co\u0142dacy niemieccy odpoczywali siedz\u0105c na tym cz\u00f3\u0142nie. Nie przysz\u0142a im taka my\u015bl do g\u0142owy, aby go odwr\u00f3ci\u0107\u201d \u2013 I\u2026 ocaleli!<\/p>\n

Nie trudno wyobrazi\u0107 sobie okropno\u015b\u0107 po\u0142o\u017cenia znajduj\u0105cych si\u0119 pod cz\u00f3\u0142nem partyzant\u00f3w, i jeszcze wi\u0119kszy l\u0119k w obawie o utrat\u0119 \u017cycia w\u0142a\u015bciciela cz\u00f3\u0142na, kt\u00f3remu \u201eza przechowywanie bandyt\u00f3w\u201d \u2013 jak m\u00f3wili Niemcy \u2013 grozi\u0142a natychmiastowa \u015bmier\u0107. Taki w\u0142a\u015bnie los spotka\u0142 ludzi ze wsi Szynkarzyzna, w obej\u015bciu kt\u00f3rych Niemcy wykryli partyzancki schron.<\/p>\n

\u201eNiemcy wpadli na jego \u015blad \u2013 wspomina A. Stankiewicz \u2013 zabudowania gospodarskie spalili, a schron obrzucili granatami. Znalaz\u0142o w nim \u015bmier\u0107 kilku m\u0142odych, zbieg\u0142ych z niewoli je\u0144c\u00f3w radzieckich. Z rodziny udzielaj\u0105cej pomocy je\u0144com zamordowali matk\u0119 i syna\u201d.-<\/p>\n

Radzieckich grup partyzanckich na naszym terenie istnia\u0142o kilka. A. Stankiewicz wymienia oddzia\u0142y \u201ePaw\u0142a\u201d, \u201eMicha\u0142a\u201d i \u201eSzymona\u201d. Najbardziej znanym i sprawnie dzia\u0142aj\u0105cym by\u0142 oddzia\u0142 \u201eSzymona\u201d. \u201eJego dow\u00f3dca Szymon przez kilka miesi\u0119cy wykonywa\u0142 dla wielu rolnik\u00f3w buty z we\u0142ny, nazwane przez wie\u015bniak\u00f3w walonkami. Nic dziwnego, \u017ce jego oddzia\u0142 wspierali ch\u0142opi. W czasie starcia z Niemcami Szymon zosta\u0142 ci\u0119\u017cko ranny w nog\u0119. Ran\u0119 leczy u pewnej rodziny w Udrzynie. Tam zasta\u0142a go jedna z niemieckich ob\u0142aw. Na szcz\u0119\u015bcie kryj\u00f3wka rannego nie zosta\u0142a odkryta. Partyzant Szymon prze\u017cy\u0142 okupacj\u0119. Po wkroczeniu wojsk radzieckich w nasze strony wst\u0105pi\u0142 do Armii Czerwonej. By\u0142 on w randze kapitana.\u201d Rzecz oczywista, \u017ce ludzie ci przetrwali te okropne czasy dzi\u0119ki opiece i pomocy ludno\u015bci naszego terenu. Ryzyko tych pomocy by\u0142o wielkie i za udzielanie jej grozi\u0142y straszliwe represje, kt\u00f3rych ogrom zwali\u0142 si\u0119 na nasz\u0105 ziemi\u0119 w roku 1943 dzi\u0119ki wspomnianemu wy\u017cej \u201eRubinowi\u201d.<\/p>\n

Nie ulega najmniejszej w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce \u0142otr ten zosta\u0142 przez Niemc\u00f3w specjalnie tu wys\u0142any, dla przeprowadzenia sonda\u017cu i dostarczenia informacji o mieszka\u0144cach naszych wsi pomagaj\u0105cych partyzantom. W\u015bcibski, sprytny i wyrafinowany w swym haniebnym dzia\u0142aniu \u201eRubin\u201d pozna\u0142 gruntownie sytuacj\u0119 pomocy polskiej i po rzekomym aresztowaniu go w Por\u0119bie n\/Bugiem, przywieziony na teren ob\u0142awy w lutym 1943 roku, chodzi\u0142 od domu do domu i wskazywa\u0142 tych, o kt\u00f3rych wiedzia\u0142 doskonale, \u017ce udzielali pomocy partyzantom.<\/p>\n

