{"id":9673,"date":"2025-09-09T09:20:38","date_gmt":"2025-09-09T07:20:38","guid":{"rendered":"http:\/\/www.infosadowne.boo.pl\/?p=9673"},"modified":"2025-09-09T10:18:20","modified_gmt":"2025-09-09T08:18:20","slug":"musimy-o-nich-pamietac","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/info.sadowne.pl\/?p=9673","title":{"rendered":"Pami\u0119tamy: 9 – 11 wrze\u015bnia 1939 r.!"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Wielu zabitych i rannych w bitwie, ogromne zniszczenia Sadownego, a p\u00f3\u017aniej okres okupacyjnego bestialstwa, kt\u00f3re zgotowa\u0142 nam najbli\u017cszy \u201es\u0105siad\u201d. <\/strong>Tak og\u00f3lnie mo\u017cna opisa\u0107 wrzesie\u0144 1939 roku i sze\u015bcioletni\u0105 okupacj\u0119 hitlerowsk\u0105, kt\u00f3ra do dzi\u015b budzi wiele emocji w\u015br\u00f3d naocznych \u015bwiadk\u00f3w tego okresu i kolejne pokolenia. Sadowne cierpia\u0142o, ale otrz\u0105sn\u0119\u0142o si\u0119 z po\u017cogi wojennej i dzi\u015b przypominaj\u0105 nam o tym okresie tylko mogi\u0142y \u2013 czasami bezimienne.<\/p>\n

W pami\u0119ci winny pozosta\u0107 zw\u0142aszcza trzy dni owego wrze\u015bnia, podczas kt\u00f3rych dosz\u0142o do bezprecedensowego zdarzenia. Rezerwowe oddzia\u0142y Wojska Polskiego stawi\u0142y op\u00f3r przewa\u017caj\u0105cej sile zmotoryzowanych, elitarnych oddzia\u0142\u00f3w napastnika i skutecznie broni\u0142y Sadownego, ponosz\u0105c znacz\u0105ce straty.<\/p>\n

O tych wydarzeniach i ich nast\u0119pstwach pisali\u015bmy przy okazji publikacji maszynopisu p. Edwarda S\u00f3wki pt. \u201eSadowie\u0144skie obrazy\u201d. Przypomnijmy ich fragmenty:<\/strong><\/p>\n

11 wrze\u015bnia dzielna grupa pozosta\u0142ych zaledwie 13 \u017co\u0142nierzy \u2013 obro\u0144c\u00f3w Sadownego wysieczona zosta\u0142a na skraju lasu z broni pok\u0142adowej nisko przelatuj\u0105cego nad nimi samolotu hitlerowskiego, ponosz\u0105c bohatersk\u0105 \u015bmier\u0107 ofiarnie przelanej krwi na chwa\u0142\u0119 swojej brutalnie napadni\u0119tej Ojczyzny. Wraz z nimi zgin\u0105\u0142 r\u00f3wnie\u017c ich dow\u00f3dca w stopniu porucznika rezerwy o nazwisku Paw\u0142owski, kt\u00f3ry spoczywa ze swymi \u017co\u0142nierzami w zbiorowej mogile sadowe\u0144skiego cmentarza, pod p\u0142yt\u0105 pomnika wystawionego dzi\u0119ki ofiarno\u015bci miejscowego spo\u0142ecze\u0144stwa w roku 1963 (<\/em>nowy pomnik ods\u0142oni\u0119to w 2018 r.\u00a0– przypis redakcji). <\/em>\u00a0(Tragiczny wrzesie\u0144 \u2013 cz. II<\/a><\/strong><\/span>)<\/p>\n

\u017bo\u0142nierze wrze\u015bnia 1939 roku wype\u0142nili swe zadanie od pocz\u0105tku do ko\u0144ca z honorem i ca\u0142kowitym oddaniem dla bolesnej sprawy. Dramatyczn\u0105 sytuacj\u0119, w jakiej si\u0119 w\u00f3wczas znalaz\u0142a Polska, \u017co\u0142nierze ci w\u0142asnymi piersiami usi\u0142owali os\u0142oni\u0107 przed najazdem brutalnego s\u0105siada, oddaj\u0105c swe \u017cycie.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a>Zas\u0142u\u017cyli oni na trwa\u0142\u0105 pami\u0119\u0107 i stanowi\u0107 w niej b\u0119d\u0105 wyraz g\u0142\u0119bokiego dla nich szacunku i czci najwy\u017cszej pokole\u0144 powrze\u015bniowych Narodu Polskiego. Czyn or\u0119\u017cny \u017bo\u0142nierzy Wrze\u015bnia nie mo\u017ce by\u0107 zapomniany i powinien \u017cy\u0107 wiecznie w \u015bwiadomo\u015bci naszej, jako wyraz najwy\u017cszego uznania za ich bezprzyk\u0142adny heroizm i bohaterstwo w obronie Ojczyzny.<\/em><\/p>\n