Ponad p\u00f3\u0142roczna obecno\u015b\u0107 w Sadownem, nieznanego bli\u017cej osobnika zamieszkuj\u0105cego w tzw. Kantorze, wykonuj\u0105cego rzekomo zaw\u00f3d rymarza, rzuci\u0142a wkr\u00f3tce podejrzenie na jego nieczyst\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 i zrobiwszy prawdopodobnie wszystko, co do niego nale\u017ca\u0142o, wyni\u00f3s\u0142 si\u0119 cichaczem i przepad\u0142 gdzie\u015b bez wie\u015bci. By\u0142 to szpicel, kt\u00f3rego zadaniem by\u0142o informowanie komendy Schutzpolizej w Ostrowi za pomoc\u0105 albo posiadanego radiowego nadajnika kr\u00f3tkofalowego, albo te\u017c przez specjalne urz\u0105dzenie telefoniczne, dzi\u0119ki kt\u00f3remu m\u00f3g\u0142 w ka\u017cdej chwili i ka\u017cdym miejscu, przez pod\u0142\u0105czenie si\u0119 do linii telefonicznej nadawa\u0107 owe pod\u0142e informacje.<\/p>\n

Wynikiem jego nikczemnej dzia\u0142alno\u015bci by\u0142 natychmiastowy, niespodziewany najazd ostrowskich \u017candarm\u00f3w na dom Stanis\u0142awa Bolchajmera, sadowie\u0144skiego wieloletniego fryzjera, zo\u0142nierza AK, dobrego polaka i gor\u0105cego patrioty, w dniu 8 maja 1943 roku podczas jego imieninowej uczty, na kt\u00f3rej zebrane by\u0142o do\u015b\u0107 liczne grono bliskich Bolchajmerowi przyjaci\u00f3\u0142 i towarzyszy pracy konspiracyjnej.<\/p>\n

Nie ulega najmniejszej w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce informacja o tym zebraniu musia\u0142a by\u0107 przekazana do Ostrowi drog\u0105 radiow\u0105 lub telefoniczn\u0105, poniewa\u017c \u201ebuda\u201d z \u017candarmami pojawi\u0142a si\u0119 niespodziewanie w kilkadziesi\u0105t minut, po kr\u00f3tkotrwaj\u0105cycm u Bolchajmera spotkaniu. Na szcz\u0119\u015bcie tu\u017c przed przyjazdem ostrowskich sprawc\u00f3w, wszyscy rozeszli si\u0119 i pozosta\u0142 tylko sam gospodarz domu. Badanie, z kt\u00f3rego wynika\u0142o, \u017ce byli on doskonale poinformowani o przebiegu spotkania i jego uczestnikach, odby\u0142o si\u0119 na miejscu. Dom zosta\u0142 otoczony ze wszech stron, a miejscem straszliwej ka\u017ani jego gospodarza, sta\u0142o si\u0119 klepisko we w\u0142asnej stodole. Rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 oko\u0142o dwugodzinne tortury i badanie nieszcz\u0119snego Bolchajmera, podczas kt\u00f3rych dla wydobycia wiadomo\u015bci zastosowali straszliwi oprawcy, znan\u0105 metod\u0119 okropnego bicia przy pomocy znajduj\u0105cych si\u0119 na miejscu katowskich rekwizyt\u00f3w jak: orczyk, ko\u0142ek lub dr\u0105\u017cek. \u015alady obficie rozlanej krwi na \u015bcianach i klepisku stodo\u0142y, oraz wiele po\u0142amanych narz\u0119dzi tortur, stosowanych podczas tego badania, \u015bwiadczy\u0142y najlepiej o nieludzkim katowaniu i zn\u0119caniu si\u0119 nad ofiar\u0105.<\/p>\n

Z uznaniem i podziwu godnym szacunkiem podkre\u015bli\u0107 nale\u017cy, \u017ce torturowany w straszliwy i trudny do opisania spos\u00f3b Stanis\u0142aw Bolchajmer, twardy i nieugi\u0119ty \u017co\u0142nierz Polski Podziemnej nie wyda\u0142 nikogo i nie zdradzi\u0142 hitlerowskim oprawcom \u017cadnej wiadomo\u015bci o dzia\u0142aniu sadowie\u0144skiego podziemia.<\/p>\n

\u00a0Nale\u017cy przypuszcza\u0107, \u017ce \u015bmier\u0107 tego bohatera nast\u0105pi\u0142a na miejscu, w jego w\u0142asnej stodole, skoro po zako\u0144czeniu badania hitlerowscy kaci wynie\u015bli bez oznak \u017cycia zmaltretowany strz\u0119p ludzkiego cia\u0142a, wlek\u0105c je za r\u0119ce i nogi do stoj\u0105cego na ulicy samochodu, do kt\u00f3rego jak w\u00f3r trocin wrzucili z rozmachem pod \u0142awk\u0119 nieszcz\u0119sne szcz\u0105tki.<\/p>\n

Kr\u0105\u017cy\u0142y p\u00f3\u017aniej nie potwierdzone wersje o tym, \u017ce zw\u0142oki Bolchajmera i innych wtedy zakatowanych na \u015bmier\u0107 nie dojecha\u0142y do Ostrowi, lecz zosta\u0142y zakopane podczas powrotu \u017candarm\u00f3w w lesie mi\u0119dzy Brokiem a Ostrowi\u0105. Wed\u0142ug tych wersji scen\u0119 grzebania ofiar w tym czasie mia\u0142 widzie\u0107 przypadkowo z ukrycia jeden z pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby le\u015bnej \u2013 gajowy o niewiadomym nazwisku.<\/p>\n

Podczas tego najazdu na Sadowne, hitlerowcy pos\u0142ugiwali si\u0119 list\u0105, na kt\u00f3rej widnia\u0142o wiele nazwisk cz\u0142onk\u00f3w organizacji podziemnej. Skatowano i wywieziono wtedy Stanis\u0142awa K\u0142uska, Edwarda Krup\u0119 i \u2026\u2026\u2026. Ogonowskiego z Oci\u0119tego. Z domu w Sadownem, po\u015br\u00f3d nocy wywleczono i zabrano Zygmunta Mrozowskiego, w\u0142a\u015bciciela m\u0142yna w Sadownem, kt\u00f3ry oskar\u017cony by\u0142 za materialne popieranie tajnej organizacji. Wszyscy oni nie powr\u00f3cili dotychczas i na pewno ponie\u015bli \u015bmier\u0107 m\u0119cze\u0144sk\u0105. Wieczna chwa\u0142a tym bohaterom za oddanie \u017cycia i m\u0119cze\u0144stwo dla Ojczyzny!<\/p>\n

Grasuj\u0105cy na naszej ziemi w okresie od marca 1943 do czerwca 1944 roku \u017candarmi ostrowscy poza wy\u017cej opisan\u0105 zbrodni\u0105 dokonywali bardzo cz\u0119stych wypad\u00f3w, podczas kt\u00f3rych najcz\u0119\u015bciej noc\u0105, zostawiaj\u0105c samoch\u00f3d \u2013 bud\u0119 na szosie, dochodzili pieszo do upatrzonych dom\u00f3w i wywlekali z nich swe ofiary. Posiadali przy tym doskona\u0142e rozeznanie terenu, poniewa\u017c, jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o, pracowali w\u015br\u00f3d nich byli koloni\u015bci niemieccy z Sadolesia i P\u0142atkownicy. Jeden z nich o ustalonym nazwisku Krebs, drugi Hartmann. Szubrawcy ci stanowili doskona\u0142\u0105 pomoc dla swych mocodawc\u00f3w i przez dok\u0142adn\u0105 znajomo\u015b\u0107 terenu, na kt\u00f3rym si\u0119 urodzili i wychowali, dostarczali przy pomocy szpicl\u00f3w potrzebnego ostrowskiej Schutzpolizei materia\u0142u.<\/p>\n