Musimy o nich pami\u0119ta\u0107 i pami\u0119\u0107 t\u0119 przeszczepia\u0107 m\u0142odym, narastaj\u0105cym pokoleniom, bo dla ich wolno\u015bci i przysz\u0142o\u015bci oddali swe \u017cycie. Mimo przegranej Obro\u0144cy Wrze\u015bnia zrobili w\u00f3wczas wszystko co do nich nale\u017ca\u0142o, a nawet zrobili jeszcze wi\u0119cej ni\u017c \u017co\u0142nierze innych napadni\u0119tych narod\u00f3w, bo bronili swej Ojczyzny najd\u0142u\u017cej spo\u015br\u00f3d wszystkich. I dlatego w\u0142a\u015bnie powinni\u015bmy by\u0107 dumni z heroizmu i si\u0142y polskiego oporu, z m\u0119stwa i hartu tych \u017co\u0142nierzy, ich g\u0142\u0119bokiego patriotyzmu i ofiarno\u015bci przelanej Ojczy\u017anie krwi.<\/em><\/p>\n

Ich bratnia mogi\u0142a, w kt\u00f3rej spoczywaj\u0105 ze swym dow\u00f3dc\u0105, winna stanowi\u0107 w naszej pami\u0119ci niewygasaj\u0105cy wiecznie p\u0142omie\u0144 wdzi\u0119czno\u015bci za obron\u0119 Sadownego w tych pami\u0119tnych, smutnych dla nas dniach 1939 roku. Pomnik, tablica pami\u0105tkowa i wojskowe, betonowe krzy\u017ce na tej mogile, s\u0105 tylko skromn\u0105, niewsp\u00f3\u0142miernie nisk\u0105 cen\u0105 naszej zap\u0142aty za \u015bwi\u0119t\u0105 ofiar\u0119 Ich krwi.<\/em><\/p>\n

Wi\u0119ksz\u0105 za ten czyn zap\u0142at\u0105 b\u0119dzie nasza pami\u0119\u0107 o Nich, na kt\u00f3r\u0105 bez precedensu zas\u0142u\u017cyli sobie jak najbardziej.<\/em><\/p>\n

Wieczna chwa\u0142a bezimiennym bohaterom, obro\u0144com naszej ziemi!\u00a0<\/em>(Wieczna chwa\u0142a\u2026<\/a><\/strong><\/span>)<\/p>\n

\"Zieleniewski\"

p\u0142k dypl. in\u017c. Tadeusz Zieleniewski<\/p><\/div>\n

Zacytujemy te\u017c fragmenty innego maszynopisu – naocznego \u015bwiadka tych wydarze\u0144 i dow\u00f3dcy 33 Dywizji Piechoty rezerwy, p\u0142k. dypl. in\u017c. Tadeusza Zieleniewskiego. Opis kampanii wrze\u015bniowej odnajdujemy w jego pracy pt. \u201e33 Dywizja Piechoty rez. w bitwie nad Bugiem we wrze\u015bniu 1939 r.\u201d.<\/strong> Oto on:<\/p>\n

Przez ca\u0142\u0105 noc i rano 8.9. przez p\u0142on\u0105cy Wyszk\u00f3w i drewniany most na Bugu ci\u0105gn\u0105 kolumny wielkich jednostek, stanowi\u0105cych improwizowan\u0105 G.O. gen Wincentego Kowalskiego. S\u0105 to: 1 DP Leg., 41 DP rez., 33 DP rez., Mazowiecka BK. Wszystkie te jednostki zdoby\u0142y si\u0119 ostatnio na wielki wysi\u0142ek. S\u0105 zm\u0119czone walkami i zdro\u017cone\u2026<\/em><\/p>\n

\"2015.09.04.13\"

Po\u0142o\u017cenie jednostek WP podczas kampanii wrze\u015bniowej<\/p><\/div>\n

\u2026 W czasie akcji porz\u0105dkowania , przed po\u0142udniem, otrzymuj\u0119 rozkaz operacyjny armii, wydany w nocy z 7 na 8.9. Nakazywa\u0142 on obron\u0119 linii Bugu i zawiera\u0142 nast\u0119puj\u0105cy podzia\u0142 odcink\u00f3w: na lewym skrzydle G.O. gen. Kowalskiego \u2013 Mazowiecka BK od Serocka prawie do Wyszkowa, 1 DP Leg. Na wprost Wyszkowa po rz. Liwiec, dalej 41 DP po Tuchlin w\u0142., z kolei na wsch\u00f3d po Brok 33 DP i nast\u0119pnie \u201ew rejonie Ma\u0142kini 2 BK\u201d<\/em>\u2026<\/p>\n

\u2026 I oto my\u015bl manewru gotowa. Silny oddzia\u0142 wydzielony w sk\u0142adzie 133 pp z dywizjonem 3\/32 palu i kawaleri\u0105 dywizyjn\u0105 posunie si\u0119 marszem na Brok, zabezpieczy obron\u0105 przej\u015bcie rzeki oraz b\u0119dzie rozpoznawa\u0142 g\u0142\u00f3wnie walk\u0105 i przy pomocy kawalerii dywizyjnej. Grup\u0119 odwodow\u0105 stanowi\u0107 b\u0119dzie 134 pp z dywizjonem 1\/32 palu oraz batalion saper\u00f3w. Grupa ta zostanie wykorzystana b\u0105d\u017a do wsparcia oddzia\u0142u wydzielonego, b\u0105d\u017a w innym miejscu, stosownie do wynik\u00f3w rozpoznania. Si\u0142\u0119 tej grupy, musz\u0119 przyzna\u0107, nieco przeceni\u0142em: nie widzia\u0142em w\u00f3wczas, \u017ce 3\/134 pp, stanowi\u0105cy stra\u017c boczn\u0105 dywizji nad Narwi\u0105 w rej. Goworowa, do dywizji nie do\u0142\u0105czy\u0142. 134 pp mia\u0142 wi\u0119c tylko dwa bataliony, nie mnie jednak \u2013 jak to dalej zobaczymy \u2013 wykaza\u0142 znakomit\u0105 postaw\u0119 w czasie bitwy w dniu nast\u0119pnym\u2026<\/em><\/p>\n

\u2026Pozostaje sprawa czasu dzia\u0142ania. Grupa odwodowa nie potrzebuje si\u0119 \u015bpieszy\u0107. B\u0119dzie dzia\u0142a\u0142a dopiero nast\u0119pnego dnia, zale\u017cnie od okoliczno\u015bci. Dzisiaj mo\u017ce spokojnie wypoczywa\u0107. Oddzia\u0142 wydzielony natomiast powinien ruszy\u0107 jak najpr\u0119dzej, ale to jest niemo\u017cliwe z powodu przem\u0119czenia \u017co\u0142nierzy poprzednimi marszami. Nadchodz\u0105 jednak wiadomo\u015bci od patrolu samochodowego wys\u0142anego na Brok. Most jest zniszczony i nieprzyjaciela w godzinach popo\u0142udniowych tam nie ma. Ostr\u00f3w Mazowiecka jest zaj\u0119ta przez Niemc\u00f3w (informacje od ludno\u015bci cywilnej). W ramach wi\u0119c przyj\u0119tej my\u015bli manewru decyduj\u0119: stra\u017c przednia oddzia\u0142u wydzielonego w sk\u0142adzie: 1 batalion piechoty ze 133 pp i 1 bateria artylerii pomaszeruj\u0105 jeszcze dzisiaj wieczorem; w tym celu wydaj\u0119 odpowiedni rozkaz. Wywo\u0142a\u0142o to opory w\u015br\u00f3d zm\u0119czonych piechur\u00f3w. Nastroje \u017co\u0142nierzy ilustruje dobitnie fragment pami\u0119tnika polowego dow\u00f3dcy 2 batalionu \u201eNiemenczyn\u201d 133 pp, mjr. Olgierda Wojdatta: \u201eWieczorem mamy i\u015b\u0107 do akcji. Ja za\u0142amuj\u0119 si\u0119 psychicznie. Mam przepraw\u0119 z Wandtkem. Melduj\u0119 mu szczerze o nastrojach \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy ju\u017c trzy dni nie otrzymali \u017carcia. No i o swoim. Dochodzi do powa\u017cnego starcia. Boj\u0119 si\u0119 i\u015b\u0107 do walki z \u017co\u0142nierzem, kt\u00f3ry jest zdemoralizowany i g\u0142odny. W\u0142a\u017c\u0119 na ambit. Id\u0119 na Bug. W lesie odpoczywamy. Pierwszy raz od wyruszenia po\u0142o\u017cy\u0142em si\u0119 do \u0142\u00f3\u017cka, ale b. kr\u00f3tko (2 godziny). O godz. 2 odmarsz do boju na Zieleniec \u2013 Sadowne. Ja \u2013 dca baonu, a kpt. B\u0142yszczy\u0144ski dla ca\u0142o\u015bci. Godz. 9.00 w b\u00f3j idzie komp. 4 z Janiszkiem. Zdobywa Sadowne, wypieraj\u0105c Niemc\u00f3w na cmentarz. Za godzin\u0119 idziemy z reszt\u0105 baonu. Artyleria grzmoci jako cholera. Wojsko si\u0119 krwawi\u2026\u201d.<\/em><\/p>\n