Za ich to przyczyn\u0105 zgin\u0119li w ostrowskiej ka\u017ani hitlerowskiej Aleksander Gr\u0105dzki z synem Wac\u0142awem z Morzyczyna, Kibart Stefan z Sadolesia, Danaj Stanis\u0142aw i Grochowski Stanis\u0142aw z Kocielnika, Jan Ogonowski i jego zi\u0119\u0107 Robak z Mrozowej Woli, Pu\u015bcion z Ko\u0142odzi\u0105\u017ca Rybie, 10.VI.1943 roku Kazimierz D\u0105browski i G\u00f3rska Wac\u0142awa, w lipcu Stanis\u0142awa D\u0105browska, a 23.XII tego\u017c roku \u015awiderska Marianna z Szynkarzyzny.<\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c do bardzo okrutnych akcji przeprowadzanych podczas dzia\u0142alno\u015bci tej rozwydrzonej do ostatnich granic bandy ostrowskich oprawc\u00f3w, zaliczy\u0107 nale\u017cy krwawy ich wypad w dzie\u0144 Zielonych \u015awi\u0105tek dnia 28.V.1944 do Wilczog\u0105b.<\/p>\n

Z oskar\u017cenia szpicl\u00f3w, wed\u0142ug posiadanej listy wy\u0142apywano podejrzanych o konspiracyjn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 m\u0119\u017cczyzn i sprowadzano na miejsce ka\u017ani do miejscowej remizy stra\u017cackiej.<\/p>\n

Jeden z poszukiwanych dzia\u0142aczy podziemia, \u017co\u0142nierz AK Bronis\u0142aw Marczyk w obawie przed schwytaniem ukry\u0142 si\u0119 przedtem w przygotowanej od dawna kryj\u00f3wce pod pod\u0142og\u0105 w tej\u017ce remizie. \u015alepy traf zrz\u0105dzi\u0142, \u017ce cz\u0142owiek ten sta\u0142 si\u0119 przypadkowym \u015bwiadkiem straszliwych bada\u0144 i tortur swoich wsp\u00f3\u0142towarzyszy z konspiracyjnej dzia\u0142alno\u015bci. Znajduj\u0105c si\u0119 w potwornej sytuacji, wys\u0142ucha\u0142 on wszystkiego, co si\u0119 tam wtedy dzia\u0142o i przez szczelin\u0119 w pod\u0142odze widzia\u0142 straszliwe w skutkach i metodzie, badania hitlerowskich siepaczy. Maltretowani i bici \u0142amanymi na cz\u0119\u015bci drzewcami bosak\u00f3w stra\u017cackich, bohaterzy Wilczog\u0105b z uporem godnym gor\u0105cych patriot\u00f3w i Polak\u00f3w nie wydali nikogo wi\u0119cej.<\/p>\n

Tortury zadawane prawie ca\u0142y dzie\u0144, nie da\u0142y Niemcom oczekiwanego rezultatu. Ofiary, mimo katuszy, trwa\u0142y zdecydowanie przy swoim i w obliczu m\u0119cze\u0144skiej \u015bmierci nie zdradzi\u0142y \u015bwi\u0119tej sprawy, oddaj\u0105c Ojczy\u017anie swe m\u0142ode, w pe\u0142ni si\u0142y i wiary w wyzwolenie \u2013 \u017cycie!<\/p>\n