\"2015.09.04.14\"<\/a>

Po\u0142o\u017cenie 33 DP rez. 9.9.1939 r. godz. 22.00<\/p><\/div>\n

Niew\u0105tpliwie mowa tu o wsparciu w\u0142asnej artylerii. Ju\u017c z tego opisu wida\u0107, \u017ce pomimo du\u017cego pospiechu 33 DP nie wygra\u0142a wy\u015bcigu ze zmotoryzowanym przeciwnikiem. I wygra\u0107 go nie mog\u0142a, cho\u0107by z powodu odleg\u0142o\u015bci. Zmotoryzowanego nieprzyjaciela dzieli\u0142o od R\u00f3\u017cana do Broku 45 km dobrej drogi, a piesze wojska polskie, id\u0105ce od Ostro\u0142\u0119ki przez Wyszk\u00f3w, czu\u0142y w ko\u015bciach oko\u0142o 100 km m\u0119cz\u0105cych marsz\u00f3w. Nie pod Brokiem wi\u0119c, lecz pod Sadownem 33 DP powstrzyma\u0142a Niemc\u00f3w\u2026<\/em><\/p>\n

\u2026Wieczorem usi\u0142uj\u0119 nawi\u0105za\u0107 osobist\u0105 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z gen. Kowalskim, ale przepa\u015bciste piaski i pal\u0105cy si\u0119 las uniemo\u017cliwiaj\u0105 mi dojazd do jego miejsca postoju w gaj. Ga\u0107.<\/em><\/p>\n