Na wieczn\u0105 pami\u0119\u0107, za ofiar\u0119 m\u0119cze\u0144stwa, po\u015bwi\u0119cenia i przelanej krwi zas\u0142u\u017cyli sobie: Eugeniusz Wycech \u2013 brat Marsza\u0142ka Sejmu PRL Czes\u0142awa Wycecha, Ga\u0142\u0105zka Stefan, Marczyk Eugeniusz \u2013 brat wspomnianego \u015bwiadka tej krwawej opresji Bronis\u0142awa, S\u00f3wka Eugeniusz, Pu\u015bcion Stanis\u0142aw i wywieziony do obozu koncentracyjnego Prabucki Aleksander. W wi\u0119zieniu na Pawiaku w Warszawie zamordowani zostali: Boles\u0142aw i Dariusz Wycechowie. Po straszliwych badaniach przeprowadzonych w Ostrowi Mazowieckiej zostali wtr\u0105ceni do obozu koncentracyjnego: Wycech Kazimierz i Szczechura Kazimierz, kt\u00f3rzy szcz\u0119\u015bliwie ocalawszy powr\u00f3cili po wyzwoleniu do rodzinnych Wilczog\u0105b.<\/p>\n

Dzi\u0119ki tylko bohaterstwu wymienionych wy\u017cej os\u00f3b i ich zdecydowanemu oporowi przeciw szakalom z ostrowskiej schutzpolizei, wielu innych mieszka\u0144c\u00f3w tej wsi ocala\u0142o w\u00f3wczas, unikaj\u0105c pogromu i gwa\u0142tu zadawanego jeszcze cz\u0119sto przez dogorywaj\u0105c\u0105 hitlerowsk\u0105 besti\u0119.<\/p>\n

Najazd na Wilczog\u0119by spowodowany zosta\u0142 doniesieniem o zrzucie z samolotu \u0142adunku broni i amunicji, kt\u00f3r\u0105 zakonspirowani Wilczog\u0119biacy starannie ukryli przed okiem wroga.<\/p>\n

By\u0142 to ju\u017c na szcz\u0119\u015bcie ostatni, zaliczany do krwawych, wypad tych okrutnik\u00f3w w nasze strony. Pojawiali si\u0119 oni jeszcze potem kilkakrotnie w Sadownem i jego okolicy, siej\u0105c za ka\u017cdym razem strach i panik\u0119 w\u015br\u00f3d ludzi. Lecz krwawy i okrutny ich \u017cywot mia\u0142 si\u0119 wkr\u00f3tce sko\u0144czy\u0107 dla nich tragicznie ku uciesze i nieopisanej og\u00f3lnie rado\u015bci n\u0119kanych bandyckimi najazdami ludzi naszego zak\u0105tku i powiatu ostrowskiego.<\/p>\n

W drugiej po\u0142owie czerwca 1944 r. na szosie mi\u0119dzy Wyszkowem a Ostrowi\u0105 Mazowieck\u0105, dzia\u0142aj\u0105ce coraz aktywniej si\u0142y polskiego podziemia rozprawi\u0142y si\u0119 ostatecznie z t\u0105 band\u0105, likwiduj\u0105c j\u0105 doszcz\u0119tnie razem z ich przekl\u0119tym samochodem. Lotem b\u0142yskawicy wie\u015b\u0107 o tym sprawiedliwym rozrachunku obieg\u0142a nasz\u0105 ziemi\u0119. Nieopisana rado\u015b\u0107 zapanowa\u0142a nagle w\u015br\u00f3d n\u0119kanych dotychczas okrucie\u0144stwem Polak\u00f3w. Z ogromn\u0105 ulg\u0105 odetchn\u0119\u0142y dziesi\u0105tki tysi\u0119cy piersi ludzkich m\u0119czonych ci\u0105g\u0142ym strachem i obaw\u0105 przed niespodziewanym zawsze gwa\u0142tem i bezprawiem ostrowskich oprawc\u00f3w. \u015awiadomo\u015b\u0107 uwolnienia naszej ziemi od najazdu ostrowskich \u0142otr\u00f3w, koi\u0142a balsamem spokoju maltretowanych we dnie i w nocy mieszka\u0144c\u00f3w naszego zak\u0105tka i du\u017cej po\u0142aci s\u0105siedniej ziemi ostrowskiej i wyszkowskiej.<\/p>\n