Dzie\u0144 9.9.1939 r. Bitwa. Dzia\u0142ania oddzia\u0142u wydzielonego na Brok. Wczesnym rankiem przenosz\u0119 stanowisko dowodzenia do m. Burakowskie tu\u017c obok stanowiska dowodzenia gen. Piekarskiego, dow\u00f3dcy 41 DP. Idzie mi o nawi\u0105zanie bezpo\u015bredniej \u0142\u0105czno\u015bci i \u015bcis\u0142e wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie z s\u0105siadem. Wydaj\u0119 rozkaz operacyjny na pi\u015bmie dla ca\u0142o\u015bci oddzia\u0142u wydzielonego i omawiam go z p\u0142k. Antonim Wandtkem, dow\u00f3dc\u0105 133 pp i oddzia\u0142u wydzielonego. Jak wiemy, stra\u017c przednia w sk\u0142adzie 2 batalionu \u201eNiemenczyn\u201d 133 pp z bateri\u0105 haubic wyruszy\u0142a jeszcze w nocy. Przednie jej elementy osi\u0105gn\u0119\u0142y o \u015bwicie m. P\u0142atkownica w odleg\u0142o\u015bci ok. 4 km od Broku; zosta\u0142y one odrzucone przez nieprzyjaciela w kierunku po\u0142udniowym na las Sadowne. Chwilowo m. Sadowne tracimy, jednak nast\u0119pnie zdobywa je 4 kompania i gros batalionu. Pozwol\u0119 sobie tu przytoczy\u0107 kolejny fragment pami\u0119tnika polowego dow\u00f3dcy natarcia na Sadowne, mjr. Olgierda Wojdatta: \u201eZ powodu braku \u0142\u0105czno\u015bci sukces zdobycia Sadownego nie daje korzy\u015bci. O godz. 13.30 batalion pod ogniem wycofuje si\u0119 na Zieleniec. S\u0105 zabici i ranni. Z oficer\u00f3w: por. rez. Trzeciak i Stefa\u0144ski, obaj z k.m., ranni. Por. Dobrzy\u0144ski, bohater, pod ogniem niem. k.m. wyci\u0105ga obu rannych z pola walki. Przy najbli\u017cszej okazji podam go do odznaczenia. Niemcom sk\u00f3r\u0119 sprano dobrze, ale i nasze straty du\u017ce. Pod wiecz\u00f3r B\u0142yszczy\u0144ski decyduje si\u0119 zdoby\u0107 p\u00f3\u0142nocny skraj lasu wsi Sadowne. W nocy jak duchy ruszamy. B\u0142yszczy\u0144ski trzyma si\u0119 odwodu, pozostawiaj\u0105c na mojej g\u0142owie doprowadzenie baonu do skraju lasu. Doprowadzam bez strza\u0142u. K-my mia\u0142y by\u0107 podci\u0105gni\u0119te nad ranem. Janocha bezradny, a powiedzia\u0142bym naiwny, nie zdaje sobie sprawy z grozy niebezpiecze\u0144stwa. Zostawia kompani\u0119 bez oficer\u00f3w, a sam idzie spa\u0107 do domu. Kompani\u0119 jego ogarnia panika. Widz\u0105c t\u0119 sytuacj\u0119, odtwarzam odw\u00f3d \u2013 500 m w tyle. Do 4.00 rano (dnia 10.09.) spok\u00f3j. O godzinie 4.00 Niemcy otwieraj\u0105 przera\u017caj\u0105cy ogie\u0144. Kompania Janochy idzie w rozsypk\u0119. Odw\u00f3d wzrasta do 160 ludzi. Mianuj\u0119 dc\u0105 kompanii pchor. rez. Bartkiewicza, a drugiej Janiszka i wyrzucam ich do przodu. Do czo\u0142a nie mog\u0119 doj\u015b\u0107 z powodu huraganowego ognia. Wyczuwam beznadziejno\u015b\u0107 sytuacji. W tym wypadku pomyli\u0142em si\u0119. Wojsko bije si\u0119 jak cholera\u2026 Potem wstyd mnie ogarn\u0105\u0142 i wracam do pierwszej linii, ale ju\u017c po to, by otrzyma\u0107 rozkaz wycofania\u201d.<\/em><\/p>\n

Z powy\u017cszej relacji wynika, \u017ce zaciek\u0142y b\u00f3j o las i w\u0119ze\u0142 dr\u00f3g Sadowne trwa\u0142 jeszcze rano 10.9., i \u017ce dla uzyskania powodzenia powinny by zosta\u0107 u\u017cyte dalsze si\u0142y oddzia\u0142u wydzielonego, a nawet pozosta\u0142e jednostki dywizji. Rozkaz og\u00f3lnego odwrotu G.O. gen. Kowalskiego przes\u0105dzi\u0142 t\u0119 spraw\u0119.<\/em><\/p>\n

Przeciwnatarcie na wsch\u00f3d od Liwca pod wsi\u0105 Nadkole. Ko\u0142o godz. 9.00 rano, gdy trwa\u0142 pomy\u015blny b\u00f3j oddzia\u0142u wydzielonego o Sadowne, odbieram wiadomo\u015b\u0107 o przekroczeniu Bugu przez Niemc\u00f3w na wsch\u00f3d od rzeczki Liwiec pod Bra\u0144szczykiem na odcinku 41 DP i o posuwaniu si\u0119 w g\u0142\u0105b naszego ugrupowania. Nieprzyjaciel bez trudu przedar\u0142 si\u0119 przez szeroko rozci\u0105gni\u0119ty front obrony nad Bugiem.<\/em><\/p>\n

\"Piekarski\"

Dow\u00f3dca 41 DP rez. gen. bryg. Wac\u0142aw Piekarski<\/p><\/div>\n

Najbli\u017csze s\u0105 moje oddzia\u0142y grupy odwodowej. Razem z gen. Piekarskim postanawiamy przeciwnaciera\u0107\u2026 powodzenie natarcia by\u0142o zupe\u0142ne. Nieprzyjaciel zosta\u0142 odrzucony za Bug. Wzi\u0119li\u015bmy je\u0144c\u00f3w, r\u00f3\u017cn\u0105 bro\u0144 i karabiny maszynowe\u2026<\/em><\/p>\n

\u2026Zastanawiam si\u0119 nad po\u0142o\u017ceniem. Usi\u0142uj\u0119 sformu\u0142owa\u0107 my\u015bl manewru na dzie\u0144 nast\u0119pny. Wydaje si\u0119 jasne, \u017ce b\u00f3j pod Sadownem wymaga dop\u0142ywu nowych si\u0142 i osobistego dowodzenia. Z drugiej strony wiem, \u017ce ani G.O. ani armia nie maj\u0105 odwod\u00f3w. Mog\u0119 tylko liczy\u0107 na w\u0142asne si\u0142y. A wi\u0119c obmy\u015blam wycofanie zwyci\u0119skiego 134 pp, dywizjonu artylerii i batalionu saper\u00f3w, przekazanie zaj\u0119tej linii frontu nad Bugiem gen. Piekarskiemu i skierowanie odzyskanych w ten spos\u00f3b si\u0142 do bitwy pod Sadownem. Studium mapy wskazuje, \u017ce dop\u00f3ki 33 DP b\u0119dzie trzyma\u0142a kompleks le\u015bny na po\u0142udnie od Sadownego, kt\u00f3ry jest jednocze\u015bnie w\u0119z\u0142em dr\u00f3g wiod\u0105cych na zach\u00f3d (\u0141och\u00f3w \u2013 Warszawa) i na po\u0142udnie (Stoczek \u2013 W\u0119gr\u00f3w), dop\u00f3ty nieprzyjaciel nie b\u0119dzie w stanie rozwin\u0105\u0107 si\u0119 i wkroczy\u0107 na szerokim odcinku w teren prowadz\u0105cy na ty\u0142y 33 DP oraz G.O. Wydaje mi si\u0119, \u017ce konieczne jest wzmocnienie prawego skrzyd\u0142a oddzia\u0142u wydzielonego pod Sadownem. Nie zapominam r\u00f3wnie\u017c, \u017ce b\u00f3j le\u015bny najlepiej odpowiada mo\u017cliwo\u015bciom naszej piechoty w walce z broni\u0105 pancern\u0105 nieprzyjaciela. Las kryje tak\u017ce przed dzia\u0142aniem lotnictwa.<\/em><\/p>\n

Ale to by\u0142y tylko zamiary. Dzi\u015b wiemy, \u017ce dow\u00f3dcy armii i G.O., nie znaj\u0105c jeszcze dobrze po\u0142o\u017cenia, zamierzali zagi\u0105\u0107 skrzyd\u0142o G.O. w ten spos\u00f3b, by 41 i 33 DP odesz\u0142y na Liwiec, wci\u0105\u017c frontem na wsch\u00f3d. By\u0142o to zawsze mo\u017cliwe do wykonania, ale niepotrzebne i ryzykowne, albowiem otwarcie cie\u015bniny le\u015bnej Sadownego puszcza\u0142oby nieprzyjaciela na szerokim odcinku w teren przez Stoczek.<\/em><\/p>\n

Ale i to by\u0142y tylko zamiary. Bo oto wypadki potoczy\u0142y si\u0119 w spos\u00f3b zupe\u0142nie nieoczekiwany, niezale\u017cnie od trwaj\u0105cych walk i naszych zamierze\u0144.<\/em><\/p>\n

Na stanowisko dowodzenia dow\u00f3dcy 33 DP przybywa niespodziewanie wys\u0142annik Naczelnego Wodza z Brze\u015bcia, mjr Napieralski. Proszony jest natychmiast gen. Piekarski, znajduj\u0105cy si\u0119 w pobli\u017cu. Mjr Napieralski referuje ustny rozkaz marsz. Rydza-\u015amig\u0142ego, bitwa nad Bugiem ma by\u0107 przerwana, a wielkie jednostki bior\u0105ce w niej udzia\u0142 powinny natychmiast odmaszerowa\u0107 do rej. m. Bia\u0142a Podlaska. Rozkaz ten brzmia\u0142 tak nieprawdopodobnie, \u017ce skierowali\u015bmy majora do dow\u00f3dcy G.O., gen. Kowalskiego, do jego stanowiska dowodzenia w gaj. Ga\u0107. Wkr\u00f3tce telefon wezwa\u0142 dow\u00f3dc\u00f3w wielkich jednostek na odpraw\u0119 do gaj\u00f3wki\u2026<\/em><\/p>\n