By\u0142 to ju\u017c okres dogorywania bitej zapami\u0119tale i skutecznie na wszystkich frontach bestii hitlerowskiej. Zagarni\u0119te bezprawnie ziemie narod\u00f3w mi\u0142uj\u0105cych wolno\u015b\u0107, pali\u0142y si\u0119 teraz pod podeszwami wczorajszych \u201epan\u00f3w \u015bwiata\u201d \u2013 cofaj\u0105cych si\u0119 w panicznym bez\u0142adzie i strachu ku bar\u0142ogowi swego teuto\u0144skiego gniazda.<\/p>\n

Do um\u0119czonych 5-cio letni\u0105 tyrani\u0105 Polak\u00f3w, ju\u017c w ko\u0144cu czerwca i na pocz\u0105tku lipca 1944 roku zacz\u0119\u0142y dociera\u0107 wymawiane teraz g\u0142o\u015bno i bez obawy wie\u015bci o zbli\u017caj\u0105cym si\u0119 froncie wschodnim. Che\u0142pi\u0105cy si\u0119 zawsze sw\u0105 niezwyk\u0142\u0105 organizacj\u0105 napastnik i prze\u015bladowca wielu narod\u00f3w europejskich \u2013 cofa\u0142 si\u0119 teraz w bez\u0142adzie, zdruzgotany i zmaltretowany ci\u0105g\u0142ym odwrotem i niepowodzeniami na froncie. Mia\u017cd\u017c\u0105ca lawina wojsk Czerwonej Armii gniot\u0142a z rozmachem i rozbija\u0142a doszcz\u0119tnie \u201eniezwyci\u0119\u017conych\u201d brutali spod znaku swastyki.<\/p>\n

Dzia\u0142aj\u0105ce na ty\u0142ach wroga sprzymierzone przeciw wsp\u00f3lnemu wrogowi partyzanckie oddzia\u0142y polsko-radzieckie sia\u0142y dywersj\u0119 i utrudnia\u0142y dalsze prowadzenie napastniczej wojny.<\/p>\n

Czerwiec i lipiec 1944 roku przynios\u0142y um\u0119czonym Polakom widoczne na ka\u017cdym kroku odpr\u0119\u017cenie.<\/p>\n

Cofaj\u0105ce si\u0119 przez Sadowne szos\u0105 w kierunku Warszawy wojska w\u0119gierskie w obliczu beznadziejno\u015bci swego po\u0142o\u017cenia, pod w\u0105tpliwym ju\u017c wtedy dow\u00f3dztwem niemieckim, pozbywa\u0142y si\u0119 podczas jednodniowego postoju przy Drugim Mo\u015bcie, ci\u0105\u017c\u0105cych im i ju\u017c niepotrzebnych karabin\u00f3w, rzucaj\u0105c je masowo w czarn\u0105 otch\u0142a\u0144 wody, kt\u00f3ra z pluskiem \u201erozbraja\u0142a\u201d przymuszonych do s\u0142u\u017cby dla Fuhrera W\u0119gr\u00f3w. Okazywali oni przy tym ca\u0142kowit\u0105 rezygnacj\u0119 z narzuconej im si\u0142\u0105 s\u0142u\u017cby, widz\u0105c zbli\u017caj\u0105cy si\u0119 koniec wojny, kt\u00f3ry dla wschodnich ziem polskich nast\u0105pi\u0142 w drugiej po\u0142owie lipca, a dla ziem po\u0142o\u017conych mi\u0119dzy Bugiem a Wis\u0142\u0105 dopiero w miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:\u00a0SADOWIE\u0143SKIE OBRAZY –\u00a0<\/strong>Zebrane wspomnienia z dawnego i bli\u017cszego \u017cycia Sadownego i okolic, Edward S\u00f3wka –\u00a0SADOWNE 1970<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Okres okrutnej okupacji hitlerowskiej by\u0142 okresem ci\u0119\u017ckim nie tylko dla polskiej ludno\u015bci cywilnej,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,841,31],"tags":[843,101,2288],"class_list":["post-7664","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-newsy","category-sadowienskie-obrazy","category-historia-gminy","tag-edward-sowka","tag-historia-gminy-sadowne","tag-sadowienskie-obrazy"],"views":4110,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7664","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7664"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7664\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7665,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7664\/revisions\/7665"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7664"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7664"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7664"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}