\"Kowalski\"

Dow\u00f3dca G.O. „Wyszk\u00f3w” gen. bryg. Wincenty Kowalski<\/p><\/div>\n

\u2026W izbie, przy w\u0105t\u0142ym \u015bwietle lampki naftowej, oczekuj\u0105 nas: gen. Kowalski, dow\u00f3dca G.O., p\u0142k dypl. Jan Karcz, dow\u00f3dca Mazowieckiej BK i gen. Otton Krzisch, kt\u00f3ry dalekimi objazdami przyby\u0142 z SGO \u201eNarew\u201d w celu nawi\u0105zania \u0142\u0105czno\u015bci. Tre\u015b\u0107 odprawy najlepiej charakteryzuje wypowied\u017a gen. Kowalskiego: \u201eMam porzuci\u0107 bitw\u0119 pod Wyszkowem i nie wdaj\u0105c si\u0119 w walk\u0119 z napotkanym po drodze nieprzyjacielem, przej\u015b\u0107 z ca\u0142\u0105 G.O. mo\u017cliwie najspieszniej do rejonu las\u00f3w zach\u00f3d m. Brze\u015b\u0107, do G.O. odwodowej pod dow\u00f3dztwem gen. bryg. M\u0142ot-Fija\u0142kowskiego, do dyspozycji N.W. \u2026\u201d<\/em><\/p>\n

\u2026Wracamy z odprawy. Uzgadniam z gen Piekarskim drogi odwrotowe obu dywizji i wydaj\u0119 sztabowi wytyczne do opracowania rozkazu marszowego. Jad\u0119 jeszcze do p\u0142k. Wandtkego, dow\u00f3dcy oddzia\u0142u wydzielonego walcz\u0105cego pod Sadownem, i omawiam z nim spos\u00f3b oderwania si\u0119 od nieprzyjaciela.<\/em><\/p>\n

Tak oto ko\u0144czy\u0142 si\u0119 9.9., dzie\u0144 krwawej bitwy nad Bugiem. By\u0142 to najpi\u0119kniejszy dzie\u0144 w kr\u00f3tkich dziejach walk 33 DP w kampanii wrze\u015bniowej\u2026 Oddzia\u0142y 33 DP rez. opuszcza\u0142y pole bitwy tylko na rozkaz wy\u017cszego prze\u0142o\u017conego. Odchodzi\u0142y nie pobite, lecz zwyci\u0119skie \u2013 z uczuciem dumy z dobrze spe\u0142nionego obowi\u0105zku. <\/em><\/p>\n

Tyle cytat\u00f3w i historii. Tera\u017aniejszo\u015b\u0107 zale\u017cy ju\u017c od nas, a tym bardziej pami\u0119\u0107 o bohaterstwie polskich \u017co\u0142nierzy i ich po\u015bwi\u0119ceniu w obronie \u201enaszej ma\u0142ej Ojczyzny\u201d. Jak pisa\u0142 \u015b.p. Edward S\u00f3wka: \u201eWieczna chwa\u0142a bezimiennym bohaterom\u2026\u201d.<\/p>\n

P.S. Zapalmy symboliczn\u0105 lampk\u0119 na zbiorowej mogile wrze\u015bniowych bohater\u00f3w i to nie tylko w rocznic\u0119 opisywanych wydarze\u0144, ale przy ka\u017cdej, dogodnej okazji.<\/p>\n

Tekst\/foto:<\/strong> S\u0142awek Chyli\u0144ski\/Internet<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wielu zabitych i rannych w bitwie, ogromne zniszczenia Sadownego, a p\u00f3\u017aniej okres okupacyjnego bestialstwa, kt\u00f3re zgotowa\u0142 nam najbli\u017cszy \u201es\u0105siad\u201d.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,31],"tags":[1515,101,1514],"class_list":["post-9673","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-newsy","category-historia-gminy","tag-bitwa-o-sadowne","tag-historia-gminy-sadowne","tag-kampania-wrzesniowa-w-sadownem"],"views":9043,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9673","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9673"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9673\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26331,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9673\/revisions\/26331"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9673"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9673"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/info.sadowne.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9673"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}